OpenAI lập nhóm cố vấn toán học khi AI giải hơn 100 bài toán mở

OpenAI vừa công bố thành lập một nhóm cố vấn độc lập mới, đặt trụ sở tại Viện Nghiên cứu Cao cấp (Institute for Advanced Study - IAS) ở Princeton, bang New Jersey. Được gọi là Nhóm Cố vấn về Toán học và Trí tuệ Nhân tạo, nhóm này được kỳ vọng sẽ mang lại tiếng nói lớn hơn cho các nhà toán học trong các nghiên cứu định hướng toán học của công ty.

Thông báo được đưa ra không lâu sau khi OpenAI công bố lời giải cho bài toán thiên niên kỷ Navier-Stokes — một trong bảy bài toán khó nhất của toán học hiện đại. Đáng chú ý, OpenAI cũng tuyên bố rằng cùng một mô hình nội bộ đã giải quyết hơn 100 bài toán mở khác thuộc hầu hết các lĩnh vực toán học.

Phản ứng từ giới toán học

Tốc độ công bố các kết quả này đã khiến nhiều nhà toán học hàng đầu lo ngại. Hồi đầu tháng, 25 nhà toán học từng đoạt Huy chương Fields đã ký một lá thư ngỏ, cho rằng các phòng thí nghiệm AI đang đe dọa công việc trí tuệ của họ khi chạy đua giành lợi thế bằng cách giải các bài toán nổi tiếng.

"Nhóm này sẽ đóng vai trò cầu nối với cộng đồng toán học và công chúng rộng lớn hơn, trao cho các nhà toán học tiếng nói trong cách chúng tôi tiến bước," bài đăng của OpenAI viết.

Vai trò và giới hạn của nhóm cố vấn

Đúng như tên gọi, nhóm mới của OpenAI chủ yếu hoạt động với vai trò tư vấn: đánh giá tầm quan trọng của các kết quả mới và điều phối việc công bố chúng. Các thành viên không được trả thù lao, nhưng có quyền đưa ra lời khuyên không theo yêu cầu, công khai quan điểm riêng và tự kiểm soát thành viên của mình — qua đó có phần độc lập nhất định với công ty.

Tuy nhiên, nhóm sẽ không có quyền làm chậm hay định hướng lại các nghiên cứu toán học đang diễn ra của OpenAI. Bài blog của công ty nêu rõ: "Nhóm sẽ không chịu trách nhiệm cố vấn cho chúng tôi về cách điều chỉnh nhịp độ tiến bộ nội bộ trong lĩnh vực toán học."

Viện Nghiên cứu Cao cấp cũng nhấn mạnh điểm này trong thông báo riêng: "Dù chúng tôi đưa ra lời khuyên, chúng tôi không có quyền ra quyết định tại bất kỳ công ty AI nào, và trách nhiệm cho các quyết định của bất kỳ công ty nào sẽ thuộc về công ty đó."

Danh sách thành viên ban đầu

Chín nhà toán học nổi tiếng được công bố là thành viên ban đầu của nhóm. Đáng chú ý, chỉ một người trong số đó — Camillo De Lellis của IAS — là người đã ký lá thư ngỏ của các nhà đoạt Huy chương Fields.

Sự kiện này phản ánh một căng thẳng ngày càng rõ trong cộng đồng nghiên cứu: các phòng thí nghiệm AI đang ngày càng can dự sâu vào toán học lý thuyết, một lĩnh vực vốn được xem là địa hạt trí tuệ thuần túy của con người. Đối với độc giả Việt Nam quan tâm đến AI, đây là dấu hiệu cho thấy cuộc chạy đua nghiên cứu đang mở rộng ra ngoài các ứng dụng thương mại, chạm tới cả những nền tảng khoa học cơ bản.