Mô hình AI trọng số mở có thể khai thác 'khoảng trống vá lỗi' để tấn công trình duyệt

Một nghiên cứu mới từ Epoch AI đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự phát triển của các mô hình AI trọng số mở: chúng không chỉ có thể tìm ra lỗ hổng bảo mật mà còn đủ sức tự động xây dựng chuỗi khai thác phức tạp để tấn công trình duyệt web, ngay cả khi người dùng không làm gì bất thường.

Khoảng trống vá lỗi là gì?

Khi một lỗ hổng bảo mật được phát hiện, nhà phát triển sẽ tạo bản vá. Nhưng có một khoảng thời gian đáng kể giữa lúc bản vá được công bố và lúc nó thực sự đến tay người dùng. Khoảng thời gian này được gọi là khoảng trống vá lỗi (patch gap).

Trong giai đoạn đó, kẻ tấn công có thể đọc mã nguồn của bản vá, tìm ra lỗ hổng tương ứng, rồi xây dựng cách khai thác nhắm vào những phiên bản trình duyệt vẫn còn đang lỗi.

Từ trước đến nay, việc khai thác khoảng trống này đòi hỏi nhiều thời gian và chuyên môn sâu, hoặc phải có quyền truy cập đặc biệt vào các mô hình AI tiên tiến bị hạn chế nghiêm ngặt. Điều đó đã thay đổi.

GLM 5.3 làm được những gì?

GLM 5.3, một mô hình trọng số mở do Z.ai phát hành, được cho phép chạy tự động để tấn công các phiên bản Firefox phát hành từ ngày 17/9 đến 26/10. Kết quả gây sốc:

• Mô hình đã xâm phạm thành công cả 6 phiên bản Firefox mục tiêu
• Nó tạo ra một trang web mà khi người dùng chỉ cần ghé thăm, trình duyệt sẽ tự động đọc file trên máy tính và gửi nội dung về máy chủ của kẻ tấn công — không cần thêm bất kỳ thao tác nào
• Thời gian nhanh nhất để tìm ra cách khai thác: 12 giờ
• Chi phí biên cho mỗi phiên bản bị tấn công thành công: khoảng 1.000 USD tiền API

Đáng chú ý, GLM 5.3 vượt qua được cả biện pháp đối phó hiện có: mã bản vá vốn được ngụy trang như những cải tiến thông thường, nhưng mô hình vẫn đọc được và xác định được thay đổi nào liên quan đến bảo mật.

Mức độ nguy hiểm của cuộc tấn công

Với hơn 200 triệu người dùng Firefox đang hoạt động, kịch bản tấn công nêu trên có thể bị lợi dụng để:

• Đọc các tài liệu cá nhân lưu trên máy
• Lấy mật khẩu được lưu trong trình duyệt
• Đánh cắp cookie xác thực, cho phép kẻ tấn công đăng nhập vào một số dịch vụ trực tuyến dưới danh nghĩa người dùng

Nhóm nghiên cứu đã báo cáo phát hiện cho đội ngũ Mozilla. Mozilla sau đó phát hành Firefox 159.0 để vá một lỗ hổng chưa công bố mà mô hình đã tự tìm ra trong quá trình tấn công, qua đó gây khó khăn hơn cho kiểu khai thác này.

Không có rào cản nào ngăn AI

Một điểm đáng lo ngại: nhóm nghiên cứu đã sử dụng GLM 5.3 cả qua API chính thức của hãng lẫn bên thứ ba, với vỏ bọc là "bài kiểm tra an ninh", nhưng hành vi thực tế không khác gì một kẻ tấn công thực sự — vậy mà không hề gặp bất kỳ rào cản hay lời từ chối nào.

Các nhà nghiên cứu cũng thử nghiệm tấn công Google Chrome nhưng chưa thành công. Tuy vậy, họ không coi đây là bằng chứng chắc chắn rằng Chrome an toàn, đặc biệt khi các mô hình mạnh hơn như Kimi K3.1 Pro sắp được phát hành.

Mối lo ngại lan rộng ra ngoài trình duyệt

Khoảng trống vá lỗi tồn tại ở rất nhiều loại phần mềm, không chỉ trình duyệt:

• Firmware router – người dùng hiếm khi cập nhật
• Hệ điều hành di động – chu kỳ cập nhật chậm
• Các dự án mã nguồn mở – mã hoàn toàn công khai, bản beta có thể xem trước

Tháng 9/2026, một nhà cung cấp đã phát hành bản vá PHP trước thời điểm công bố phối hợp hơn 6 giờ, có thể đã góp phần tạo ra hàng nghìn nỗ lực khai thác. Anthropic cũng từng chứng minh mô hình Mythos có thể khai thác khoảng trống này trên Windows, dù mã nguồn không công khai.

Giải pháp nào cho nhà phát triển?

Nhóm nghiên cứu cho rằng việc chỉ cung cấp mô hình mạnh cho đội ngũ phòng thủ không giải quyết được vấn đề gốc rễ. Một bản vá công khai, dù được tìm ra bằng cách nào, vẫn luôn chỉ ra vị trí lỗ hổng. Các biện pháp khả thi bao gồm:

• Giữ bản vá bảo mật kín cho đến khi sẵn sàng phát hành
• Rút ngắn thời gian từ beta đến bản chính thức
• Tăng tần suất cập nhật – cả Firefox và Chrome đã chuyển sang phát hành hàng tuần
• Tránh vá nhiều lỗ hổng cùng lúc nếu chúng có thể bị kết hợp thành chuỗi tấn công

Góc nhìn cho người dùng Việt Nam

Với người dùng trong nước, bài học thực tiễn rất rõ ràng: hãy bật cập nhật tự động và cài đặt bản vá ngay khi có. Trong bối cảnh AI ngày càng rẻ và dễ tiếp cận, khoảng thời gian "cửa sổ nguy hiểm" đang bị thu hẹp — nhưng chỉ khi người dùng thực sự cập nhật. Việc chần chừ với các bản cập nhật trình duyệt hay firmware thiết bị mạng gia đình giờ đây tiềm ẩn rủi ro lớn hơn nhiều so với trước.

Nghiên cứu cũng là lời nhắc nhở rằng năng lực tấn công mạng của AI đang lan rộng nhanh chóng. Khi các mô hình trọng số mở ngày càng mạnh và được phát hành tự do, ranh giới giữa công cụ bảo mật và vũ khí tấn công trở nên mong manh hơn bao giờ hết.