New York trở thành thành phố đầu tiên tại Mỹ cấm các gói đăng ký thuê bao 'lừa đảo'

New York vừa ghi tên mình vào lịch sử bảo vệ người tiêu dùng số khi trở thành thành phố đầu tiên tại Mỹ chính thức áp dụng quy định click-to-cancel — buộc các doanh nghiệp phải để khách hàng hủy đăng ký dễ dàng không kém gì khi đăng ký.

Cư dân New York giờ đây có thể khiếu nại các gói đăng ký thuê bao khó hủy lên chính quyền thành phố

Quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/10

Kể từ thứ Năm vừa qua, quy định click-to-cancel của thành phố New York đã chính thức có hiệu lực. Cụ thể, nếu một phòng tập gym cho phép bạn đăng ký trực tuyến chỉ bằng một cú nhấp chuột, họ không được phép bắt bạn phải gọi điện hay đến tận nơi để hủy gói đăng ký.

Đây là địa phương đầu tiên tại Mỹ thực thi quy định này, sau khi một tòa phúc thẩm bác bỏ phiên bản liên bang vì các vấn đề về thủ tục. Thành phố ước tính quy định sẽ giúp cư dân New York tiết kiệm từ 21,5 triệu đến 162,5 triệu USD mỗi năm.

Thị trưởng New York, ông Zohran Mamdani, nhấn mạnh: "Không ai nên phải nghe 45 phút nhạc chờ để ngừng trả tiền cho một thứ mà mình chưa từng muốn. Nếu một công ty có thể lấy tiền của bạn bằng một cú nhấp chuột, bạn cũng phải có thể lấy lại tiền bằng một cú nhấp chuột. Và giờ đây, nếu họ không cho bạn hủy, thành phố sẽ xử lý họ."

Cổng khiếu nại mới — không rơi vào "vòng lặp chatbot"

Điểm đáng chú ý của quy định này là một cổng khiếu nại trực tuyến dành cho người tiêu dùng. Cư dân New York có thể gửi phản ánh nếu doanh nghiệp cung cấp điều khoản đăng ký không rõ ràng, trì hoãn việc hủy gói, hoặc không thông báo rằng gói sẽ tự động gia hạn.

Sau khi tiếp nhận khiếu nại, Sở Bảo vệ Người tiêu dùng và Người lao động New York (DCWP) sẽ xem xét, có thể liên hệ để thu thập thêm thông tin, hỗ trợ người dùng lấy lại tiền và hủy gói đăng ký liên quan. Nếu phát hiện một doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm hàng loạt, cơ quan này có thể mở điều tra và tiến hành các hành động pháp lý. Mức phạt khởi điểm theo quy định là 525 USD cho mỗi hành vi vi phạm.

Ông Samuel Levine, Ủy viên DCWP, khẳng định cổng khiếu nại này hoàn toàn khác biệt so với các dịch vụ chính phủ số khác. Ông cho biết người dân "sẽ không bị đẩy vào một vòng lặp chatbot vô tận" mà sẽ được đội ngũ nhân viên thực sự, làm việc toàn thời gian, hỗ trợ trực tiếp.

"Chúng tôi muốn khôi phục niềm tin của người dân vào chính phủ. Chúng tôi cần cho thấy chính phủ có thể tạo ra những sản phẩm xuất sắc, rằng mọi trải nghiệm không phải đều giống như đến phòng đăng ký xe. Bạn có thể có những luật tốt nhất thế giới, nhưng nếu người dân không muốn tương tác với chính phủ để phản ánh, những luật đó sẽ không hiệu quả." — Samuel Levine, Ủy viên DCWP

Bài học từ thất bại ở cấp liên bang

Trước khi về New York, ông Levine từng là trưởng bộ phận bảo vệ người tiêu dùng của Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) dưới thời bà Lina Khan. Ông đã cố gắng đưa quy định click-to-cancel ra toàn quốc, nhưng quá trình này kéo dài hơn bốn năm và cuối cùng không đem lại kết quả thiết thực.

Theo ông Levine, trải nghiệm triển khai quy định tại New York hoàn toàn trái ngược: "Chúng tôi đề xuất quy định này trong năm nay. Chúng tôi hoàn thiện nó trong năm nay. Nó có hiệu lực trong năm nay. Đây là tốc độ mà chính phủ nên có."

Ông cũng bày tỏ kỳ vọng nhiều thành phố và bang khác sẽ noi theo New York, đặc biệt trong bối cảnh FTC hiện tại mới chỉ đang xem xét khả năng tái lập một quy định tương tự ở cấp liên bang.

Ý nghĩa với người dùng công nghệ tại Việt Nam

Câu chuyện tại New York phản ánh một vấn đề không hề xa lạ với người dùng Việt Nam: các gói đăng ký dịch vụ số như streaming, ứng dụng di động, dịch vụ đám mây hay phần mềm thường được thiết kế để đăng ký thật dễ nhưng hủy thì cực kỳ phiền phức.

Mô hình "đăng ký một chạm — hủy mười bước" từ lâu đã trở thành chiến thuật phổ biến của nhiều nền tảng công nghệ, gọi là dark pattern (mẫu thiết kế giao diện gây nhầm lẫn hoặc cản trở người dùng). Việc một thành phố lớn như New York đưa ra chế tài cụ thể với mức phạt rõ ràng có thể tạo áp lực buộc các công ty công nghệ toàn cầu phải thay đổi cách thiết kế luồng hủy đăng ký trên toàn bộ hệ thống của họ — bao gồm cả thị trường Việt Nam.

Với người tiêu dùng Việt, đây cũng là lời nhắc nhở nên kiểm tra định kỳ các gói đăng ký tự động gia hạn trên thẻ tín dụng và ví điện tử, đồng thời ưu tiên các dịch vụ minh bạch về điều khoản hủy.