The Exploration Company gọi vốn 450 triệu USD, thách thức SpaceX trong cuộc đua vũ trụ tái sử dụng

The Exploration Company (TEC) vừa khép lại vòng gọi vốn Series C trị giá 450 triệu USD, đánh dấu bước tiến lớn trong tham vọng xây dựng tàu vũ trụ tái sử dụng mang tên Nyx. Khoản đầu tư này được mô tả là "vòng Series C lớn nhất từ trước đến nay của một công ty vũ trụ châu Âu", cho thấy làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực không gian bên ngoài "người khổng lồ" SpaceX.

Cuộc chơi không còn là của riêng SpaceX

Khi nhu cầu đưa vật thể lên quỹ đạo ngày càng tăng, hạ tầng vũ trụ hiện tại không theo kịp. Giới đầu tư và các chính phủ đều nhận ra rằng SpaceX của Elon Musk không thể là câu trả lời duy nhất. Các công ty khác đang giơ tay tranh giành thị phần, với TEC hoạt động tại Đức, Pháp, Luxembourg, Tây Ban Nha và Italy. Không chỉ riêng châu Âu, đối thủ Mỹ Stoke Space cũng đang huy động vòng Series E lên tới 1 tỷ USD.

Sự xuất hiện của các khoản đầu tư lớn ở cả hai bờ Đại Tây Dương chứng minh rằng nhà đầu tư sẵn sàng rót tiền vào các công ty phát triển tàu vũ trụ tái sử dụng — phân khúc do SpaceX tiên phong nhưng không nên bị kiểm soát độc quyền trong bối cảnh không gian ngày càng có ý nghĩa chiến lược. Những lo ngại về chủ quyền không gian tạo thêm động lực cho một công ty có trụ sở tại EU như TEC.

Chiến lược bài bản của đội ngũ lãnh đạo dày dạn kinh nghiệm

Dẫn dắt TEC là Hélène Huby, một nữ doanh nhân Pháp với hai thập kỷ làm việc tại Airbus và ArianeGroup. Công ty dự định dùng số vốn huy động được để xây dựng nền tảng cho một hệ thống phóng hạng nặng tái sử dụng của châu Âu, mang đến giải pháp thay thế kinh tế hơn so với dịch vụ của SpaceX.

Hiện tại, SpaceX có thể phải nới lỏng thế độc quyền sơ khai trong phân khúc phóng tàu lên quỹ đạo tầm thấp để ưu tiên payload của chính mình. Báo cáo cho thấy tên lửa Falcon ngày càng được dành riêng cho vệ tinh Starlink, trong bối cảnh có nhiều bất định khi chuyển sang hệ thống Starship. Điều này tạo ra nguồn cầu mà TEC sẽ không thể đáp ứng ngay, dù theo lộ trình đầy tham vọng của chính công ty.

Theo quỹ đầu tư Atomico, TEC đã có "10 nhiệm vụ Nyx được đặt trước" với "hơn 2 tỷ USD hợp đồng và cam kết." Một phần cam kết đến từ các đối tác thể chế như Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) và cả NASA.

Mục tiêu thực dụng thay vì mơ mộng về du hành có người lái

Vòng Series C này cũng củng cố vị thế của TEC như một công ty chủ yếu được tài trợ bởi các nhà đầu tư tư nhân. Trong cuộc họp báo hôm nay, Huby chia sẻ rằng bà rất muốn châu Âu thêm chuyến bay vũ trụ có người lái vào lộ trình, nhưng khó có thể thuyết phục các quỹ đầu tư mạo hiểm chi 4 tỷ USD cho một khoang phi hành đoàn rồi "chờ đợi 10 năm."

Vì vậy, lộ trình của TEC thực dụng hơn nhưng cũng rất gấp rút. Trọng tâm trước mắt là Nyx — một khoang tái sử dụng tương tự Dragon của SpaceX, có khả năng chở hàng hóa và sau đó là con người. Công ty đặt mục tiêu đưa Nyx kết nối với Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) sắp ngừng hoạt động và quay trở lại Trái Đất an toàn trước tháng 11/2028.

Khoản tài trợ từ Series C sẽ được dùng để phát triển Storm — chương trình động cơ tên lửa tạo tiền đề cho các bước phát triển tiếp theo. "Nơi chúng tôi cần thêm tiền là xây dựng bệ phóng và chế tạo tên lửa," Huby chia sẻ với các nhà báo.

Cạnh tranh và hợp tác trong hệ sinh thái châu Âu

TEC không phải công ty vũ trụ thương mại đầu tiên của châu Âu phóng tên lửa. Startup Isar Aerospace của Đức đã về đích cuối tuần trước tại Na Uy. Huby ca ngợi thành tích này là "tin tuyệt vời cho toàn bộ hệ sinh thái", nhưng nhấn mạnh TEC có kế hoạch chế tạo tên lửa lớn hơn nhiều so với phương tiện Spectrum dùng một lần của Isar.

Tuy nhiên, theo Ars Technica, Isar cũng có "phương tiện phóng lớn hơn nhiều" trong lộ trình phát triển. Lý do tương tự như những gì Huby đưa ra: "Trong 5 đến 10 năm tới, một nửa liên lạc băng thông rộng của chúng ta có thể đến từ không gian, trung tâm dữ liệu có thể đặt trên quỹ đạo; nếu điều đó xảy ra, chúng ta cần tên lửa khổng lồ và tần suất phóng cao."

Tần suất đó sẽ dựa vào khả năng tái sử dụng, và TEC sẽ sử dụng công nghệ full-flow stage combustion — giống như SpaceX và Stoke. "Đây là chu trình động cơ khó nhất nhưng cũng hiệu quả nhất thế giới. Đây là lần đầu tiên tại châu Âu có một công ty phát triển động cơ tên lửa như vậy," Huby khẳng định.

Những tiến bộ của TEC đã được chú ý tại châu Âu khi Tổng thống Pháp Macron và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen đều ca ngợi vòng gọi vốn Series C. Việc công bố diễn ra ngay trước thềm Hội nghị thượng đỉnh không gian quốc tế tại Paris cũng là điểm nhấn chiến lược — nơi Huby gợi ý sẽ có thêm các thông báo liên quan.