Mô hình AI Trung Quốc giá rẻ và mã nguồn mở có thể gây ra cuộc "tái cấu trúc" hạ tầng AI nghìn tỷ USD

Sự trỗi dậy của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) giá rẻ từ Trung Quốc cùng các mô hình mã nguồn mở đang đặt dấu hỏi lớn về khả năng sinh lời của hạ tầng AI. Giới phân tích tài chính cho rằng các nhà cung cấp dịch vụ đám mây có thể phải đối mặt với một cuộc "tái cấu trúc" quy mô nghìn tỷ USD khi không thể thu hồi khoản đầu tư khổng lồ vào trung tâm dữ liệu.

Theo một báo cáo phân tích gần đây của Jefferies tập trung vào thị trường châu Á, khoảng một nửa trong tổng số khoảng 2.300 tỷ USD đơn hàng tồn đọng của Microsoft, Alphabet, Amazon và Oracle thuộc về OpenAI và Anthropic. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các mô hình AI Trung Quốc, mô hình mã nguồn mở và mô hình ngôn ngữ nhỏ đang đe dọa trực tiếp đến mức giá mà hai "ông lớn" nước Mỹ đang áp dụng, khiến triển vọng doanh thu tương lai trở nên bấp bênh.

Trung Quốc bùng nổ, Mỹ chững lại

Dẫn số liệu từ nền tảng tổng hợp toàn cầu OpenRouter, Jefferies cho biết các mô hình Trung Quốc đã xử lý 76,12 nghìn tỷ token trong tuần kết thúc ngày 27 tháng 9, tăng vọt so với mức chỉ 4,37 nghìn tỷ vào cuối tháng 4. Trong khi đó, bốn nhà cung cấp hàng đầu của Mỹ chỉ xử lý được 14,2 nghìn tỷ token.

Sự ra mắt của Kimi K3 — mô hình mã nguồn mở từ Moonshot AI — càng làm tình hình thêm căng thẳng khi được đánh giá là "cạnh tranh ở đỉnh cao" với hiệu năng ước đạt 95% so với Claude Fable 5 của Anthropic.

"Câu hỏi đặt ra hiện nay là liệu tất cả những điều trên đã được phản ánh đầy đủ vào thị trường hay chưa. Người viết cho rằng chưa."

Chi tiêu khổng lồ, nguồn thu bấp bênh

Các nhà cung cấp siêu quy mô (hyperscaler) lớn nhất dự kiến sẽ chi từ 600 đến 800 tỷ USD trong năm nay để xây dựng trung tâm dữ liệu, và ngày càng dựa vào nợ thay vì tiền mặt. Jefferies đặt câu hỏi thẳng thắn về việc dòng doanh thu tương lai sẽ đến từ đâu.

"Không thể tiếp tục giả định rằng các mô hình ngôn ngữ lớn sẽ sinh lời, đặc biệt khi có sự xuất hiện của những cái tên như Kimi K3, trong bối cảnh giá token đang sụp đổ liên tục."

Điều này đặc biệt đáng lo ngại vì các hyperscaler đã đầu tư vào năng lực trung tâm dữ liệu dựa trên giả định rằng Anthropic và OpenAI sẽ mua lại lượng tính toán đó. Báo cáo nhận định câu chuyện AI sẽ cần một cuộc "tái cấu trúc" lớn trong tương lai không xa, kèm theo dấu hỏi: liệu bốn hyperscaler có thực sự chi 993 tỷ USD cho chi tiêu vốn (capex) vào năm 2027?

Lợi nhuận bị "thổi phồng" bởi các khoản đầu tư?

Một điểm đáng chú ý khác là tỷ trọng của "thu nhập và chi phí khác" — khoản mục phản ánh lãi từ các khoản đầu tư — đang tăng vọt. Jefferies cho biết những khoản đầu tư này "có khả năng bao gồm các vị thế trong cổ phiếu AI chưa niêm yết."

Cụ thể, dù lợi nhuận hàng năm của bốn hyperscaler lớn tăng 222 tỷ USD lên 581 tỷ USD trong bốn quý tính đến quý 2 năm 2026, thì "thu nhập/chi phí phi hoạt động khác" lại chiếm toàn bộ mức tăng trưởng đó. Khoản mục này tăng 224 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước, lên 237 tỷ USD.

Khoảng trống doanh thu 4.200 tỷ USD

Nghiên cứu từ công ty tư vấn quản lý Bain & Company càng làm bức tranh thêm rõ nét. Báo cáo Công nghệ Toàn cầu thường niên 2026 ước tính ngành AI phải tạo ra 6.000 tỷ USD doanh thu hàng năm vào năm 2031 mới đủ tài trợ cho hạ tầng cần thiết.

• Các ứng dụng AI hiện có ước tính đóng góp 1.800 tỷ USD
• Khoảng trống còn lại lên tới 4.200 tỷ USD
• Các ứng dụng mới nổi như công cụ tìm kiếm, quảng cáo, xe tự hành do AI tạo ra, và mô phỏng AI chỉ có thể bù đắp thêm 1.500 tỷ USD
• Khoảng trống 2.700 tỷ USD còn lại phải đến từ "những sản phẩm và ứng dụng chưa tồn tại ngày nay"

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Đối với các doanh nghiệp và nhà phát triển Việt Nam, diễn biến này mang lại cả cơ hội lẫn rủi ro. Việc giá token liên tục giảm đồng nghĩa chi phí tích hợp AI vào sản phẩm ngày càng rẻ, mở ra cánh cửa cho các startup trong nước tận dụng các mô hình mã nguồn mở và mô hình giá rẻ thay vì phụ thuộc vào API đắt đỏ.

Tuy nhiên, các dịch vụ đám mây nội địa và khu vực cũng cần thận trọng, bởi một cuộc "tái cấu trúc" trong ngành có thể ảnh hưởng đến giá cả dịch vụ, cam kết đầu tư hạ tầng và cả tính ổn định của chuỗi cung ứng AI toàn cầu trong trung hạn.

Lưu ý: Nội dung trên chỉ mang tính thông tin, không phải lời khuyên đầu tư.