Stoke Space gọi vốn 1 tỷ USD để cạnh tranh với SpaceX trong cuộc đua tên lửa tái sử dụng

Nhiên liệu cho một tên lửa tái sử dụng hoàn toàn có thể mở ra kỷ nguyên chi phí tiếp cận không gian cực thấp không phải là methane hay oxy lỏng — mà chính là tiền mặt. Và Stoke Space Technologies đang nạp đầy "bình nhiên liệu" của mình.

Công ty vừa thông báo đã hoàn tất giai đoạn khởi động của vòng gọi vốn Series E trị giá 1 tỷ USD, nhằm mục tiêu đưa tên lửa đầu tiên lên quỹ đạo và chuẩn bị cho một thế hệ tên lửa lớn hơn, mạnh mẽ hơn.

Tham vọng chinh phục "Chén Thánh" của ngành vũ trụ

Andy Lapsa, CEO của Stoke Space, chia sẻ với TechCrunch: "Vòng gọi vốn này thực sự để mở rộng quy mô — xây dựng cơ sở hạ tầng, tăng tốc sản xuất và tần suất phóng, cùng với đó là tài trợ cho việc phát triển thế hệ phương tiện thứ hai."

Vòng gọi vốn được dẫn dắt bởi Point72 Ventures — quỹ đầu tư công nghệ của tỷ phú quỹ phòng hộ Steve Cohen — và Spark Capital, cùng với sự tham gia của General Innovation, Glade Brook Capital, US Innovation Technology, Washington Harbour Partners, Woven Capital và Y Combinator.

Stoke là một trong số ít các startup dám cạnh tranh trực tiếp với SpaceX của Elon Musk trong lĩnh vực phóng tên lửa chi phí thấp. Trong khi SpaceX xây dựng thành công quanh Falcon 9 với tầng đẩy tái sử dụng, và nay tập trung cho Starship – tên lửa khổng lồ được kỳ vọng tái sử dụng hoàn toàn, thì Stoke nhắm thẳng vào mục tiêu cao nhất: một tên lửa mà cả tầng đẩy lẫn tầng mang tải đều có thể quay trở lại Trái Đất để tái sử dụng một cách kinh tế. Điều này chưa từng được thực hiện thành công bởi bất kỳ ai.

Giải pháp làm mát đột phá khác biệt với SpaceX

Một trong những thách thức lớn nhất mà SpaceX gặp phải là tìm vật liệu và cấu hình phù hợp để bảo vệ tầng hai của tên lửa khỏi nhiệt độ cực cao khi quay trở lại bầu khí quyển. Stoke đã tiếp cận theo một hướng hoàn toàn khác: bơm hydro lỏng siêu lạnh qua hệ thống lá chắn nhiệt — một giải pháp làm mát chủ động độc đáo.

Lapsa cho biết giải pháp này đã được kiểm tra kỹ lưỡng trên mặt đất và sẽ được triển khai ngay trong chuyến bay đầu tiên. Ông nói:

"Chúng tôi có thể bơm chất làm mát dư thừa — nhiều hơn mức cần thiết để làm siêu lạnh bề mặt tên lửa — và có một cách tiếp cận thận trọng trong những chuyến bay đầu tiên."

Lộ trình phóng và kế hoạch mở rộng

Lapsa kỳ vọng tên lửa đầu tiên của công ty — Nova Pathfinder — sẽ cất cánh vào đầu năm 2027. Ông tự tin đưa ra mốc thời gian này sau loạt thử nghiệm kết cấu và vận hành trên tầng đẩy đầu tiên tại cơ sở Moses Lake của công ty.

"Hệ thống mặt đất đã được kiểm tra đến mức có thể làm mà không cần tên lửa, và tên lửa cũng đã được kiểm tra đến mức có thể làm mà không cần bệ phóng. Bước tiếp theo là đưa chúng hoạt động cùng nhau."

Nova Pathfinder có khả năng mang 3 tấn hàng hóa lên quỹ đạo thấp của Trái Đất — theo Lapsa, đây sẽ là tên lửa có tải trọng khởi điểm lớn nhất từ trước đến nay của một nhà sản xuất tên lửa Mỹ. Công ty cũng đã ký hợp đồng phóng cho phương tiện này.

Điều đáng chú ý hơn, Stoke cũng hé lộ kế hoạch cho một tên lửa lớn hơn nhiều mang tên Nova Block 2, đang được phát triển trong vài năm qua. Dựa trên cùng công nghệ với Pathfinder, tên lửa này có khả năng mang 15 tấn lên quỹ đạo thấp — nhỉnh hơn một chút so với Falcon 9 của SpaceX.

Thời điểm chiến lược khi SpaceX có thể loại bỏ Falcon 9?

Mục tiêu của Stoke là triển khai Nova Block 2 vào năm 2029 — đúng thời điểm Elon Musk từng tuyên bố sẽ loại bỏ Falcon 9. Khi được hỏi liệu ông có "chảy nước miếng" trước cơ hội đón nhận khách hàng phóng đang ngày càng "khát" khi SpaceX rút lui hay không, Lapsa thẳng thắn thừa nhận:

"Không có gì phải bàn cãi rằng điều đó làm trầm trọng thêm sự mất cân bằng giữa cung và cầu phóng tên lửa. Dù Falcon 9 có ngừng hoạt động hay không, ngành công nghiệp vũ trụ và nền kinh tế vũ trụ chỉ phát triển nhanh đúng bằng tốc độ tên lửa rời bệ phóng — đặc biệt là những tên lửa phục vụ khách hàng bên thứ ba."

Nhận xét cuối cùng này chính là "tín hiệu" mà các nhà khai thác vệ tinh chắc chắn sẽ nghe thấy: Khi Starship của SpaceX đi vào hoạt động, các công ty và cơ quan chính phủ muốn mua "vé" phóng sẽ phải cạnh tranh với các dự án nội bộ của chính SpaceX — và có thể phải trả giá cao hơn. Trong khi đó, Stoke không có kế hoạch vận hành tài sản vũ trụ của riêng mình.

Lapsa nhấn mạnh:

"Đã đến lúc phải tiến lên […] để cuối cùng chúng ta có thể bắt đầu triển khai các chòm vệ tinh và ứng dụng mà ngành công nghiệp vũ trụ hằng khao khát nhưng vẫn đang bị kẹt trên mặt đất."

Với tổng số vốn huy động được là 2,3 tỷ USD, Stoke đang chứng minh rằng tham vọng cạnh tranh với SpaceX không còn là câu chuyện của riêng tỷ phú Elon Musk — mà đã trở thành cuộc chơi của nhiều startup công nghệ vũ trụ đầy tiềm năng, trong đó có cả những nhân tố mới đến từ các thị trường đang phát triển như Việt Nam trong tương lai gần.