OpenAI và Anthropic kêu gọi Anh ban hành luật quản lý AI

Đại diện của OpenAI và Anthropic vừa lên tiếng trước quốc hội Anh rằng những cam kết tự nguyện về an toàn AI đã không còn đủ, và cần có luật mới để ràng buộc các công ty. Động thái này cho thấy sự chia rẽ ngày càng sâu giữa các "ông lớn" AI, khi Google DeepMind và Meta từ chối ủng hộ việc ban hành luật.

Ủy ban Kinh doanh, Đổi mới, Khoa học và Thương mại của Anh — gồm các nghị sĩ từ nhiều đảng phái — đã tổ chức một phiên điều trần vào thứ Ba với sự tham gia của bốn công ty AI hàng đầu, bốn cựu nhân viên nay trở thành người tố giác, cùng các quan chức cấp cao của chính phủ Anh.

Luật phải có tính ràng buộc

Khi được hỏi liệu an toàn AI có cần một khuôn khổ luật định hay không, ông Liam Booth-Smith, người đứng đầu Anthropic tại châu Âu, trả lời thẳng thắn: "Các quy định nên có tính ràng buộc."

"Chúng tôi luôn tin rằng cần có những quy tắc ràng buộc đối với các công ty, và các cam kết tự nguyện là không đủ."

Phía OpenAI thận trọng hơn nhưng vẫn ủng hộ một khuôn khổ luật định cùng một công ước quốc tế. Ông Tom Duff Gordon, phó chủ tịch OpenAI, cho rằng "cần có một số yếu tố mang tính bắt buộc", bắt đầu từ việc báo cáo sự cố.

"Chúng tôi không nghĩ rằng việc đặt toàn bộ nền tảng vào các cam kết tự nguyện cho rủi ro ở mức biên là một kế hoạch tốt về lâu dài."

Google DeepMind và Meta không theo

Trong khi đó, các đối thủ lại không đồng tình. Khi được hỏi trực tiếp liệu có ủng hộ khuôn khổ luật định hay không, ông Owen Larter của Google DeepMind nói: "Chúng tôi sẽ tập trung vào các tiêu chuẩn." Còn ông Rob Sherman của Meta lại viện dẫn các cơ quan quản lý hiện có của Anh, nói với các nghị sĩ rằng họ "không phải đang viết trên một trang giấy trắng".

Phiên điều trần đã phơi bày rõ khoảng cách trong quan điểm về quản lý AI, đưa những cách tiếp cận trái ngược của các lãnh đạo AI vào hồ sơ quốc hội Anh. Theo chủ tịch ủy ban, ông Liam Byrne, việc phơi bày sự chia rẽ này ở một khu vực pháp lý thứ hai chính là mục đích của phiên điều trần — nhằm "làm sáng tỏ những khác biệt to lớn trong quan điểm giữa một số công ty giàu nhất hành tinh" và cho thấy "không thể dựa vào việc tự quản lý tự nguyện".

MI5 cảnh báo nguy cơ vũ khí sinh học

Trong khi bốn giám đốc điều hành đưa ra bằng chứng về an toàn AI, chỉ cách đó vài trăm mét, giám đốc cơ quan an ninh Anh lại đưa ra lời cảnh báo về những nguy hiểm của AI.

Ông Ken McCallum, giám đốc MI5, trong bản cập nhật mối đe dọa thường niên đã cảnh báo về nguy cơ lạm dụng vũ khí sinh học như một mối đe dọa đáng kể từ AI.

"Chưa thành hiện thực, nhưng kịch bản lạm dụng mà tôi đặt trọng số lớn nhất là khả năng AI thay đổi cục diện đối với các vũ khí sinh học hiện có, hoặc thậm chí là những vũ khí sinh học mới."

Phản hồi về phát biểu này, ông Byrne nói với WIRED rằng việc người đứng đầu MI5 cảnh báo về những nâng cấp năng lực cực kỳ nguy hiểm cho khủng bố sinh học ở một nơi, trong khi ở một nơi khác thư ký thường trực Văn phòng Nội các thừa nhận cơ chế quản lý AI của Anh chỉ mang tính tự nguyện, "nói lên tất cả những gì bạn cần biết".

Hệ thống hiện tại gần như không có tính bắt buộc

Trong phần cuối của phiên điều trần, các quan chức chính phủ thừa nhận trước ủy ban rằng hệ thống hiện tại hầu như không có sức ép nào đáng kể.

Viện An toàn AI của Anh (AISI) có nhiệm vụ kiểm thử các mô hình biên trước khi phát hành, nhưng chỉ khi các công ty tự nguyện chuyển giao chúng. Ông Henry de Zoete, giám đốc AISI, thừa nhận viện này hoàn toàn phụ thuộc vào sự hợp tác của các công ty và chính phủ nước ngoài để có được quyền truy cập.

Bà Cat Little, quan chức cấp cao nhất tại Văn phòng Nội các — nơi đặt AISI — khi bị chất vấn liệu toàn bộ cơ chế có phải tự nguyện hay không, đã trả lời: "Hiện tại, đúng là như vậy."

Khi được hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu AISI đánh giá một mô hình là quá nguy hiểm nhưng công ty vẫn phát hành nó, ông de Zoete thừa nhận AISI không có khả năng ngăn chặn.

"Điều chúng tôi không làm là cấp chứng nhận an toàn. Chúng tôi không nói có hay không với bất kỳ mô hình nào."

Ông nói thêm: "Những công ty này là của Mỹ hoặc Trung Quốc, đang xây dựng ở mức biên... Trong bối cảnh đó, với tư cách là Anh, chúng tôi chỉ có thể làm được đến một mức nhất định."

Quyền truy cập của Anh phụ thuộc vào Washington

Các giám đốc điều hành cũng nói rõ rằng quyền truy cập của Anh phải thông qua Washington. Ông Duff Gordon của OpenAI cho biết công ty cung cấp mô hình trước khi phát hành cho CAISI — cơ quan tương đương AISI ở Mỹ — và sẽ tiếp tục cung cấp cho AISI ở Anh "miễn là chúng tôi có thể làm điều đó dưới chính phủ Mỹ".

Căng thẳng của thỏa thuận hiện tại cũng được ông Booth-Smith của Anthropic nêu rõ với các quan chức Anh, khi cho biết công ty "đã không thể cung cấp quyền truy cập đầy đủ không hạn chế cho AISI Anh vào thời điểm đó", và rằng "đó là câu hỏi dành cho chính phủ Mỹ" — dù sau đó AISI đã có quyền truy cập.

Tiếng nói từ những người tố giác

Phiên điều trần cũng lắng nghe bốn cựu nhà nghiên cứu của các phòng thí nghiệm AI. Ông Daniel Kokotajlo, cựu nhân viên OpenAI, nói với các nghị sĩ:

"Tôi không nghĩ có thể tin tưởng các công ty tự quản lý."

Ông Steven Adler, người rời OpenAI cuối năm 2024, cho biết ông "không tin tưởng vào văn hóa an toàn trong toàn ngành". Còn ông Geoffrey Irving nói rằng các phòng thí nghiệm tin họ đang bị cuốn vào một cuộc đua mà chính phủ sẽ không can thiệp và họ không thể rời bỏ — nhưng "cả hai điều đó đều sai. Họ hoàn toàn có thể dừng lại".

Con đường phía trước

Sau phiên điều trần, ông Byrne cho biết ủy ban của ông sẽ dành nhiều thời gian để xem xét con đường phía trước của Anh với tư cách là một cường quốc tầm trung về AI. Ông muốn các bộ trưởng tận dụng nhiệm kỳ chủ tịch G20 sắp tới của Anh — cùng với Hàn Quốc kế nhiệm — để làm trung gian cho một công ước quốc tế không phụ thuộc vào Nhà Trắng hiện tại.

"Nhiệm kỳ chủ tịch G20 sẽ tồn tại lâu hơn nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump."

Ông kết luận: "Các rủi ro đang gia tăng nhanh hơn tốc độ mà cơ chế an toàn của chúng ta có thể kiểm soát."