Na Uy tiên phong đề xuất cấm tạm thời kính AI tại nơi công cộng

Na Uy vừa trở thành quốc gia lớn đầu tiên đề xuất lệnh cấm tạm thời đối với kính AI tại một số địa điểm công cộng, trong bối cảnh lo ngại về quyền riêng tư ngày càng gia tăng đối với các thiết bị công nghệ đeo được.

Động thái này được xem như một bước đi tiên phong, có thể mở đường cho các quy định tương tự tại nhiều quốc gia khác, bao gồm cả Việt Nam, nơi các thiết bị đeo thông minh đang dần phổ biến.

Chính phủ Na Uy hành động vì lo ngại quyền riêng tư

Theo thông báo hôm thứ Hai, chính phủ trung tả của Na Uy cho biết sẽ sớm trình lên quốc hội một dự luật về lệnh cấm tạm thời đối với kính AI tại những nơi như công viên, bãi biển, trường học và nhà trẻ.

Bên cạnh đó, chính phủ nước này cũng sẽ thành lập một nhóm chuyên gia để đề xuất các quy định quốc gia lâu dài, thay thế cho lệnh cấm tạm thời.

"Tôi lo ngại về sự xuất hiện của công nghệ mới mạnh mẽ này, khi mọi người có nguy cơ bị chụp ảnh, quay phim hoặc ghi âm mà không hề hay biết", Bộ trưởng số hóa Na Uy Torgeir Micaelsen phát biểu.

Ông Micaelsen nhấn mạnh rằng lệnh cấm tạm thời "sẽ cho chúng ta thời gian để tiến hành đánh giá kỹ lưỡng và tổ chức một cuộc thảo luận có hiểu biết, làm nền tảng cho các quy định lâu dài".

Vì sao kính AI gây tranh cãi?

Kính AI — tiêu biểu là các sản phẩm như Ray-Ban Meta hay các thiết bị tích hợp trí tuệ nhân tạo của nhiều hãng công nghệ — có khả năng ghi hình, chụp ảnh và xử lý thông tin theo thời gian thực.

Điểm gây tranh cãi lớn nhất nằm ở chỗ người xung quanh thường khó nhận biết liệu chiếc kính đang ghi lại hình ảnh hay âm thanh của họ hay không.

Các vấn đề chính bao gồm:

• Ghi hình kín đáo: Camera tích hợp trong khung kính rất khó phát hiện trong đời sống thường ngày.
• Nhận diện khuôn mặt: Kết hợp với AI, kính có thể nhận diện và tra cứu thông tin về người đối diện.
• Dữ liệu trẻ em: Đặc biệt nhạy cảm tại trường học và nhà trẻ, nơi trẻ nhỏ không thể tự bảo vệ quyền riêng tư.
• Xử lý dữ liệu trên đám mây: Hình ảnh, âm thanh có thể được truyền tới máy chủ của nhà sản xuất.

Tác động tới thị trường và người dùng Việt Nam

Đối với người dùng Việt Nam, động thái của Na Uy là một tín hiệu đáng chú ý. Các sản phẩm kính thông minh tích hợp AI đang được bán và nhập khẩu ngày càng nhiều, chủ yếu qua các kênh thương mại điện tử và xách tay.

Hiện Việt Nam chưa có quy định riêng về thiết bị đeo ghi hình, trong khi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đang trong quá trình hoàn thiện. Nếu các nước như Na Uy áp dụng quy định chặt, nhiều khả năng sẽ tạo áp lực điều chỉnh lên các nhà sản xuất và cả các quốc gia khác.

Về phía doanh nghiệp, các hãng công nghệ có thể sẽ phải:

• Bổ sung đèn báo hiệu rõ ràng khi thiết bị đang ghi hình.
• Giới hạn tính năng nhận diện khuôn mặt theo vùng lãnh thổ.
• Minh bạch hơn về cách dữ liệu người dùng và người xung quanh được xử lý.

Bước đi mang tính toàn cầu

Na Uy không phải là nước duy nhất quan tâm đến vấn đề này, nhưng là quốc gia lớn đầu tiên đưa ra đề xuất cấm tạm thời ở cấp chính phủ. Cách tiếp cận "cấm tạm để có thời gian nghiên cứu" được giới chuyên gia đánh giá là thận trọng và có cơ sở.

Câu hỏi đặt ra là liệu các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam, có học hỏi mô hình này hay không — khi mà ranh giới giữa tiện ích công nghệ và quyền riêng tư cá nhân ngày càng trở nên mong manh.