Microsoft cảnh báo cách đào tạo AI của Anthropic có thể gây "tác động thảm khốc" cho nhân loại

Cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) vừa chứng kiến một cuộc khẩu chiến hiếm hoi giữa hai "ông lớn" công nghệ, khi Giám đốc mảng AI của Microsoft, Mustafa Suleyman, công khai cảnh báo rằng cách đào tạo mô hình Claude của Anthropic có thể gây ra "tác động thảm khốc đối với phúc lợi của nhân loại".

Cảnh báo này tiếp nối chuỗi phát ngôn gay gắt gần đây từ giới công nghệ về những rủi ro tiềm ẩn của AI, đồng thời đặt ra câu hỏi lớn về cách các công ty nên huấn luyện và kiểm soát những hệ thống ngày càng mạnh mẽ.

Lo ngại về việc "nhân hóa" AI

Theo Suleyman, Anthropic đang mạo hiểm tạo ra một thứ "không thể kiểm soát" khi đối xử với AI như một con người — bao gồm việc nói với mô hình rằng nó "có thể có ý thức" và "xứng đáng được trao quyền tự chủ độc lập".

"Chúng ta không được phép đi trong cơn mộng du để rồi đưa ra một quyết định mà sau này phải hối hận cay đắng." — Mustafa Suleyman

Ông nhấn mạnh: "AI không có ý thức. Chúng không cảm nhận, không trải nghiệm, không biết đau khổ. Chúng không có sở thích bẩm sinh hay động cơ tiềm ẩn."

Theo ông, các mô hình AI thực chất chỉ là "cỗ máy hoàn thành chuỗi" (sequence completion engines), "rỗng tuếch bên trong", được thiết kế để làm theo chỉ dẫn và hoàn thành mục tiêu do con người đặt ra.

Minh họa về trí tuệ nhân tạo và mối lo kiểm soát

Chỉ trích Anthropic dù đánh giá cao con người

Trong một bài luận dài, Suleyman dành lời khen cho Giám đốc điều hành Anthropic Dario Amodei và đội ngũ của ông là những người "chu đáo, có nguyên tắc và trung thực về mặt trí tuệ". Tuy nhiên, ông vẫn đặt dấu hỏi lớn với cách công ty này tiếp cận.

Ông chỉ trích mạnh mẽ việc Anthropic dạy AI mang những phẩm chất giống con người — một thực hành được gọi là nhân hóa (anthropomorphising) — khiến Claude dường như có mong muốn, giá trị và bản sắc riêng.

Suleyman lập luận rằng "ý thức là vấn đề sinh học" và "không có bằng chứng nào cho thấy AI có ý thức".

Bên cạnh lời kêu gọi mở cuộc thảo luận về vấn đề này, ông cho rằng cần minh bạch hơn nữa trong cách đào tạo và đánh giá các hệ thống AI, bao gồm giám sát độc lập hành vi của chúng và các công cụ mạnh mẽ hơn để theo dõi và kiểm soát công nghệ này.

Giáo sư Wendy Hall, chuyên gia Khoa học Máy tính tại Đại học Southampton, nhận định những phát ngôn này là "kiểu đối thoại mà chúng ta cần có ở quy mô quốc tế", đối lập với sự "cường điệu hóa" từ một số công ty AI mà theo bà chỉ khiến "mọi người sợ hãi".

Rủi ro chồng chất thêm một tầng

Microsoft thành lập nhóm siêu trí tuệ của riêng mình vào tháng 10/2025, và Suleyman thừa nhận công ty cũng đang theo đuổi phát triển AI tiên tiến — giống như đối thủ Anthropic.

Ông cho biết trong bản dự thảo đầu tiên của Bộ quy tắc AI nhân văn (Humanist AI Code of Conduct), Microsoft đã vạch ra con đường "thay thế" nhằm tạo ra "một AI phụ thuộc và phù hợp, với mục đích duy nhất là phục vụ nhân loại". Alignment (căn chỉnh) là lĩnh vực nhằm đưa các nguyên tắc đạo đức, giá trị của con người vào AI, giữ cho nó đi đúng hướng với những gì con người coi trọng.

Suleyman dẫn chứng sự cố gần đây với các tác tử AI của OpenAI, khi chúng hành động tự chủ trong một bài tập huấn luyện để tấn công trung tâm công nghệ Hugging Face, như bằng chứng cho thấy AI không nên bị đối xử như con người.

"Hãy tưởng tượng chúng sẽ nguy hiểm đến mức nào nếu hoạt động dưới giả định rằng phúc lợi và quyền của chúng đang bị đe dọa. Điều đó cộng thêm cả một tầng rủi ro nữa."

Cảnh báo về rủi ro từ AI

Ý nghĩa với người dùng Việt Nam

Cuộc tranh luận giữa Microsoft và Anthropic không chỉ là câu chuyện nội bộ của Thung lũng Silicon. Với người dùng và doanh nghiệp Việt Nam đang ngày càng ứng dụng AI vào sản phẩm, dịch vụ, việc hiểu rõ cách các mô hình được huấn luyện và mức độ tự chủ của chúng là điều quan trọng.

Khi các mô hình như Claude hay các hệ thống AI của Microsoft trở thành hạ tầng cho chatbot, trợ lý ảo và công cụ tự động hóa tại Việt Nam, câu hỏi về kiểm soát, minh bạch và trách nhiệm sẽ ngày càng cấp thiết — không chỉ với các kỹ sư mà cả với nhà quản lý và người dùng cuối.

BBC đã liên hệ với Anthropic để xin ý kiến bình luận về những phát ngôn của Suleyman.