Pin lưu trữ 4 giờ rẻ hơn tuabin khí trên toàn cầu

Pin lưu trữ năng lượng 4 giờ đã chính thức trở thành lựa chọn rẻ hơn so với tuabin khí chu trình hở (open-cycle gas turbine) trên phạm vi toàn cầu. Theo báo cáo mới nhất của Wood Mackenzie về chi phí điện năng quy dẫn (LCOE), công nghệ lưu trữ bằng pin đang tạo ra bước ngoặt cấu trúc trong cách các hệ thống điện được quy hoạch.

Bước ngoặt từ quy mô sản xuất pin

Báo cáo của Wood Mackenzie khảo sát 43 thị trường trên toàn cầu và cho thấy pin lưu trữ 4 giờ đều có chi phí thấp hơn tuabin khí chu trình hở ở tất cả các thị trường này. Tại khu vực Trung Đông và châu Phi, nơi điện mặt trời quy mô lớn đã dẫn đầu với mức 37 USD/MWh, pin lưu trữ 4 giờ dự kiến sẽ giảm thêm 33% xuống còn 80 USD/MWh vào năm 2035.

Mô hình pin lưu trữ năng lượng mặt trời quy mô lớn

Trung Quốc tiếp tục là chuẩn mực về chi phí lưu trữ toàn cầu, với mức LCOE thấp hơn hơn 55% so với phần còn lại của châu Á - Thái Bình Dương. Điều này phản ánh rõ nét cách quy mô sản xuất đang vẽ lại bản đồ chi phí năng lượng toàn cầu.

"Sự dịch chuyển kinh tế này mang tính quyết định và đang mở rộng. Tình trạng thiếu hụt tuabin khí cùng biến động nhiên liệu gia tăng đang đẩy chi phí đỉnh tải lên cao, trong khi việc mở rộng sản xuất pin tiếp tục kéo chi phí lưu trữ xuống", ông Ahmed Jameel Abdullah, chuyên gia phân tích chính tại Wood Mackenzie, nhận định.

Điện mặt trời vượt qua các công nghệ truyền thống

Ông Abdullah cũng lưu ý rằng một sự chuyển đổi tương tự đã định hình lại kinh tế tải nền. Điện mặt trời một trục xoay hiện là công nghệ xây dựng mới có chi phí thấp nhất tại 43 trong số 48 thị trường được mô hình hóa, trong khi điện gió trên bờ dẫn đầu ở 5 thị trường còn lại. Tại các thị trường cạnh tranh nhất như Ả Rập Xê Út và UAE, LCOE điện mặt trời đang trên đà giảm xuống dưới 20 USD/MWh vào năm 2033.

Báo cáo của Wood Mackenzie bao phủ các khu vực châu Âu, Bắc Mỹ, Mỹ Latinh, châu Á - Thái Bình Dương cùng Trung Đông và châu Phi, cho thấy sự phân hóa chi phí ngày càng rõ rệt giữa các thị trường.

Bức tranh theo khu vực

Mỹ Latinh

Tại Mỹ Latinh, điện mặt trời một trục xoay vẫn là công nghệ phát điện có chi phí thấp nhất trong năm 2026, với chi phí trung bình dự kiến giảm 38% vào năm 2060. Brazil, Chile và Mexico nắm lợi thế về chi phí nhờ nguồn tài nguyên mặt trời đẳng cấp thế giới và hệ số công suất cao.

Chi phí điện gió trên bờ cũng đang trên đà giảm mạnh, với LCOE trung bình khu vực giảm gần 21% vào năm 2030, từ 73 USD/MWh xuống 58 USD/MWh, khi các nhà sản xuất Trung Quốc mở rộng và tuabin công suất lớn hơn nâng cao sản lượng.

Pin lưu trữ quy mô lưới đang mở rộng nhanh chóng khắp khu vực, dựa trên các quy định bắt buộc lưu trữ gắn với dự án năng lượng tái tạo. LCOE lưu trữ dự kiến giảm 42% vào năm 2060.

Châu Á - Thái Bình Dương

Điện mặt trời quy mô lớn vẫn là nguồn điện cạnh tranh nhất ở châu Á - Thái Bình Dương, nhưng khoảng cách giữa các thị trường rất lớn. Năm 2026, chi phí phát điện mặt trời tại thị trường đắt đỏ nhất cao hơn 200% so với thị trường rẻ nhất, và khoảng cách này dự kiến mở rộng lên 250% vào năm 2030.

Trung Quốc dẫn đầu thế giới về chi phí lưu trữ quy mô lưới, với LCOE chuẩn thấp hơn hơn 55% so với mức trung bình 134 USD/MWh của phần còn lại châu Á - Thái Bình Dương. Nguồn cung cạnh tranh từ Trung Quốc dự kiến sẽ kéo mức trung bình của khu vực xuống 92 USD/MWh vào năm 2036, dù Nhật Bản, Australia và Philippines vẫn duy trì mức cao hơn do thuế nhập khẩu và chi phí lắp đặt.

Châu Âu

Điện mặt trời giữ vị trí là công nghệ điện rẻ nhất ở châu Âu, với LCOE dự kiến giảm 22% vào năm 2060. Chi phí đầu tư (capex) cho pin lưu trữ đã tăng khoảng 2% - lần tăng đầu tiên sau ba năm - do giá tế bào pin phục hồi khoảng 10% từ mức thấp năm 2025.

Trạm điện mặt trời và lưu trữ High Mesa tại Parachute, Colorado

Châu Âu cũng gánh chi phí phát điện từ nhiên liệu hóa thạch cao nhất trong tất cả các khu vực được mô hình hóa, với chi phí carbon quy dẫn dự kiến vượt chi phí nhiên liệu vào năm 2030.

Bắc Mỹ

Tại Bắc Mỹ, chi phí điện mặt trời ngắn hạn đang chịu áp lực từ làn sóng thuế quan và các biện pháp chống bán phá giá. Điện mặt trời quy mô lớn được bảo vệ một phần nhờ 168 GW công suất được bảo lưu, dù giá mô-đun vẫn dự kiến tăng khoảng 5%/năm đến năm 2030.

Các khoản tín dụng thuế tiếp tục mang lại lợi thế cạnh tranh cho lưu trữ, phần nào bù đắp tác động từ các hạn chế chuỗi cung ứng. Đầu tư vào công suất phát điện khí đang bước vào chu kỳ thiếu hụt nguồn cung đến cuối thập niên 2030, do nhu cầu từ trung tâm dữ liệu tăng cao - yếu tố củng cố thêm trường hợp kinh tế dài hạn cho năng lượng tái tạo và lưu trữ.

Ý nghĩa với thị trường năng lượng Việt Nam

Đối với Việt Nam, xu hướng này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh và áp lực giảm phát thải. Việc pin lưu trữ ngày càng rẻ hơn tuabin khí đỉnh tải mở ra cơ hội để các dự án điện mặt trời và điện gió kết hợp hệ thống lưu trữ trở nên khả thi hơn về mặt kinh tế, giảm sự phụ thuộc vào nguồn điện khí đắt đỏ và biến động.

"Sự dịch chuyển cấu trúc mà chúng tôi đang theo dõi không còn chỉ là việc năng lượng tái tạo trở nên cạnh tranh. Đó là việc lưu trữ và điện mặt trời cùng nhau định nghĩa lại kinh tế của một hệ thống điện", ông Abdullah kết luận.