Sự thật trần trụi về nghề kỹ sư phần mềm: Những bài học sau một thập kỷ

Cách đây vài năm, một kỹ sư dữ liệu trên diễn đàn Reddit đã đăng một bài viết dài dưới trạng thái "có chút hơi men". Bài đăng đó nhanh chóng lan truyền vì sự trung thực thô ráp mà hiếm khi thấy được chia sẻ công khai trong môi trường công sở. Dưới đây là những bài học rút ra sau 10 năm làm kỹ sư của người này, được đúc kết lại theo góc nhìn của một người làm nghề thực thụ.

Hình ảnh minh họa về lập trình và công nghệ

Sự nghiệp và Tăng trưởng

Cách tốt nhất để thăng tiến trong sự nghiệp là nhảy việc. Nghe có vẻ tàn nhẫn, nhưng việc thay đổi công ty thường mang lại mức lương và vị trí tốt hơn so với việc gắn bó với một nơi quá lâu.

Đừng quá lo lắng về tech stack (ngôn ngữ hoặc framework) mà bạn đang sử dụng. Hầu hết các lĩnh vực kỹ thuật đều chỉ có khoảng 10-20 nguyên lý cốt lõi. Công nghệ chỉ là công cụ để hiện thực hóa các nguyên lý đó dễ dàng hơn. Nếu bạn chưa biết chọn gì, hãy dùng Java. Nó có thể không hoàn hảo nhưng đủ tốt cho hầu hết mọi việc.

Danh hiệu chức danh (Title) không quan trọng bằng những gì bạn thực hiện được. Ở giai đoạn đầu sự nghiệp, việc thăng chức từ Junior lên Senior là tốt. Nhưng ở giai đoạn sau, đôi khi việc chấp nhận một chức danh "hạ cấp" ở công ty mới lại giúp bạn tăng lương nhanh hơn.

Kỹ thuật và Lập trình

SQL là vua. Nếu bạn muốn kiếm tiền, hãy học SQL. Một nhân viên bình thường biết SQL có thể trở thành Project Manager với mức lương cao ngất ngưởng, trong khi người không biết nó chỉ có thể làm những công việc hành chính lương thấp.

Đoạn code tốt nhất là đoạn code không cần viết. Code tốt là code mà một kỹ sư Junior có thể hiểu được. Code tuyệt vời là code mà sinh viên năm nhất ngành Công nghệ thông tin cũng có thể đọc được.

Kỹ năng bị đánh giá thấp nhất là viết tài liệu (documentation). Hãy học cách viết tài liệu tốt, nó sẽ cứu bạn và đồng nghiệp rất nhiều thời gian.

Tuyệt đối không làm việc ở những nơi mà bạn phải thức dậy lúc 2 giờ sáng để trực hỗ trợ (on-call) quá nhiều lần mỗi quý. Nếu điều đó xảy ra, hãy sửa chữa quy trình hoặc bỏ chạy ngay lập tức.

Văn hóa và Môi trường làm việc

Làm việc từ xa (Remote work) rất tuyệt vời, nhưng nhược điểm lớn nhất là thiếu sự tương tác qua bảng trắng (whiteboard) và khó khăn trong việc học hỏi ngẫu hứng từ đồng nghiệp. Nếu bạn mới vào nghề, hãy cố gắng làm việc tại văn phòng 5 năm đầu để học hỏi văn hóa và cách giải quyết vấn đề.

Đừng bao giờ làm việc ở nơi mà mọi người đang tìm kiếm người để đổ lỗi cho lỗi phần mềm hoặc sự cố hệ thống. Hãy rời đi ngay khi bạn thấy dấu hiệu này.

Các nhà quản lý (Manager) có ít quyền lực hơn bạn nghĩ. Họ không thể sa thải bạn tùy ý thích như bạn tưởng tượng.

Cuộc sống và Triết lý

Giá trị bản thân không tương quan với tổng thu nhập của bạn. Chủ nghĩa tư bản không phải là thước đo cho giá trị con người.

Hãy tử tế với mọi người. Không phải vì nó giúp ích cho sự nghiệp (dù nó có thế), mà vì sự tử tế mang lại phần thưởng tinh thần cho chính bạn.

Đừng để công việc phá hủy sở thích của bạn. Nếu bạn yêu thích công nghệ, hãy cẩn thận để việc biến nó thành nghề nghiệp không làm bạn ghét nó. Hãy tìm những sở thích mới ngoài công nghệ.

"Người thông minh viết code tồi. Người giỏi viết code tồi. Đừng để chất lượng code quyết định giá trị con người bạn."

Cuối cùng, hãy nhớ rằng ngành công nghiệp phần mềm mới chỉ khoảng 80 năm tuổi. Chúng ta thực sự vẫn đang mò mẫm và không biết chính xác mình đang làm gì. Hãy khiêm tốn, học hỏi và đừng quá nghiêm túc bản thân đến mức quên mất sống cuộc đời của chính mình.