Psilocybin Không Hề Khiến Não Bạn 'Loạn Trí' — Mà Còn Sống Trọn Vẹn Từng Khoảnh Khắc

Từ lâu, khoa học vẫn cho rằng khi sử dụng chất thức thần, não bộ con người rơi vào trạng thái hỗn loạn và mất kết nối với thực tại. Nhưng một nghiên cứu chụp não quy mô nhất từ trước tới nay về psilocybin vừa lật ngược nhận định này: thay vì rối loạn, não bộ dưới tác động của chất này lại trở nên nhạy cảm hơn với từng khoảnh khắc xung quanh, tạo ra những dấu ấn thần kinh rõ ràng và đặc trưng hơn.

Sự Thật Ẩn Sau Vẻ 'Hỗn Loạn'

Các nghiên cứu trước đây thường chỉ ra rằng psilocybin làm gia tăng entropy (độ hỗn loạn) trong chất xám, khiến các tín hiệu giữa các neuron đa dạng và khó đoán hơn. Điều này lý giải cho những trải nghiệm kỳ lạ, ngẫu nhiên và khó quên trong các chuyến "du hành" tâm thức. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu tại Đại học Monash (Úc) đã phát hiện ra một trật tự tiềm ẩn đằng sau vẻ hỗn loạn đó.

Phương Pháp Nghiên Cứu: Theo Dõi Não Bộ Từng Giây

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature đã theo dõi những thay đổi tức thời trên 332 vùng não của 62 tình nguyện viên (chưa từng dùng chất thức thần). Họ nhận 19mg psilocybin dạng viên nang, sau đó thực hiện các hoạt động như thiền định, nghe nhạc hoặc xem phim trong lúc được quét não bằng hai phương pháp: fMRI và điện não đồ (EEG).

Nhờ trí tuệ nhân tạo (AI), nhóm nghiên cứu đã nhận diện được các "khuôn mẫu" hoạt động não riêng biệt cho từng loại hoạt động. Điều bất ngờ là: mức độ trải nghiệm psilocybin càng mạnh thì các tín hiệu thần kinh này càng rõ ràng và sắc nét. Nghĩa là, thay vì mất phương hướng, não bộ đang phản ánh thực tại một cách sâu đậm hơn.

Trải Nghiệm Cá Nhân Xác Nhận Dữ Liệu

Không chỉ dừng lại ở chỉ số sinh học, kết quả còn khớp hoàn hảo với mô tả của người tham gia. Những người có khuôn mẫu hoạt động não rõ rệt nhất thường có trải nghiệm nhập tâm và hòa hợp mạnh mẽ hơn với thế giới, đôi khi cảm thấy ranh giới giữa bản thân và môi trường bị tan biến.

"Dưới tác động của psilocybin, các mạng lưới thần kinh giúp chúng ta xử lý thế giới nội tâm và thế giới bên ngoài trở nên kém phân biệt hơn, nhưng chúng lại tái tổ chức thành những khuôn mẫu phản ánh chính xác những gì người dùng đang trải nghiệm," — Devon Stoliker, tác giả chính, nghiên cứu sinh tại Trường Khoa học Tâm lý, Đại học Monash, giải thích.

Ý Nghĩa Vàng Cho Liệu Pháp Chữa Lành

Phát hiện này không chỉ giải thích khoa học cho cảm giác "hợp nhất" mà nhiều người mô tả khi dùng chất thức thần, mà còn phủ nhận quan điểm đơn giản rằng psilocybin chỉ khiến não rơi vào "hỗn loạn". Trong bối cảnh liệu pháp psilocybin đang nổi lên như một phương pháp điều trị trầm cảm kháng trị và rối loạn lo âu, kết quả này mang ý nghĩa thực tiễn rất lớn.

Adeel Razi, giáo sư tại Monash và là tác giả cấp cao, nhấn mạnh:

"Điều này cho thấy bối cảnh không chỉ là nền tảng cho trải nghiệm dùng chất thức thần. Trong điều trị, nó củng cố lý do tại sao môi trường, hoạt động và trải nghiệm của bệnh nhân trong suốt phiên trị liệu lại quan trọng đến vậy."

Bài viết này được chuyển ngữ và biên tập từ bài gốc trên WIRED en Español.