Miệng hố Chicxulub từng nuôi dưỡng sự sống suốt 8 triệu năm sau khi xóa sổ khủng long
Miệng hố Chicxulub hình thành từ vụ va chạm của tiểu hành tinh cách đây 66 triệu năm từng tạo ra một hệ thống thủy nhiệt kéo dài tới 8 triệu năm. Theo các nhà nghiên cứu, vùng nước nóng giàu dinh dưỡng này có thể từng là môi trường sống của vi sinh vật và nhiều dạng sống khác.
Khoảng 66 triệu năm trước, tiểu hành tinh Chicxulub lao xuống Trái Đất, gây ra sóng thần và mưa mảnh vụn nóng bỏng, xóa sổ khủng long phi chim cùng vô số loài khác. Thế nhưng, không phải mọi thứ mà nó để lại đều mang tính hủy diệt.
Tiểu hành tinh này đâm vào khu vực ngày nay là bán đảo Yucatan (Mexico), nơi hiện đang chìm một phần dưới biển. Dưới đáy đại dương, vụ va chạm tạo ra lượng nhiệt đủ lớn để hình thành một hệ thống thủy nhiệt tồn tại suốt 8 triệu năm, và rất có thể đã trở thành một "lò ấp" sự sống.
Hành trình khoan tìm bằng chứng
Năm 2016, các nhà nghiên cứu đã khoan lấy mẫu tại vùng va chạm và phân tích các loại đá hình thành từ cú đánh của tiểu hành tinh. Công trình này giúp hé lộ rõ hơn những gì đã diễn ra ngay sau thảm họa, cũng như trong dài hạn.
Vụ va chạm đủ mạnh để gây biến dạng sâu dưới bề mặt, với các tác động ngầm lan tới độ sâu 35 km (gần 22 dặm), bao gồm cả việc làm nóng chảy một khối lượng đá khổng lồ.
Khi khối đá nóng chảy này tiếp xúc với nước biển, nó trở nên xốp rỗng. Nước nóng thấm vào các lỗ rỗng và hình thành nên một hệ thống thủy nhiệt. Dòng nước nóng phun vào một vùng biệt lập giữa vùng nước sâu lạnh giá có thể đã thu hút vi sinh vật, và thậm chí cả những dạng sống khác đang chật vật tìm cách tồn tại.
Vì sao phát hiện này đáng chú ý?
Phát hiện này cho thấy một nghịch lý thú vị: chính sự kiện xóa sổ phần lớn sự sống trên Trái Đất lại có thể đã tạo ra môi trường thuận lợi cho sự sống mới.
- Nước nóng giàu dinh dưỡng có thể duy trì hoạt động của vi sinh vật trong khoảng thời gian rất dài sau va chạm.
- Hệ thống thủy nhiệt dưới đáy biển vốn được coi là một trong những môi trường khắc nghiệt nhất, nhưng cũng là nơi sự sống có thể nảy sinh và phát triển.
- Kết quả nghiên cứu góp phần củng cố giả thuyết rằng các miệng hố va chạm trên hành tinh khác cũng có thể là ứng viên tiềm năng cho sự sống ngoài Trái Đất.
Góc nhìn cho độc giả Việt Nam
Câu chuyện về Chicxulub không chỉ là bài học địa chất. Với cộng đồng nghiên cứu khoa học và công nghệ trong nước, đây là ví dụ điển hình cho giá trị của dữ liệu khoan mẫu và phân tích địa hóa trong việc tái dựng quá khứ. Những phương pháp tương tự đang được áp dụng tại Việt Nam, chẳng hạn trong nghiên cứu địa chất biển, thăm dò dầu khí và đánh giá tiềm năng địa nhiệt.
Bên cạnh đó, việc tìm hiểu cách sự sống hồi phục sau các sự kiện tuyệt chủng hàng loạt cũng mang ý nghĩa thực tiễn trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy giảm đa dạng sinh học hiện nay.
Nghiên cứu về Chicxulub vẫn tiếp tục, với các mẫu lõi khoan được phân tích bằng những kỹ thuật ngày càng tinh vi hơn. Mỗi lớp đá dưới đáy biển Yucatan vẫn còn nhiều điều để kể về khoảng thời gian đen tối nhất — và cũng có thể là khởi đầu cho một chương mới của sự sống trên Trái Đất.
