Mỹ chỉ trích luật cho phép người dùng tắt thuật toán của Úc là 'kiểm duyệt'

Mỹ đã lên tiếng chỉ trích đề xuất của Úc cho phép người dùng tắt thuật toán mạng xã hội, cho rằng điều này tương đương với "kiểm duyệt nội dung được bảo vệ". Động thái này làm dấy lên tranh luận về ranh giới giữa bảo vệ người dùng và tự do ngôn luận trên không gian số.

Dự luật nghĩa vụ số gây tranh cãi

Theo dự thảo luật nghĩa vụ số (digital duty of care) của Úc, các công ty công nghệ có thể đối mặt với mức phạt nặng nếu không cung cấp cho người dùng lựa chọn tắt thuật toán, nhằm bảo vệ họ khỏi nội dung độc hại.

Trong một văn bản góp ý hiếm hoi gửi tới cơ quan soạn thảo luật, đại sứ quán Mỹ tại Canberra nói rằng họ có "quan ngại nghiêm trọng" và việc cho phép chính phủ "áp đặt các định nghĩa mơ hồ về 'tác hại'" sẽ dẫn tới "kiểm duyệt dựa trên quan điểm".

"Chúng tôi đề nghị Úc làm rõ chính xác cách xác định 'tác hại' và 'rủi ro'... đảm bảo những định nghĩa này không xâm phạm nội dung được bảo vệ," phía Mỹ nêu trong văn bản.

Lo ngại về phạm vi ảnh hưởng toàn cầu

Mỹ cũng cho rằng dự luật có thể khiến các công ty công nghệ phải "hạ thấp thứ hạng một cách phòng ngừa" nội dung của các nhà báo độc lập hoặc những tiếng nói khác đề cập tới các chủ đề nhạy cảm, từ đó "giảm phạm vi tiếp cận" của họ.

Theo phía Mỹ, một tùy chọn tắt thuật toán sẽ "cho phép cơ quan quản lý áp đặt các yêu cầu thiết kế nền tảng cứng nhắc, rập khuôn" lên các công ty công nghệ, và điều này có thể ảnh hưởng tới cả người dùng bên ngoài nước Úc.

Các đặc điểm thiết kế nền tảng bắt buộc, đặc biệt khi áp dụng cho thuật toán, có thể ảnh hưởng tới những gì người dùng nhìn thấy, nói và nghe không chỉ trong hay từ nước Úc, mà trên phạm vi toàn cầu.

Washington cũng kêu gọi Úc giải quyết lo ngại của ngành rằng "thiên kiến và sở thích" của quan chức chính phủ có thể "gây bất lợi cho tiếng nói độc lập hoặc quan điểm thiểu số". Một lo ngại khác là dự luật có thể ảnh hưởng tới "danh tiếng của Úc như một khu vực pháp lý khuyến khích đổi mới sáng tạo".

Úc khẳng định mục tiêu là trao quyền cho người dân

Những chỉ trích trên xuất hiện đúng lúc Thủ tướng Úc Anthony Albanese đang có chuyến thăm Mỹ để phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc về các chính sách công nghệ của chính phủ ông.

Ngày thứ Ba theo giờ địa phương tại New York, ông Albanese đã phản hồi lại các chỉ trích và cáo buộc rằng dự luật là sự can thiệp quá mức của chính phủ.

"Đây không phải là việc trao quyền kiểm soát cho chính phủ. Đây là việc trao lại quyền kiểm soát cho người dân đối với những gì họ nhận được trên thiết bị của mình," ông nói với báo giới tại New York.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump dùng bài phát biểu tại Liên Hợp Quốc để xoa dịu lo ngại về AI, bác bỏ các đề xuất đặt ra rào chắn cho công nghệ này và cho rằng nên đổi tên nó thành "siêu trí tuệ", vì "việc dùng từ nhân tạo khiến nó nghe như giả".

Bối cảnh tại Úc

Động thái mới nhất nhằm bảo vệ người dùng trực tuyến của Úc diễn ra chưa đầy một năm sau khi nước này áp dụng lệnh cấm mạng xã hội với trẻ dưới 16 tuổi vào tháng 12 năm ngoái.

• Úc sẽ cho phép người dân tắt thuật toán mạng xã hội theo dự luật đang được lên kế hoạch
• Úc đã cấm mạng xã hội với trẻ dưới 16 tuổi – cơ chế hoạt động ra sao?
• Thuật toán mạng xã hội đã thay đổi cách chúng ta tương tác như thế nào?

Cuộc tranh luận này phản ánh một câu hỏi lớn hơn đang được nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đặt ra: làm sao để kiểm soát nội dung độc hại trên mạng xã hội mà không biến việc bảo vệ người dùng thành công cụ kiểm duyệt, hay giới hạn quyền tiếp cận thông tin của công chúng.