Quân đội Mỹ dùng laser năng lượng cao bắn hạ drone gần biên giới Mexico

Tuần này, Quân đội Mỹ đã sử dụng hệ thống laser đa năng năng lượng cao để bắn hạ ba drone gần biên giới Mỹ - Mexico, theo các báo cáo chính thức, những thiết bị bay này được cho là "đe dọa trực tiếp đến an toàn của quân nhân Mỹ và các đối tác CBP" (Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới).

Chiến dịch diễn ra từ đêm 25/8 đến rạng sáng 26/8 tại khu vực Thung lũng Rio Grande ở Texas, do Lực lượng Đặc nhiệm Liên hợp Biên giới phía Nam (JTF-SB) thuộc Bộ Tư lệnh Phương Bắc chỉ huy. Giới chức xác nhận các binh sĩ đã sử dụng công nghệ phát triển từ chương trình Hệ thống Laser Đa năng Năng lượng Cao (AMP-HEL) của Lục quân, một dự án quân sự tập trung vào việc triển khai laser công suất lớn cho các năng lực phòng thủ mới.

Hệ thống laser Locust — "Mắt thần" trên chiến trường hiện đại

Theo thông tin có được, chương trình này khởi động từ tháng 9/2025, khi AeroVironment — công ty chuyên về công nghệ quốc phòng — bàn giao hai nguyên mẫu vũ khí laser đầu tiên cho Lực lượng Vũ trang Mỹ. Hai hệ thống cải tiến mới tiếp tục được bàn giao khi chương trình mở rộng vào tháng 12 cùng năm. Theo nhà sản xuất, nền tảng này có tên gọi Locust Laser Weapon System, được thiết kế để gắn trên xe quân sự, tương tự cách Lục quân đã tích hợp trong các phiên bản đã nhận.

Hoạt động ở mức công suất 20 kilowatt, hệ thống Locust sử dụng một chùm tia sáng cực kỳ tập trung, cho phép thực hiện các giai đoạn khác nhau: phát hiện, theo dõi, chiếu sáng, gây hư hại hoặc tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách xa. Giống như các hệ thống laser năng lượng cao (HEL) khác, Locust dùng cảm biến, camera, radar để định vị vật thể. Sau khi xác định, hệ thống tập trung chùm sáng vào mục tiêu với độ chính xác cao, kể cả khi mục tiêu di chuyển. Nó kích hoạt thêm một điện tích để tăng công suất chùm tia, chuyển hóa thành nhiệt năng, làm hư hại hoặc vô hiệu hóa drone — kết quả phụ thuộc vào khoảng cách, thời gian chiếu xạ và đặc tính mục tiêu.

Đáng chú ý, các phiên bản mới nhất của Locust (như bản bàn giao tháng 12 năm ngoái) còn tích hợp radar và hệ thống chỉ huy – kiểm soát, giúp vũ khí này dễ dàng được tích hợp vào một nền tảng phòng thủ di động phức tạp thay vì hoạt động độc lập.

Bối cảnh và mục tiêu chiến lược

Vị trí cụ thể của chiến dịch vẫn chưa được công bố, cũng như nguồn gốc của các drone bị bắn hạ hay tổ chức vận hành chúng. Tuy nhiên, Chuẩn tướng Curtis Taylor, chỉ huy JTF-SB, gợi ý các thiết bị bay này có thể liên quan đến các đường dây tội phạm buôn bán ma túy hoạt động trên lãnh thổ Mexico.

"Các mạng lưới cartel đang ngày càng sử dụng hệ thống máy bay không người lái để hỗ trợ buôn người trái phép và do thám binh sĩ cùng các đối tác thực thi pháp luật của chúng tôi. Bằng cách kết hợp các biện pháp đối phó nhiều lớp cùng năng lực năng lượng định hướng tiên tiến như hệ thống laser này, chúng tôi đã cho thấy rõ rằng sẽ không dung thứ cho hoạt động giám sát thù địch. Chúng tôi cũng trân trọng sự hỗ trợ của các đối tác Quân đội Mexico khi cùng hợp tác chống lại mối đe dọa ở khu vực biên giới," viên tướng này tuyên bố trong một thông cáo báo chí.

Thông cáo chính thức không nêu rõ phiên bản cụ thể nào từ chương trình AMP-HEL đã được sử dụng trong chiến dịch. Tuy nhiên, báo chí quốc tế liên hệ hành động này với chiến dịch chống nhập cư bất hợp pháp và các băng đảng ma túy mà Tổng thống Donald Trump phát động từ đầu nhiệm kỳ hai. Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump cam kết xử lý mạnh cả hai vấn đề bằng các biện pháp quyết liệt, đặc biệt dọc biên giới Mỹ - Mexico. Chính quyền của ông đã triển khai nhiều loại công nghệ khác nhau, và các hệ thống HEL chỉ là một phần trong bộ công cụ đang ngày càng mở rộng.

Ý nghĩa với công nghệ quân sự và bài học cho Việt Nam

Việc sử dụng laser năng lượng cao bắn hạ drone thành công trong thực chiến là cột mốc quan trọng, khác hẳn các cuộc thử nghiệm trong phòng lab trước đây. Công nghệ này cho thấy tiềm năng to lớn trong việc chống lại các mối đe dọa từ drone giá rẻ — vốn đang trở thành vấn nạn toàn cầu, từ xung đột Nga-Ukraine đến các hoạt động buôn lậu ở biên giới. Với chi phí mỗi lần bắn rẻ hơn nhiều so với tên lửa đánh chặn truyền thống, HEL được xem là giải pháp tối ưu cho bài toán "drone giá rẻ chống lại tên lửa đắt tiền". Đối với các quốc gia đang phát triển hệ thống phòng thủ bờ biển và biên giới như Việt Nam, đây là một xu hướng công nghệ đáng theo dõi trong bối cảnh an ninh phi truyền thống ngày càng phức tạp.