MCP đã lỗi thời: Vì sao giao thức từng được ca ngợi nay trở thành gánh nặng cho AI agent

Giao thức Model Context Protocol (MCP) ra đời cuối năm 2024 như một giải pháp giúp AI agent kết nối với các dịch vụ và nguồn dữ liệu bên ngoài. Thế nhưng, khi các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) ngày càng thông minh, nhiều chuyên gia cho rằng MCP đã hoàn thành sứ mệnh và đang trở thành một lớp trung gian cồng kềnh không còn cần thiết.

MCP ra đời trong bối cảnh nào?

MCP được Anthropic công bố vào tháng 11/2024, khi các mô hình AI còn tương đối hạn chế so với hiện tại. Thời điểm đó, ngay cả Claude Code cũng chưa tồn tại, và các quy trình agent tự động nói chung vẫn thiếu độ tin cậy.

Việc cho phép mô hình AI truy cập dịch vụ bên ngoài đã mở ra mức năng suất chưa từng có. MCP nhanh chóng được đón nhận rộng rãi, song hành cùng làn sóng bùng nổ của LLM trên toàn nền kinh tế. Đến năm 2025, giao thức này được Anthropic chuyển giao cho Agentic AI Foundation thuộc Linux Foundation.

Khi sự phình to ngữ cảnh trở thành vấn đề

Càng nhiều người dùng thêm MCP server vào hệ thống, họ càng vấp phải tình trạng phình to ngữ cảnh (context bloat). Mỗi server đi kèm nhiều công cụ, mỗi công cụ lại có schema riêng, nhanh chóng làm quá tải cửa sổ ngữ cảnh của mô hình.

Các nhà phát triển nền tảng đã tìm ra nhiều cách xử lý, như mô hình tìm kiếm/thực thi chung do Composio, MintMCP hay Pipedream cung cấp. Những giải pháp này tập trung thông tin xác thực vào một nơi và chỉ đưa cho agent một bộ công cụ tối giản. Đây là hướng đi hợp lý trong ngắn hạn.

Điều chúng ta không tính đến — hoặc cố tình bỏ qua — là các mô hình đang ngày càng giỏi hơn.

Các mô hình đã vượt qua MCP

Các LLM hiện đại có thể thực thi mã trên máy tính, suy luận về những cơ sở mã lớn và hành động tự chủ hơn bao giờ hết. Một hệ quả quan trọng: chúng giờ có thể gọi API trực tiếp, tự viết script, kết hợp nhiều dịch vụ khác nhau mà chỉ cần rất ít can thiệp từ người dùng.

Thậm chí, các mô hình còn biết dùng lệnh --help để khám phá giao diện dòng lệnh (CLI), nên không còn cần MCP server để truy cập những dịch vụ vốn đã có API hoặc CLI được ghi chép đầy đủ. Suy cho cùng, phần lớn MCP server từ xa chỉ là lớp bọc quanh những API đã tồn tại sẵn.

Cloudflare cũng đã tung ra Code Mode — cách dùng MCP tốt hơn bằng việc để LLM tự biên soạn các lời gọi thành script chạy trong sandbox.

Vậy chúng ta nên làm gì?

Câu trả lời khá đơn giản: xóa phần lớn MCP server. Các agent có quyền truy cập terminal có thể thay thế hầu hết MCP server, thậm chí còn mạnh mẽ hơn.

Vẫn còn vài vấn đề tồn tại, chẳng hạn CLI thường trả về dữ liệu máy đọc được (JSON/XML) vốn rất dài dòng và tốn token. Nhưng giải pháp thay thế phần lớn đã có sẵn: API HTTP có tài liệu, thương lượng nội dung chuẩn, và cơ chế xác thực trưởng thành.

Hướng đi hợp lý là chuẩn hóa cách agent dùng trực tiếp API HTTP. Ví dụ, client agent có thể gắn header tự nhận diện là agent, còn server tự động trả về dữ liệu dạng Markdown hoặc văn bản thay vì HTML hay JSON cồng kềnh.

Vài ví dụ thực tế

Header Accept: text/markdown

Ngày càng nhiều máy chủ thân thiện với LLM — đặc biệt là các trang tài liệu — tôn trọng header Accept: text/markdown. Thay vì trả về HTML, chúng tự động gửi file Markdown đã kết xuất. Kiểu nội dung này đã được chuẩn hóa, và việc dùng nó để thương lượng nội dung hướng agent đang dần phổ biến.

Trang tài liệu dùng header Accept-Language

Một kỹ sư của Vercel gần đây kêu gọi các nền tảng gửi kèm ngôn ngữ lập trình mà client ưa thích, để trang tài liệu có thể phục vụ ví dụ phù hợp hơn. Chẳng hạn, thêm Python sẽ giúp ưu tiên tài liệu cho SDK Python thay vì nội dung chung chung.

Ý tưởng này được Tobi Lutke của Shopify hưởng ứng mạnh mẽ đến mức nó đã được triển khai ngay trong tài liệu của Shopify.

Kết luận

Việc chuẩn hóa quanh các giao thức chung đã đưa internet phát triển đến ngày nay. MCP giờ đây là giao thức của một thời đã qua. Các agent đã đủ thông minh để viết script và đòi hỏi đúng thứ chúng cần.

Thay vì tiếp tục đào sâu vào MCP, có lẽ đã đến lúc đưa giao thức này vào diện "hết vòng đời" và dựa trực tiếp vào API HTTP cùng CLI — những công cụ vốn đã cung cấp giao diện cần thiết từ lâu.