Suno: Cơn ác mộng bản quyền của nền công nghiệp âm nhạc AI

Nền tảng tạo nhạc bằng AI Suno đang đối mặt với chỉ trích gay gắt khi các bộ lọc bản quyền của họ bộc lộ nhiều lỗ hổng nghiêm trọng.

Mặc dù chính sách của Suno nghiêm cấm việc sử dụng tài liệu có bản quyền và cho phép người dùng tải lên các bài hát gốc để phối lại hoặc viết lời mới, nhưng hệ thống được cho là sẽ ngăn chặn việc sử dụng bài hát và lời nhạc của người khác lại hoạt động không hiệu quả. Thực tế cho thấy, với một chút effort và phần mềm miễn phí, người dùng có thể dễ dàng lừa qua Suno để tạo ra các bản sao AI bắt chước các bài hát đình đám như "Freedom" của Beyoncé, "Paranoid" của Black Sabbath hay "Barbie Girl" của Aqua.

Giao diện và quy trình hoạt động của Suno

Lách luật: Các bộ lọc dễ dàng bị qua mặt

Để tạo ra các bản cover này, người dùng cần sử dụng Suno Studio, một tính năng có trong gói đăng ký Premier trị giá 24 USD/tháng. Thay vì chỉ nhập lời văn bản để tạo nhạc từ đầu, Suno Studio cho phép tải lên một bản nhạc để chỉnh sửa hoặc làm lại cover.

Nếu bạn tải lên một bài hát nổi tiếng nguyên bản mà không chỉnh sửa, Suno có khả năng sẽ phát hiện và từ chối. Tuy nhiên, các bộ lọc này có thể bị vượt qua dễ dàng bằng cách sử dụng các công cụ miễn phí như Audacity. Bạn chỉ cần thay đổi tốc độ bài hát (chậm lại một nửa hoặc gấp đôi tốc độ bình thường) hoặc thêm một đoạn tiếng ồn trắng (white noise) vào đầu và cuối file. Khi vào Suno Studio, người dùng khôi phục lại tốc độ gốc và cắt tiếng ồn, bài hát có bản quyền sẽ trở thành "hạt giống" để AI tạo ra bản nhạc mới.

Chất lượng: Rất giống nhưng thiếu hồn

Khi tạo ra bản cover mà không chuyển đổi phong cách, Suno gần như trả lại phần nhạc cụ gốc với những thay đổi tối thiểu về âm sắc nếu sử dụng mô hình 4.5 hoặc 4.5+. Mô hình v5 mới hơn có xu hướng táo bạo hơn trong việc xử lý nguồn, thêm vào các tiếng guitar và piano dồn dập cho bài hát "Freedom" hay biến bài hát "California Über Alles" của Dead Kennedys thành một điệu nhảy violin.

Về phần giọng hát, Suno cho phép thêm lời bằng cách tạo văn bản hoặc nhập thủ công. Dù hệ thống có chặn việc sao chép lời từ các trang như Genius, nhưng người dùng có thể lách luật bằng cách thay đổi chính tả một vài từ. Giọng hát AI tạo ra có khả năng bắt chước cực kỳ giống các ca sĩ gốc như Ozzy Osbourne hay Beyoncé.

Tuy nhiên, kết quả rơi vào "thung lũng kỳ dị" (uncanny valley). Dù bài hát được nhận diện rõ ràng qua riff hay giai điệu, chúng lại thiếu sự sống động. Ca sĩ AI nghe có vẻ giống thật nhưng thiếu sắc thái cảm xúc và động lực, tạo cảm giác như là một bản sao rỗng tuếch của con người.

Nguy cơ đối với nghệ sĩ độc lập

Vấn đề không chỉ dừng lại ở việc tạo ra bản sao để giải trí. Suno dường như chỉ quét bản quyền khi tải lên, không kiểm tra lại đầu ra hoặc trước khi xuất file. Điều này mở ra con đường kiếm tiền bất chính: những kẻ lợi dụng AI có thể tải các bản cover này lên dịch vụ phân phối như DistroKid để thu lợi nhuận trên Spotify mà không trả tiền bản quyền cho tác giả gốc.

Các nghệ sĩ độc lập có vẻ là nhóm dễ bị tổn thương nhất. Trong quá trình thử nghiệm, những bài hát của các nghệ sĩ ít tên tuổi có thể lọt qua bộ lọc của Suno mà không gặp bất kỳ trở ngại nào.

Có một trường hợp điển hình gần đây với nghệ sĩ dân gian Murphy Campbell. Ai đó đã tải lên Spotify các bản cover AI của bài hát cô ấy đăng trên YouTube. Không lâu sau, nhà phân phối Vydia đã gửi khiếu nại bản quyền chống lại chính video của Campbell trên YouTube và bắt đầu thu tiền bản quyền. Điều phi lý là những bài hát mà Vydia khiếu nại thành công lại nằm trong phạm vi công cộng (public domain). Mặc dù Spotify đã xóa các bài hát AI và Vydia đã rút lại khiếu nại sau chiến dịch trên mạng xã hội, sự cố này cho thấy hệ thống đang hoạt động kém hiệu quả như thế nào.

Hệ thống đang bị vỡ

Các dịch vụ phát trực tuyến như Spotify, Deezer hay Qobuz đã có các biện pháp để chống lại spam và AI mạo danh. Một người phát ngôn của Spotify khẳng định họ coi trọng việc bảo vệ quyền của nghệ sĩ và có các hệ thống cũng như nhân sự để rà soát nội dung. Tuy nhiên, việc theo kõi làn sóng nội dung AI chất lượng thấp từ các nền tảng như Suno là một thách thức kỹ thuật lớn.

Suno chỉ là một mắt xích trong một hệ thống rõ ràng đang bị hỏng. Các ban nhạc có thể yêu cầu Spotify gỡ bỏ các bài hát giả mạo khỏi trang của họ, nhưng rất khó để truy nguyên nguồn gốc hay chứng minh chúng đến từ sự thất bại của bộ lọc Suno. Và cho đến nay, Suno vẫn giữ im lặng trước vấn đề này.