Tòa án Pháp lần đầu công nhận bức xạ vũ trụ là nguyên nhân gây ung thư vú ở tiếp viên hàng không

Một phán quyết mang tính lịch sử tại thành phố Bayonne (miền Tây Nam nước Pháp) vừa chính thức công nhận bức xạ vũ trụ là một trong những yếu tố gây ung thư vú cho một cựu tiếp viên hàng không của hãng Air France. Đây là lần đầu tiên một tòa án Pháp thừa nhận mối liên hệ này, mở ra tiền lệ pháp lý quan trọng cho hàng trăm nhân viên hàng không khác từng mắc các bệnh ung thư liên quan đến nghề nghiệp.

Phán quyết lịch sử cho một căn bệnh nghề nghiệp

Bà Sophie Lainault, 59 tuổi, cựu tiếp viên kiêm trưởng khoang của Air France, đã theo đuổi vụ kiện kéo dài nhiều năm để yêu cầu công nhận căn bệnh ung thư vú của mình là bệnh nghề nghiệp. Với tổng cộng 12.600 giờ bay từ năm 1989 đến 2019, hơn một nửa trong số đó là các chuyến bay đêm xuyên Đại Tây Dương, bà đã phải đối mặt với ba yếu tố nguy cơ gây ung thư: bức xạ vũ trụ, hút thuốc thụ động (thuốc lá được phép hút trên máy bay Air France đến năm 2000) và làm việc ban đêm kéo dài.

Ảnh minh họa: Máy bay thương mại bay ở độ cao lớn

Phán quyết của tòa án không chỉ giúp bà Lainault (hiện đã khỏi bệnh) được nghỉ hưu sớm và được hệ thống y tế Pháp chi trả toàn bộ chi phí điều trị, mà còn mở đường cho các đơn kiện tương tự từ hàng nghìn tiếp viên, phi công khác.

"Điều tôi mong mỏi nhất là phán quyết này sẽ khuyến khích những phụ nữ khác, những người cho đến nay vẫn chưa đủ can đảm để thực hiện bước đi này", bà Lainault chia sẻ.

Vì sao bức xạ vũ trụ nguy hiểm với phi hành đoàn?

Khác với hành khách thông thường—những người chỉ bay vài lần mỗi năm—phi công và tiếp viên phải tích lũy hàng nghìn giờ bay ở độ cao lớn trong suốt sự nghiệp. Ở độ cao trên 10.000 mét, bầu khí quyển Trái Đất mỏng hơn nhiều, khiến các hạt năng lượng cao từ Mặt Trời và các ngôi sao khác (còn gọi là bức xạ vũ trụ) xuyên qua dễ dàng hơn.

Đặc biệt, các chuyến bay đường dài từ Paris thường đi qua khu vực gần Bắc Cực, nơi từ trường Trái Đất—vốn hoạt động như một lá chắn bảo vệ—yếu nhất. Chính vì vậy, mức độ phơi nhiễm bức xạ của phi hành đoàn tại khu vực này là cao nhất.

Nghiên cứu Harvard: Nghề hàng không đứng đầu về ung thư do bức xạ

Một nghiên cứu công bố hồi đầu tháng này tại Trường Y Harvard (Mỹ) đã phân tích dữ liệu từ hơn 500 ngành nghề khác nhau và cho kết quả đáng báo động:

• 6,9% số ca tử vong ở tiếp viên hàng không là do các bệnh ung thư liên quan đến bức xạ
• 6,7% ở phi công có cùng nguyên nhân
• Cả hai tỷ lệ này đều cao hơn cả kỹ thuật viên điện hạt nhân—những người thường xuyên tiếp xúc với bức xạ trong môi trường công nghiệp (chỉ đứng thứ 12 trong danh sách)

Ảnh minh họa: Tiếp viên hàng không làm việc trong khoang máy bay

Phản hồi từ Air France và ý nghĩa cho ngành hàng không

Hãng hàng không Air France cho biết họ không tham gia vào vụ kiện và chưa xem xét lý do của phán quyết.

"Sức khỏe và sự an toàn của nhân viên là ưu tiên tuyệt đối của chúng tôi. Mỗi nhân viên đều được theo dõi y tế vượt xa mức tối thiểu theo quy định", người phát ngôn của Air France tuyên bố.

Trong khi đó, luật sư Elisabeth Leroux, đại diện cho bà Lainault, nhấn mạnh tính đột phá của phán quyết: "Ở Pháp, mối liên hệ giữa ung thư vú và một số nguy cơ nghề nghiệp đã được công nhận cho các ngành như điều dưỡng... nhưng đây là lần đầu tiên cho một tiếp viên hàng không."

Bài học cho ngành hàng không Việt Nam

Phán quyết này đặt ra câu hỏi về chính sách an toàn lao động cho phi hành đoàn tại các hãng hàng không trên toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam. Với mạng lưới các chuyến bay quốc tế đến châu Âu, Bắc Mỹ ngày càng mở rộng, các hãng như Vietnam Airlines, Vietjet Air hay Bamboo Airways cần:

• Theo dõi và ghi nhận liều lượng bức xạ tích lũy cho từng thành viên phi hành đoàn
• Xây dựng quy trình khám sức khỏe định kỳ chuyên biệt cho nhóm nghề này
• Nghiên cứu các chính sách bồi thường, hỗ trợ khi phát hiện bệnh nghề nghiệp

Khi các nghiên cứu khoa học ngày càng rõ ràng về mối nguy từ bức xạ vũ trụ, việc các quốc gia và hãng hàng không chủ động điều chỉnh chính sách sẽ giúp bảo vệ tốt hơn cho hàng chục nghìn tiếp viên, phi công đang làm việc mỗi ngày ở độ cao hàng chục nghìn mét.