Thống đốc California phủ quyết luật cấm dùng 'kính biến thái' quay lén người khác

Thống đốc bang California Gavin Newsom vừa trả lại cho cơ quan lập pháp bang một dự luật đã được thông qua, trong đó quy định việc quay lén người khác bằng thiết bị đeo ghi âm, ghi hình là hành vi vi phạm pháp luật. Quyết định phủ quyết này đặt dấu chấm hết cho nỗ lực siết chặt một lĩnh vực đang phát triển rất nhanh: các thiết bị đeo có khả năng ghi lại mọi thứ xung quanh.

Trong lá thư gửi các nhà lập pháp hôm thứ Tư, ông Newsom cho biết lý do không ký ban hành là vì dự luật — mang tên California Senate Bill 1130 — định nghĩa thiết bị ghi âm, ghi hình dạng đeo "quá rộng và thiếu chính xác". Theo ông, cách định nghĩa này có thể dẫn tới nhầm lẫn và những hệ quả ngoài ý muốn. Ông cũng nhấn mạnh dự luật chứa các điều khoản bảo vệ vốn đã tồn tại trong pháp luật hiện hành của California.

Dự luật nhắm vào điều gì?

Dự luật được xây dựng nhằm ngăn chặn việc người dân bị ghi hình, ghi âm ở nơi công cộng mà không có sự đồng ý rõ ràng. Bối cảnh là sự bùng nổ của các sản phẩm đeo có camera và micro, luôn lắng nghe và ghi lại mọi thứ xung quanh — điển hình là kính kết nối internet của Meta và Snap.

Chỉ riêng năm ngoái, Meta đã bán ra hơn 7 triệu chiếc kính thông minh. Nhiều thiết bị đeo khác như các loại móc khóa AI cũng đã ra mắt với phản ứng trái chiều từ người dùng.

Nếu được ban hành, dự luật sẽ đưa California trở thành bang đầu tiên của Mỹ quản lý việc sử dụng kính thông minh — trong bối cảnh các quốc gia như Na Uy cũng đang tính chuyện cấm công nghệ này. Người vi phạm có thể đối mặt với án phạt tiền hoặc tù, còn các nhà sản xuất không tuân thủ quy định cũng sẽ bị xử phạt.

Tác giả dự luật, thượng nghị sĩ bang California Eloise Gómez Reyes, nói với ABC News rằng dự luật nhằm giúp California ứng phó với tốc độ triển khai chóng mặt của công nghệ luôn lắng nghe.

Vì sao bị gọi là "kính biến thái"?

Giới phê bình và cả người tiêu dùng đã gọi những thiết bị đeo gây tranh cãi này là "kính biến thái" (pervert glasses), sau nhiều báo cáo về việc người ta dùng chúng để quay lén và quấy rối người khác.

Đáng chú ý, hồi tháng trước Apple thông báo phần mềm mới nhất của Apple Watch sẽ có tính năng luôn lắng nghe, cho phép người đeo phát lại bản ghi 15 giây vừa qua, đồng thời tóm tắt lại các cuộc trò chuyện trong ngày. Điều này cho thấy ranh giới giữa tiện ích và xâm phạm quyền riêng tư ngày càng mong manh.

Ý nghĩa với Việt Nam

Câu chuyện tại California là lời cảnh báo sớm cho các thị trường khác, trong đó có Việt Nam. Kính thông minh và các thiết bị đeo AI đang ngày càng phổ biến, nhưng hành lang pháp lý về quyền riêng tư ở nơi công cộng vẫn còn nhiều khoảng trống.

Việc một bang lớn như California phủ quyết dự luật cũng cho thấy bài toán khó: siết chặt công nghệ mới mà không vô tình cản trở đổi mới sáng tạo, đồng thời phải định nghĩa thế nào là "thiết bị ghi âm, ghi hình" cho đủ rõ ràng. Đây là vấn đề mà các nhà làm luật tại nhiều quốc gia, gồm cả Việt Nam, sẽ còn phải tiếp tục cân nhắc khi làn sóng thiết bị đeo có AI ngày càng lan rộng.