Microsoft tìm cách thổi luồng sinh khí mới vào Windows

Khi Microsoft phát hành Windows 11 cách đây năm năm, cảm giác về một hệ điều hành vẫn đang được cải tạo, một sản phẩm còn dang dở. Nhiều người tưởng rằng đến nay công cuộc cải tạo ấy đã hoàn tất, và Microsoft sẽ hướng sự chú ý sang Windows 12. Nhưng không — Windows 11 dường như vẫn là nền tảng lâu dài, đóng vai trò nền móng cho tham vọng lớn tiếp theo của Microsoft: biến Windows thành một hệ điều hành tác tử (agentic OS).

Tại sự kiện Windows và Surface diễn ra tuần này, Microsoft đã trình bày kế hoạch đưa các AI agent vào Windows, bao gồm cả trí tuệ lai (hybrid intelligence) cho phép hệ điều hành tận dụng các mô hình chạy cục bộ miễn phí thay vì phụ thuộc vào mô hình đám mây đắt đỏ. "Tôi nghĩ hôm nay là ngày chúng ta bắt đầu nói về một hệ sinh thái biên giới mới, có thể với những đường nét hơi khác", CEO Microsoft Satya Nadella phát biểu.

Satya Nadella phát biểu tại sự kiện của Microsoft

Từ Copilot đến kỷ nguyên tác tử

Sau khi cố gắng thuyết phục doanh nghiệp về một Copilot mới hồi tháng trước, Nadella tiếp cận theo cách tương tự với tầm nhìn về agent và trí tuệ lai cho Windows. Cách trình bày giống đến mức khi ông nhắc tới các khía cạnh bảo mật, định danh và quản lý nền tảng để bảo vệ agent, người ta có cảm giác ông đang chào hàng cho doanh nghiệp một lần nữa, thay vì hướng tới lập trình viên AI, nhà sáng tạo hay người dùng Windows thông thường.

Sau phần mở đầu có phần choáng ngợp, lãnh đạo mảng Windows Pavan Davuluri bước lên sân khấu để giải thích vì sao agent và trí tuệ lai lại quan trọng với người dùng. Có các bản demo GitHub Copilot lập trình cục bộ mà không tốn token đám mây đắt đỏ; một danh sách dài các mô hình có thể chạy ngay trên máy; ví dụ về những agent như OpenClaw, Hermes và Perplexity; cùng sự tích hợp sâu hơn của Copilot trong Windows.

Tuy nhiên, những màn trình diễn này chưa hoàn toàn thuyết phục. Câu hỏi đặt ra là: mô hình AI cục bộ mang lại lợi ích thiết thực gì cho người dùng Windows phổ thông, chứ không chỉ cho những người xây dựng AI hay lập trình viên mà Microsoft đang nhắm tới? Dẫu vậy, chính nhóm này mới là những người có thể biến tầm nhìn agentic OS thành hiện thực — và nhiều người trong số họ đang dùng MacBook Pro chứ không phải Windows.

Surface Laptop Ultra: Vũ khí cho hệ điều hành tác tử

Câu trả lời của Microsoft để lôi kéo nhóm người dùng này là Surface Laptop Ultra. Đây là thiết bị chủ lực cho tham vọng agentic OS, được trang bị chip Nvidia RTX Spark với sức mạnh GPU đủ để chạy cục bộ các mô hình AI vượt 120 tỷ tham số.

"Chúng tôi tạo ra nó cho các lập trình viên và nhà sáng tạo, những người đẩy giới hạn hiệu năng và mong muốn sự di động cùng chất lượng hoàn thiện đặc biệt", Davuluri nói.

Surface Laptop Ultra là thiết bị RTX Spark hàng đầu, bên cạnh các mẫu laptop tương tự từ Asus, Dell, HP, Lenovo và MSI. Máy khởi điểm từ 2.599 USD, trong khi một số PC RTX Spark có thể lên tới mức choáng váng 6.999 USD. Cũng giống như dòng MacBook Pro cao cấp nhất, bạn phải thực sự cần tới 128GB bộ nhớ hợp nhất mới bỏ ra số tiền như vậy. Nhưng với nhiều nhà xây dựng AI, nó có thể đáng giá — đặc biệt nếu tiết kiệm được hàng nghìn đô chi phí token.

Trí tuệ lai và bài toán lợi ích thực tế

Với số đông người dùng còn lại, Microsoft không có nhiều thứ để trình diễn. Điểm sáng đáng chú ý là giao diện Windows Search mới — có thể là một trong những bổ sung tốt nhất cho Windows 11 trong nhiều năm qua. Hãng đã thiết kế lại hoàn toàn chức năng tìm kiếm, vừa hiện đại hơn, vừa nhanh hơn đáng kể. Giao diện mới hiển thị kết quả ngay trong dòng và cho phép dùng tìm kiếm như một trình khởi chạy.

Vấn đề nằm ở chỗ Microsoft vẫn đang ở giai đoạn đầu của tương lai mà hãng đặt cược cho Windows. Cách đây hai năm, thế hệ Copilot Plus PC tập trung vào chip NPU được kỳ vọng cách mạng hóa cách người dùng tận dụng AI hàng ngày trên laptop. Nhưng điều đó chưa thành hiện thực, khi chỉ một số ít công cụ ảnh, video và năng suất tận dụng được NPU. Tính năng Recall lẽ ra là ngôi sao của NPU lại trở nên hoàn toàn không liên quan vì lo ngại quyền riêng tư và việc ra mắt bị trì hoãn.

"Đây là tương lai chúng tôi đang xây dựng: những agent có thể làm việc an toàn thay bạn, trí tuệ di chuyển liền mạch giữa cục bộ và đám mây, và những thiết bị trở nên có năng lực hơn bao giờ hết", Davuluri khẳng định.

Sự hiện diện và vị thế thống trị GPU của Nvidia có thể giúp RTX Spark thành công hơn Copilot Plus PC, nhưng hiện tại những cỗ máy này vẫn chỉ nhắm vào một nhóm khách hàng ngách. Nếu Microsoft và các đối tác muốn vượt khỏi vai trò đối thủ của MacBook Pro, cuối cùng họ sẽ phải mang năng lực tương tự xuống các thiết bị rẻ hơn, yếu hơn — và chứng minh lý do thiết thực để người dùng Windows phổ thông quan tâm.

Cuộc đua giữ sự thống trị nền tảng

Khác biệt là PC RTX Spark nhắm tới những người có lý do cấp thiết hơn để quan tâm AI cục bộ: lập trình viên và nhà sáng tạo cần chạy mô hình lớn và có thể tiết kiệm đáng kể chi phí nhờ đó.

Với Microsoft, nhóm sáng tạo và xây dựng này mới là quan trọng nhất lúc này. Các AI agent chạy trên đám mây trong máy ảo Linux có thể khơi mào làn sóng tương thích ứng dụng Linux trên máy tính để bàn chưa từng thấy. Microsoft cần đối phó mối đe dọa đó bằng cách khiến Windows thân thiện với agent hơn.

Điều đó có thể lý giải vì sao Nadella và CEO Nvidia Jensen Huang dành nhiều thời gian hồi tưởng về những ngày đầu của PC và đồ họa tại sự kiện này. Microsoft chưa sẵn sàng từ bỏ vị thế thống trị PC và khả năng tương thích ứng dụng mà hãng đã xây dựng suốt nhiều thập kỷ. Nhưng hãng biết rằng cách con người sử dụng máy tính đang thay đổi, và Windows không thể mãi dựa vào lợi thế lịch sử của mình.

Có lẽ đó chính là cốt lõi lý do Microsoft dường như đang gấp rút nắm bắt AI agent và trí tuệ lai trong Windows: hãng cần đảm bảo rằng, ngay cả khi điện toán dịch chuyển vượt ra ngoài chiếc PC truyền thống, Windows vẫn nằm ở vị trí trung tâm.