Thung lũng Silicon không hiểu vì sao bạn ghét AI

Thung lũng Silicon đang cố gắng lý giải làn sóng phản đối ngày càng mạnh mẽ đối với trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng cho đến nay, họ vẫn chưa tìm được tiếng nói chung. Sự thật bất tiện là một phần đáng kể dân số thế giới không mấy lạc quan về công nghệ mà họ đang phát triển.

Nhìn nhận sai vấn đề

Những nỗ lực gần đây nhằm chẩn đoán gốc rễ của sự phản đối từ các CEO như Mark Zuckerberg (Meta) và Dario Amodei (Anthropic) cho thấy họ không hiểu được điều gì thực sự đang thúc đẩy sự khinh miệt của xã hội đối với AI. Trong khi đó, văn hóa đại chúng đang tìm mọi cách để tận dụng sự căm ghét AI.

“Sự phản đối trung tâm dữ liệu là điều duy nhất gắn kết mọi người Mỹ lúc này.”

Đó là nhận định của giám đốc sáng tạo của hãng nước giải khát Liquid Death khi họ hợp tác với cựu cầu thủ bóng bầu dục Jason Kelce để kêu gọi mọi người gửi chai nước tiểu đến các trung tâm dữ liệu AI.

Nỗi lo vượt xa vấn đề việc làm

Theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố đầu tuần này, hơn một nửa người Mỹ dưới 30 tuổi nói rằng họ lo ngại về AI nhiều hơn là hào hứng, con số này đã tăng 24% trong 5 năm qua. Hơn 70% người được khảo sát ở mọi lứa tuổi tin rằng AI sẽ làm giảm số lượng việc làm.

Tuy nhiên, dữ liệu khảo sát gần đây còn cho thấy những lo lắng lớn hơn, vượt xa phạm vi việc làm và sự bùng nổ trung tâm dữ liệu. Người Mỹ cũng cho rằng AI sẽ gây hại cho khả năng xây dựng các mối quan hệ ý nghĩa của giới trẻ, rằng các công ty công nghệ nên bồi thường cho những người sáng tạo có tác phẩm bị dùng để huấn luyện mô hình, và AI có thể làm tổn hại đến tư duy phản biện của sinh viên.

Ngành công nghệ thường đổ lỗi cho vấn đề truyền thông và thương hiệu, nhưng sự thật sâu xa hơn nhiều. Theo một khảo sát của Viện Searchlight, việc tiếp cận các thông điệp khác nhau về AI gần như không tạo ra khác biệt trong quan điểm của người dân về tác động xã hội của công nghệ này.

Nội bộ công nghệ bất đồng

Đầu tháng này, Zuckerberg công bố bài luận dài 6.500 chữ vẽ ra tầm nhìn lạc quan về một tương lai AI, nơi mọi người có trợ lý AI cá nhân hóa hiểu rõ bạn. Nhưng để sử dụng sản phẩm lý thuyết đó, người dùng cần có niềm tin rất lớn vào các công ty xây dựng ra chúng — điều mà các khảo sát hiện tại cho thấy vẫn chưa đạt được.

Zuckerberg cũng có pha công kích không nhẹ nhàng nhắm vào Amodei, cho rằng “những diễn ngôn đầy bi quan từ nhiều nơi phát triển AI thật đáng ngạc nhiên”. Các nhà đầu tư công nghệ như Gavin Baker và cố vấn AI của Nhà Trắng David Sacks cũng vào cuộc, cáo buộc rằng thông điệp của Amodei đã “định hình nỗi sợ hãi công chúng”.

Điều này khiến Amodei phải có phản hồi hiếm hoi trên mạng xã hội. Ông thẳng thắn bác bỏ ý kiến cho rằng thông điệp của mình là thủ phạm gây ra phản ứng dữ dội:

“Về cơ bản, đây là một cuộc khủng hoảng niềm tin. Mọi người không tin tưởng các công ty, chính phủ hay ngành công nghệ, và luôn nghi ngờ chúng tôi đang nghĩ ra cách mới để chèn ép họ. Nguyên nhân đã có từ hàng thập kỷ và AI chỉ là biểu hiện mới nhất của nó.”

Tuy nhiên, Amodei lại chệch hướng khi khẳng định rằng “lời chỉ trích chính xác nhất về các công ty AI là chúng tôi chưa thực hiện được những lời hứa lớn lao của mình”, như tìm ra phương pháp chữa trị ung thư.

Bỏ rừng thấy cây

Amodei và toàn bộ Thung lũng Silicon có lẽ đang “bỏ rừng thấy cây”. Làn sóng phản đối AI không đến từ những cảnh báo đáng sợ về tương lai của các CEO, cũng không phải vì OpenAI và Anthropic chưa chữa được ung thư. Vấn đề nằm ở cách AI đang bắt đầu thay đổi xã hội — điều mà nhiều người Mỹ lo sợ là theo chiều hướng xấu đi.

Các công ty công nghệ đã dành nhiều nỗ lực để làm cho các trung tâm dữ liệu trở nên dễ chấp nhận hơn với công chúng thông qua các cam kết về nước, năng lượng sạch và đầu tư cộng đồng. Nhưng tiếc thay, việc xây dựng các trung tâm dữ liệu đã trở thành hiện thân vật lý cho sự căm ghét AI và cách các công ty công nghệ tương tác với cộng đồng.

Tôi thường trò chuyện với nhân viên cấp thấp tại các công ty AI, họ thấu hiểu những vấn đề này và nghe về sự phản đối từ chính gia đình và bạn bè của họ trên khắp đất nước. Nhưng những nhà lãnh đạo ở tâm điểm của làn sóng AI dường như vẫn chưa sẵn sàng đối mặt với mọi cách mà AI đang thay đổi thế giới. Nếu muốn mọi người đón nhận sản phẩm của mình, Thung lũng Silicon cần phải trực diện hơn với những vấn đề này trong tương lai.