Thị trường di động châu Âu: Nhà mạng bán ít điện thoại hơn nhưng vẫn tăng thị phần

Cuộc khủng hoảng nguồn cung bộ nhớ do làn sóng AI gây ra đang định hình lại cách người tiêu dùng châu Âu mua smartphone, khiến kênh bán hàng qua nhà mạng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Theo dữ liệu mới từ Counterpoint Research, doanh số smartphone mới bán qua các nhà mạng viễn thông châu Âu trong quý II năm nay giảm 4% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, con số này vẫn khả quan hơn nhiều so với kênh thị trường mở — nơi người dùng mua máy trả thẳng từ nhà bán lẻ độc lập hoặc trực tiếp từ nhà sản xuất — khi doanh số tại đây giảm tới 11%.

Nhà mạng chiếm 36% thị phần nhờ đối thủ thu hẹp nhanh hơn

Điểm đáng chú ý là các nhà mạng đang giành được thị phần không phải vì bán được nhiều thiết bị hơn, mà vì các kênh bán hàng khác đang co lại với tốc độ nhanh hơn.

Cụ thể, nhà mạng chiếm 36% tổng doanh số smartphone châu Âu trong quý II, tăng nhẹ từ mức 35% của năm trước. Kênh thị trường mở vẫn giữ vai trò chủ đạo, nhưng khoảng cách đang dần thu hẹp.

Nguyên nhân chính nằm ở việc điện thoại mua qua nhà mạng thường là các mẫu máy cao cấp hơn so với máy mua trên thị trường mở. Hình thức trả góp theo hợp đồng giúp trải đều chi phí thiết bị qua các khoản thanh toán hàng tháng, nhờ đó người dùng dễ tiếp cận các mẫu máy đắt tiền hơn. Trong khi đó, máy bán ở thị trường mở thường không khóa mạng (SIM-free), cho phép người mua tự do lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ.

Apple vượt Samsung trong kênh nhà mạng

Một diễn biến đáng chú ý khác là Apple đã vượt Samsung để trở thành thương hiệu có thị phần lớn nhất trong kênh bán hàng qua nhà mạng tại châu Âu. Bên cạnh đó, Motorola và vivo được ghi nhận là những thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất trong cùng phân khúc này.

Ông Jan Stryjak, phó giám đốc của Counterpoint, nhận định các nhà mạng nhiều khả năng vẫn tiếp tục giành thêm thị phần trong ít nhất vài quý tới, khi phân khúc giá rẻ tiếp tục chịu tác động từ cuộc khủng hoảng bộ nhớ.

"Tuy nhiên, chúng tôi đang thấy hoạt động khuyến mãi từ các nhà bán lẻ độc lập gia tăng đều đặn so với nhà mạng, điều này có thể giúp giảm bớt phần nào mức tăng giá và tạo thêm động lực cho thị trường mở", ông Stryjak nói.

Cuộc khủng hoảng bộ nhớ bóp nghẹt phân khúc giá rẻ

Bối cảnh thị trường hiện tại gắn chặt với cuộc khủng hoảng bộ nhớ do AI thúc đẩy. Nhu cầu khổng lồ về DRAM và NAND flash từ các trung tâm dữ liệu phục vụ AI đang cạnh tranh trực tiếp nguồn cung với thiết bị tiêu dùng như smartphone và PC.

Hệ quả là giá linh kiện tăng vọt, và cú sốc này được cảm nhận rõ nhất ở phân khúc thấp của thị trường. Một số báo cáo cho thấy việc sản xuất các thiết bị bình dân đang dần trở nên không khả thi về mặt thương mại, khiến nguồn cung máy giá rẻ bị thu hẹp đáng kể.

Đối với người tiêu dùng Việt Nam, xu hướng này cũng có thể là điềm báo đáng lưu ý, bởi phân khúc smartphone tầm trung và giá rẻ vốn là lựa chọn phổ biến của đa số người dùng. Khi các mẫu máy bình dân ngày càng khan hiếm, khách hàng có thể phải chấp nhận mức giá cao hơn hoặc chuyển sang các kênh mua trả góp.

Thị trường hàng cũ hưởng lợi

Một phương án khác mà người mua có thể tính đến là thị trường điện thoại cũ, khi giá máy mới ngày càng kém dễ tiếp cận. Dự báo cho thấy giao dịch tại thị trường này có thể tăng 12% trong năm nay.

Counterpoint cũng dự báo đến năm 2027, 80% smartphone cao cấp sẽ được trang bị khả năng AI dạng tác nhân (agentic AI) — tức phần mềm có thể tự đưa ra quyết định và thực hiện hành động thay mặt chủ sở hữu. Xu hướng này hứa hẹn sẽ định hình lại toàn bộ trải nghiệm smartphone trong vài năm tới, đồng thời đặt ra những câu hỏi mới về quyền riêng tư và mức độ kiểm soát của người dùng đối với thiết bị của mình.