Tony Fadell lý giải vì sao làn sóng thiết bị AI đầu tiên thất bại

Khi Tony Fadell bước lên sân khấu tại sự kiện MIT Future Fest lần đầu tiên, ông chiếu lên màn hình ba hình ảnh của những thiết bị AI từng gây sốt nhưng nay đã bị khai tử: Rabbit R1, Humane Ai Pin và Limitless pendant.

"Đây có thể coi là những sản phẩm AI thuộc 'thế hệ 1', và vì xuất thân của tôi, các công ty này đều gọi điện nhờ tôi giúp đỡ", Fadell kể lại. "Tôi đã từ chối."

Không có gì ngạc nhiên khi những công ty này đều muốn lời khuyên từ Fadell. Ông được ghi nhận là "cha đẻ của iPod", đồng sáng tạo iPhone và là người sáng lập Nest — hãng sản xuất thiết bị điều nhiệt thông minh từng được Google thâu tóm.

Công nghệ hay nhưng không giải quyết được vấn đề gì

Theo Fadell, sai lầm cốt lõi của thế hệ thiết bị AI đầu tiên nằm ở chỗ chúng không đáp ứng bất kỳ nhu cầu thực sự nào của người dùng.

"Bạn phải thực sự hiểu mình đang cố làm gì, đang cố giải quyết nỗi đau nào", ông nhấn mạnh. "Trong mỗi trường hợp này, không sản phẩm nào đáp ứng được nhu cầu nào cả — chúng chỉ là công nghệ thú vị dành cho dân mê công nghệ, và bạn kiểu như: 'Ồ, hay đấy, nhưng nó chẳng áp dụng được gì vào cuộc sống của tôi cả.'"

Những thiết bị AI thời kỳ đầu hứa hẹn mang lại sự tiện lợi của một trợ lý cá nhân, nhưng thực tế lại hoạt động không mấy hiệu quả. Và kể cả khi chúng hoạt động tốt, hầu hết mọi người chưa từng có trợ lý riêng nên không biết mình sẽ dùng — hay dần tin tưởng — một trợ lý robot cá nhân như thế nào.

"Chưa đến 0,01% dân số thế giới từng có một trợ lý con người làm việc gì đó cho mình, cho nên khi các công ty nói 'Ồ, chúng tôi muốn có một trợ lý', thực chất đó là tiếng nói của nhóm người đang có trợ lý mà thôi", ông nói. "Phần lớn người tiêu dùng thậm chí còn không biết trợ lý là gì."

Bài toán xây dựng lòng tin không hề đơn giản

Fadell giải thích cho 99,99% còn lại rằng việc thuê một trợ lý cá nhân đáng tin cậy không hề đơn giản như việc chọn hồ sơ hứa hẹn nhất trong chồng ứng viên.

"Tôi mất vài năm đầu tiên chỉ để hiểu cách tận dụng [một trợ lý] tốt nhất, rồi sau đó mới tin tưởng giao cho họ những dữ liệu nhạy cảm nhất, để họ trở thành người đại diện đặt lịch họp với mọi người và làm việc với ngân hàng của tôi", ông chia sẻ. "Tôi hiểu chúng ta có tầm nhìn về tương lai đó, nhưng còn rất nhiều bước để đưa người tiêu dùng phổ thông và cả doanh nghiệp phổ thông đi theo con đường này."

Khi thuê một trợ lý con người, bạn đâu giao ngay thông tin đăng nhập tài khoản ngân hàng cho họ trong ngày đầu tiên.

Đó chính là điểm mấu chốt. Chúng ta đang tiến vào một thế giới nơi ai cũng có thể sở hữu trợ lý AI cá nhân, nhưng những công cụ này chỉ thực sự có giá trị nếu chúng ta tin tưởng tuyệt đối vào tính bảo mật của chúng.

Ở thời điểm hiện tại, việc xây dựng lòng tin với một trợ lý AI có vẻ còn khó hơn cả việc dựa vào con người. Meta mới đây đã ra mắt Muse, trợ lý AI đa năng của hãng, nhưng người dùng có lý do để dè chừng. Một nhà nghiên cứu bảo mật nhanh chóng phát hiện lỗ hổng nghiêm trọng trong Muse ngay sau khi ra mắt. Một báo cáo gần đây của 404 Media còn cho biết một số nhân viên Meta đã phát hiện các vấn đề bảo mật, khiến nhiều nhóm phải lao vào cuộc "chạy đua nước rút" để khắc phục trước ngày ra mắt, làm việc quá giờ.

Apple có lợi thế nhưng thiếu mảnh ghép AI

"Lòng tin và sự an toàn sẽ là yếu tố tối quan trọng với bất cứ thứ gì chúng ta giao phó cho một dạng trí tuệ nào đó", Fadell khẳng định. "Công ty duy nhất tôi có thể thấy ngay lúc này — có thể thêm một hãng nữa — là Apple, người có thể làm được điều này. Apple có đầy đủ phần cứng, có đầy đủ chip, có mọi mảnh ghép, nhưng họ lại không có đầy đủ các thứ về AI."

Dù không nhất thiết Apple sẽ là hãng tạo ra trợ lý AI "bám dính" nhất, Fadell dự đoán một trợ lý thành công sẽ phải vận hành hoàn toàn trên thiết bị, vừa vì quyền riêng tư vừa để giữ công nghệ ở mức nhẹ nhàng.

"Khi bạn nghe đủ thứ kiểu như 'Ồ, các trung tâm dữ liệu sẽ thống trị thế giới'... tôi không tin", ông nói. "Tôi từng thấy điều này rồi. Tôi đã chứng kiến nó diễn ra thời kỳ internet và đủ thứ khác. Hiện giờ chúng ta có quá nhiều sức mạnh ngay trên thiết bị, thậm chí còn nhiều năng lực tính toán hơn, và chúng vẫn chạy bằng pin."

Bằng cách giữ dữ liệu nhạy cảm trên thiết bị thay vì truyền qua đám mây, Apple đã giành được lòng tin từ người dùng để họ chia sẻ dữ liệu sinh trắc học qua các tính năng như Face ID. Như Fadell chỉ ra, Apple dường như có thiện chí với người tiêu dùng hơn các đối thủ khi nói đến quyền riêng tư, nhưng khác với những ông lớn công nghệ hàng đầu khác, Apple lại không sở hữu mô hình AI đẳng cấp thế giới của riêng mình — Siri AI mới vận hành trên các phiên bản tùy chỉnh của Gemini do Google xây dựng.

Vì sao Meta và OpenAI đổ xô làm thiết bị?

Dù Apple tụt lại về AI độc quyền, hãng lại vượt trội về phần cứng. Fadell lý giải rằng các công ty như Meta và OpenAI đang hướng sự chú ý sang thiết bị vì họ không có hàng tỷ sản phẩm đang lưu hành như Apple.

"Đó là bởi vì họ không có quyền truy cập vào các cảm biến trên điện thoại của bạn. Họ kiểu: 'Ồ, chúng tôi cần video', và bạn phải xác nhận: 'Được, tôi cho các người video'. Rồi họ nói: 'Chúng tôi cần âm thanh.' Được. 'Chúng tôi cần vị trí GPS của bạn.' Được. Và trước khi bạn nhận ra, nó biến thành một danh sách 20 thứ hoặc hơn mà bạn đã cho phép họ có", ông nói. "Vậy họ làm gì? Họ đi làm một thiết bị chứa đủ thứ đó mà không có màn hình... rồi chỉ cần Bluetooth hoặc Wi-Fi vào điện thoại của bạn và đẩy ngược lên web, hoặc vào mạng 5G, để thu về toàn bộ dữ liệu cảm biến."

Với quá khứ tạo ra iPhone và iPod, có thể bạn nghĩ Fadell vẫn nhìn cựu công ty của mình qua cặp kính màu hồng. Tuy vậy, dù sẵn sàng ghi nhận công lao của Apple, ông cũng chẳng ngần ngại chỉ trích khi cho rằng hãng đang làm sai.

Khi một khán giả đặt câu hỏi về yếu tố may mắn trong việc tìm được điểm cân bằng giữa sản phẩm và thị trường, Fadell chỉ ra rằng các startup khó tạo ra may mắn đó hơn nhiều, bởi một sản phẩm thất bại có thể đồng nghĩa với sự chấm dứt của cả công ty.

"Vì là startup, bạn chỉ có một cơ hội duy nhất", ông nói đùa. "Không giống Apple với Vision Pro đâu."