Những người bảo vệ Flock đang bỏ lỡ điều gì?

Mạng lưới camera đọc biển số xe của Flock đang phải đối mặt với làn sóng chỉ trích dữ dội sau khi tờ Washington Post phanh phui hàng chục vụ cảnh sát lạm dụng hệ thống để theo dõi, quấy rối phụ nữ. Công ty đã đáp lại bằng các biện pháp mới, nhưng liệu những vá víu đó có thực sự giải quyết được gốc rễ vấn đề? Bài phân tích này sẽ chỉ ra những lỗ hổng chết người trong cách tiếp cận hiện tại và những lựa chọn thiết kế khác mà Flock đã bỏ qua.

Phản ứng của Flock: Vá víu chứ không phải sửa chữa

Flock, gã khổng lồ công nghệ cảnh sát nổi tiếng với mạng lưới khoảng 120.000 camera đọc biển số tự động (LPR) trên khắp nước Mỹ, đã công bố các cập nhật mới nhằm ngăn chặn cảnh sát sử dụng nền tảng này cho các mục đích bất hợp pháp hoặc không chính đáng, bao gồm cả hành vi theo dõi, quấy rối. Đây là phản ứng trực tiếp sau loạt bài điều tra của tờ Washington Post, vốn chỉ ra ít nhất 50 vụ lạm dụng hệ thống của Flock và các đối thủ cạnh tranh.

Điển hình là trường hợp một phụ nữ ở Wisconsin cáo buộc bạn trai cũ là cảnh sát đã tìm kiếm xe của cô tới 179 lần; hay một phụ nữ khác bị chính cảnh sát trưởng địa phương theo dõi mà không có nơi nào để tố cáo. Các biện pháp mới của Flock bao gồm sử dụng phần mềm để gắn cờ các tìm kiếm bất thường và yêu cầu người tìm kiếm phải nhập số vụ án hình sự. Về lý thuyết, điều này nghe có vẻ chặt chẽ, nhưng thực tế lại chứa đầy lỗ hổng.

Những lỗ hổng chết người

Vấn đề lớn nhất nằm ở chỗ Flock thừa nhận họ không xác minh các số vụ án mà cảnh sát nhập vào. Một sĩ quan chỉ cần bịa ra một con số bất kỳ là có thể thực hiện tìm kiếm, giống như cách họ từng nói dối để vượt qua các rào cản khác của Flock trước đây. Chính sách mới cũng không đụng tới những lo ngại sâu xa hơn từ các nhóm bảo vệ quyền riêng tư: rằng Flock đang biến một công cụ chống tội phạm thành một mạng lưới giám sát hàng loạt.

Việc yêu cầu nhập số vụ án mà không kiểm tra không khác gì một cánh cửa khóa... nhưng chìa khóa thì treo ngay cạnh cửa.

Những chỉ trích này đã dẫn đến làn sóng phản đối ngày càng lớn, khiến nhiều thành phố hủy hợp đồng và một số tiểu bang tìm cách thông qua luật để hạn chế hoặc cấm hoàn toàn các thiết bị đọc biển số.

Câu hỏi cốt lõi: Thiết kế hệ thống như thế nào?

Trong bối cảnh này, xuất hiện nhiều lập luận bảo vệ Flock: "Nếu camera giúp phá án thì có vấn đề gì? Chúng chỉ chụp ảnh xe hơi của tôi mà không ai buồn xem." Tuy nhiên, những lập luận này bỏ qua một câu hỏi quan trọng hơn: Flock đã chọn thiết kế hệ thống chống tội phạm của mình theo cách nào?

Mạng lưới của Flock hoạt động như hiện tại là kết quả của một chuỗi các quyết định: thu thập thông tin gì, ai có quyền tìm kiếm, lưu trữ dữ liệu bao lâu và chia sẻ rộng rãi đến đâu. Những quyết định này thiết lập các điều khoản của sự thỏa hiệp giữa an ninh và tự do dân sự. Tin tưởng rằng công nghệ nên đóng vai trò trong việc giải quyết tội phạm không có nghĩa là mù quáng chấp nhận các điều khoản đó.

Giải pháp thay thế khả thi

Chúng ta hoàn toàn có thể tưởng tượng một hệ thống tốt hơn. Thay vì chỉ yêu cầu nhập số vụ án, Flock có thể tích hợp sâu hơn với hệ thống hồ sơ của sở cảnh sát để xác minh tự động số vụ án đó có tồn tại và hợp lệ hay không. Điều này có thể phức tạp hơn về mặt tích hợp, nhưng cũng tạo ra một lá chắn mạnh hơn nhiều và để lại dấu vết kiểm toán hữu ích.

Đối với trường hợp tìm kiếm người mất tích hay bị bắt cóc – tình huống mà Flock thường xuyên viện dẫn nhất – nếu người Mỹ thực sự muốn cảnh sát chỉ truy cập mạng lưới này cho mục đích đó, họ có thể thiết kế theo cách: chỉ các tìm kiếm liên quan đến Amber Alert đang hoạt động hoặc tình huống khẩn cấp tương tự mới được phép truy cập vào lượng dữ liệu lớn hơn từ các thành phố lân cận. Điều này bảo tồn giá trị của mạng lưới trong trường hợp khẩn cấp mà không buộc mọi người phải chấp nhận giám sát hàng loạt.

Vấn đề lưu trữ dữ liệu

Cuối cùng là câu hỏi về thời gian lưu trữ dữ liệu. Flock tuyên bố 90% các lượt tìm kiếm diễn ra trong vòng một tuần sau sự việc, nhưng thực tế các cơ quan có thể giữ dữ liệu trong nhiều tháng hoặc nhiều năm và chia sẻ rộng rãi trên toàn quốc. Điều này gợi ý một sự thỏa hiệp hợp lý hơn: Chỉ giữ và chia sẻ dữ liệu trong phạm vi và thời gian thực sự cần thiết để giải quyết tội phạm. Công ty gần đây đã đề xuất thời gian lưu trữ tối đa 7 ngày, nhưng các cơ quan vẫn có thể tự do giữ lâu hơn nếu họ muốn.

Tính kinh tế của mô hình giám sát

Việc thu hẹp phạm vi công nghệ sẽ đe dọa trực tiếp đến toàn bộ mô hình kinh doanh của Flock. Máy đọc biển số đã tồn tại từ những năm 1990, chủ yếu dùng cho trạm thu phí và xử phạt vi phạm giao thông. Mô hình kinh doanh của Flock – với mức định giá gần đây lên tới 8 tỷ USD – lại dựa vào việc biến những chiếc camera này thành một mạng lưới khổng lồ thu thập lượng lớn dữ liệu và cung cấp cho các sở cảnh sát một cách hiện đại để khai thác không chỉ dữ liệu của họ mà còn của các đơn vị khác.

Tương lai có thể bị ép buộc

Áp lực lên Flock ngày càng lớn. Các thành phố đang hủy hợp đồng, một số chuyển sang đối thủ cạnh tranh, số khác tạm dừng để người dân suy nghĩ về cách họ muốn công nghệ này được sử dụng và viết ra các quy tắc mới cho cảnh sát tuân thủ. Kết quả cuối cùng có thể là các cộng đồng tự quyết định "bản giao kèo" của riêng mình: công nghệ được dùng để giải quyết tội phạm đến mức nào và mức độ giám sát mà công dân phải chấp nhận để đổi lấy điều đó.

Chad Marlow, cố vấn chính sách cấp cao tại ACLU, nói đùa rằng hợp đồng Flock chấp nhận được nhất theo tiêu chuẩn của ông là "hợp đồng không bao giờ được ký kết", đồng thời nhấn mạnh rằng cách tốt nhất để giới hạn giám sát không phải là các hướng dẫn mới của Flock mà là các đạo luật mới.