Tòa án Úc ra phán quyết buộc Apple mở App Store: Epic giành thắng lợi lớn

Cuộc chiến pháp lý kéo dài nhiều năm giữa Epic Games và Apple vừa ghi nhận một bước ngoặt mới tại Úc. Tòa án Liên bang Úc đã đưa ra phán quyết yêu cầu Apple phải mở cửa hệ sinh thái iOS, cho phép các cửa hàng ứng dụng bên thứ ba, cài đặt ứng dụng ngoài App Store và sử dụng phương thức thanh toán từ bên thứ ba.

Đây là diễn biến mới nhất trong cuộc chiến mà Epic Games khởi xướng nhằm chấm dứt mô hình "khu vườn có tường" mà Apple duy trì suốt hơn một thập kỷ trên nền tảng iOS.

Nội dung phán quyết

Theo phán quyết được công bố trên trang thông tin của Tòa án Liên bang Úc, Apple bị buộc phải thay đổi nhiều quy định vận hành App Store vốn được xem là rào cản cạnh tranh:

• Cho phép cửa hàng ứng dụng bên thứ ba: người dùng iOS tại Úc có thể cài đặt các chợ ứng dụng thay thế, không chỉ độc quyền App Store.
• Cho phép sideloading: người dùng có thể tải và cài đặt ứng dụng trực tiếp từ nguồn bên ngoài, không cần thông qua App Store.
• Cho phép thanh toán bên thứ ba: các nhà phát triển không còn bị buộc phải dùng hệ thống thanh toán trong ứng dụng (IAP) của Apple — vốn đi kèm mức hoa hồng lên tới 15–30%.

Những thay đổi này được xem là đòn giáng mạnh vào mô hình kinh doanh cốt lõi của App Store, nơi Apple thu về hàng chục tỷ USD mỗi năm từ hoa hồng ứng dụng.

Bối cảnh cuộc chiến Epic – Apple

Epic Games từ lâu đã chỉ trích Apple lạm dụng vị thế độc quyền trên App Store. Đỉnh điểm là năm 2020, khi Epic cố tình đưa hệ thống thanh toán trực tiếp vào Fortnite để lách mức hoa hồng của Apple, dẫn đến việc tựa game bị gỡ khỏi App Store và mở màn hàng loạt vụ kiện tại nhiều quốc gia.

Trước đó, Liên minh châu Âu đã thông qua Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA), buộc Apple phải mở iOS cho cửa hàng ứng dụng bên thứ ba tại châu Âu từ năm 2024. Phán quyết tại Úc được xem là bước tiến tiếp theo, mở rộng làn sóng này sang khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

"Đây không chỉ là chiến thắng của Epic, mà còn là chiến thắng cho toàn bộ cộng đồng nhà phát triển và người tiêu dùng mong muốn một hệ sinh thái di động công bằng hơn", một đại diện của Epic Games từng phát biểu trong các phiên điều trần trước đó.

Ý nghĩa với người dùng Việt Nam

Dù phán quyết có hiệu lực tại Úc, tác động của nó có thể lan rộng ra toàn cầu. Việt Nam là một trong những thị trường mobile game và ứng dụng tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, với hàng trăm nghìn nhà phát triển và hàng chục triệu người dùng iPhone.

Nếu mô hình mở này được nhân rộng, các nhà phát triển Việt Nam sẽ có thêm lựa chọn về kênh phân phối, giảm gánh nặng chi phí hoa hồng 30% vốn được xem là rào cản lớn với các studio nhỏ. Người dùng cũng có thể hưởng lợi từ giá ứng dụng và dịch vụ trong game rẻ hơn nhờ cạnh tranh về thanh toán.

Tuy vậy, cũng cần lưu ý mặt trái: sideloading và chợ ứng dụng bên thứ ba mở ra rủi ro về bảo mật và phần mềm độc hại, đòi hỏi người dùng phải cẩn trọng hơn khi tải ứng dụng từ nguồn không chính thức.

Apple sẽ phản ứng thế nào?

Apple nhiều khả năng sẽ kháng cáo phán quyết, giống như cách hãng đã làm tại Mỹ và châu Âu. Hãng thường lập luận rằng mô hình App Store khép kín đảm bảo an toàn và trải nghiệm đồng nhất cho người dùng.

Tuy nhiên, áp lực từ các cơ quan quản lý trên toàn cầu ngày càng gia tăng. Với phán quyết tại Úc, Apple đang dần mất đi lá chắn pháp lý để duy trì mô hình độc quyền vốn đem lại nguồn thu khổng lồ từ dịch vụ.

Cuộc chiến Epic – Apple vẫn chưa có hồi kết, nhưng xu hướng "mở hóa" hệ sinh thái di động đang trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết.