postmarketOS đổi tên thành Nura sau gần hai năm cân nhắc

Dự án hệ điều hành mã nguồn mở postmarketOS đã chính thức công bố tên gọi mới là Nura, khép lại quá trình tuyển chọn kéo dài gần một năm rưỡi. Tên mới được lấy cảm hứng từ Nuraghe — những công trình bằng đá granite có niên đại từ năm 3000 trước Công nguyên vẫn còn tồn tại ở Sardinia, Italy.

Thông báo được đưa ra trong phần "mystery talk" tại hội nghị của chính dự án, đánh dấu bước ngoặt trong chiến lược truyền thông của cộng đồng vốn gắn liền với các thiết bị di động chạy hệ điều hành Linux.

Vì sao lại đổi tên?

Theo ban quản lý dự án, cái tên postmarketOS đã bộc lộ nhiều bất cập trong suốt nhiều năm qua. Trước hết, tên gọi này quá dài và khó phát âm ở nhiều ngôn ngữ, khiến việc truyền thông và ghi nhớ trở nên khó khăn.

Cách viết hoa cũng gây lúng túng: chữ "p" và "m" viết thường nhưng "OS" lại viết hoa, dẫn đến vô số biến thể như Postmarketos, PostMarketOS, PostmarketOS hay post-market OS. Điều này gây nhầm lẫn cho cả người đọc lẫn người viết.

"postmarketOS" đã phục vụ chúng tôi rất tốt, đưa chúng tôi đến vị trí ngày hôm nay, và sẽ mãi là một phần trong lịch sử của dự án.

Một lý do quan trọng khác là tên cũ mang tính mô tả, giới hạn phạm vi dự án theo cách không còn phù hợp với thực tế. Khi PINE64 từng bán PinePhone cài sẵn postmarketOS, tính mô tả ấy từ chỗ là lợi thế lại trở thành rào cản. Đặc biệt, tên mô tả không thể đăng ký thương hiệu — điều mà dự án cho rằng cần thiết để bảo vệ người dùng khỏi các hành vi mạo danh hoặc sử dụng sai mục đích. Thương hiệu cho tên mới đã được nộp đơn đăng ký.

Nura — ổn định như đá cổ nghìn năm

Nura là cách viết rút gọn của Nuraghe, những cấu trúc đá cổ ở Sardinia vẫn đứng vững qua hàng thiên niên kỷ. Ý nghĩa ẩn dụ này rất khớp với triết lý của dự án: kéo dài vòng đời hữu ích của các thiết bị mà hệ điều hành có thể chạy được.

Tên gọi do Davide Depau đề xuất trong đợt kêu gọi đóng góp từ cộng đồng ban đầu.

Công trình đá Nuraghe cổ ở Sardinia, nguồn cảm hứng cho tên gọi mới Nura

Quá trình chọn tên diễn ra thế nào?

Một nhóm tuyển chọn gồm Pablo, Pan, Ranny và Sriram Ramkrishna đã sàng lọc hơn 300 đề xuất từ cộng đồng. Nhóm trải qua nhiều vòng đánh giá ưu nhược điểm, rồi rút gọn thành 4 phương án cuối cùng.

Các phương án này tiếp tục được kiểm tra để đảm bảo không mang ý nghĩa tiêu cực ở nhiều ngôn ngữ khác nhau trên khắp các châu lục. Sau khi tất cả đều vượt qua tiêu chí, nhóm tiến hành bỏ phiếu theo phương thức range voting (bỏ phiếu khoảng). Nura đạt giá trị cao nhất với điểm trung bình 0,4 trên thang từ -2 đến 2.

Logo và tên miền mới

Logo của dự án vẫn được giữ nguyên vì gắn chặt với sứ mệnh ban đầu, nhưng có vài chỉnh sửa nhỏ. Thành viên Ranny đã phát hiện và sửa một số điểm không nhất quán trong thiết kế. Nhờ khoảng cách giữa các mũi tên rộng hơn, logo trở nên dễ nhìn hơn từ khoảng cách xa, và giờ đây được dựng theo cấu trúc toán học để bất kỳ ai cũng có thể tái tạo.

Logo và các biểu tượng liên quan của dự án Nura

Tên miền chính thức là nura.eco thay vì nura.org. Dù nura.org không có trang web công khai, tên miền này đã bị người khác sở hữu và chủ sở hữu không chấp nhận mức giá hợp lý. Dự án chuyển sang đuôi .eco — viết tắt của "ecology" (sinh thái) — vốn dành cho các tổ chức, doanh nghiệp cam kết thay đổi tích cực cho hành tinh. Đuôi tên miền này có chính sách nghiêm ngặt chống lạm dụng cho mục đích "tẩy xanh", phù hợp với mục tiêu của dự án.

Lộ trình chuyển đổi còn dang dở

Việc đổi tên toàn bộ chuỗi hiển thị cho người dùng sẽ mất khá nhiều thời gian. Ban quản lý kêu gọi cộng đồng gửi Merge Request để cập nhật những chỗ còn sót tên cũ, hoặc mở issue nhắc nhở nếu không có kỹ năng chỉnh sửa mã nguồn.

Với người dùng Việt Nam quan tâm đến việc hồi sinh các mẫu điện thoại cũ bằng hệ điều hành Linux, việc đổi tên không ảnh hưởng đến tính năng hay quy trình cài đặt. Tuy nhiên, các hướng dẫn, bài viết và kho mã nguồn cũ vẫn có thể nhắc đến postmarketOS trong một thời gian nữa, nên người dùng cần lưu ý khi tra cứu tài liệu.