Trái Đất đang trong tình trạng "nghiêm trọng và ngày càng tồi tệ" vì biến đổi khí hậu

Trái Đất vừa trải qua kỳ "khám sức khỏe" thường niên, và kết quả không mấy khả quan. Nhóm nghiên cứu do Bill Ripple thuộc Đại học Bang Oregon dẫn đầu vừa công bố báo cáo mới trên tạp chí BioScience, cho thấy hành tinh của chúng ta đang ở trong tình trạng báo động.

7 trong 16 "dấu hiệu sinh tồn" chạm mức cực đoan nhất

Nghiên cứu theo dõi 16 chỉ số quan trọng phản ánh sức khỏe của hệ thống khí hậu Trái Đất. Đáng chú ý, 7 trong số đó đã đạt mức cực đoan nhất kể từ khi con người bắt đầu ghi chép dữ liệu.

"Nếu Trái Đất là một bệnh nhân đến khám sức khỏe định kỳ, tôi sẽ nói rằng tình trạng của nó nghiêm trọng và ngày càng tồi tệ hơn", Ripple nhận định.

Các chỉ số ở mức kỷ lục bao gồm:

• Lượng CO₂ trong khí quyển: Cao hơn 50% so với thời kỳ tiền công nghiệp do việc đốt nhiên liệu hóa thạch
• Các tảng băng ở Greenland và Nam Cực: Co lại đến mức thấp nhất từng được ghi nhận
• Nhiệt độ đại dương: Tăng vọt lên mức cao kỷ lục

Tốc độ ấm lên toàn cầu đã tăng gấp 7 lần

Một trong những phát hiện đáng lo ngại nhất là tốc độ gia tăng nhiệt độ. Theo phân tích, mức ấm lên toàn cầu đã tăng từ khoảng 0,05°C mỗi thập kỷ trong giai đoạn 1880–1970 lên 0,36°C mỗi thập kỷ kể từ năm 2010 — nhanh gấp hơn 7 lần.

Nhiệt độ trung bình toàn cầu hiện chưa chạm ngưỡng cực đoan nhất, nhưng điều đó có thể thay đổi vào cuối năm nay khi El Niño mạnh lên. Đây là hiện tượng khí hậu tự nhiên đặc trưng bởi vùng nước Thái Bình Dương nóng hơn bình thường, đồng thời bơm thêm năng lượng vào khí quyển và đẩy nhiệt độ toàn cầu lên cao.

"El Niño là hiện tượng tự nhiên, nhưng giờ đây nó đang diễn ra trên một hành tinh ấm hơn nhiều. Điều đó khiến các tác động của nó trở nên nguy hiểm hơn", Ripple cho biết thêm.

Rạn san hô và rừng nhiệt đới đối mặt nguy cơ

El Niño được dự báo sẽ gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với các hệ sinh thái nhạy cảm.

Rạn san hô đặc biệt dễ bị tổn thương. Nhiệt độ đại dương lan rộng có thể châm ngòi cho hiện tượng tẩy trắng san hô hàng loạt. Mỗi đợt tẩy trắng khiến các rạn san hô mất dần khả năng phục hồi. Theo các nhà khoa học, nếu hành tinh ấm lên vượt ngưỡng 1,5°C, phần lớn san hô trên thế giới khó có thể tồn tại.

Rừng nhiệt đới, đặc biệt là Amazon, cũng chịu áp lực lớn. Khu vực được ví là "lá phổi của thế giới" này vốn đã bị khai thác gỗ và khai khoáng tàn phá nặng nề. El Niño khiến tình hình thêm tồi tệ khi mang đến thời tiết khô hạn kéo dài.

Báo cáo cũng cảnh báo Amazon nằm trong số các hệ sinh thái có nguy cơ vượt qua điểm tới hạn — ngưỡng mà tại đó rừng nhiệt đới chuyển hóa thành xavan. Dù kịch bản này khó có thể xảy ra ngay trong năm nay, nhưng các đợt thời tiết cực đoan do El Niño gây ra đang đẩy khu vực này tiến gần hơn đến ngưỡng nguy hiểm đó.

"Sự ấm lên, hạn hán và nạn phá rừng có thể đẩy Amazon đến tình trạng suy thoái trên diện rộng. Điều tôi lo ngại là các thay đổi này có thể tương tác với nhau, khiến chúng ngày càng khó ngăn chặn", Ripple nói.

"Thời đại Điện khí hóa" và những tín hiệu tích cực

Báo cáo cũng ghi nhận một số điểm sáng. Các dạng năng lượng không phát thải carbon đang đóng vai trò lớn hơn trong lưới điện toàn cầu. Nhóm nghiên cứu gọi đây là dấu hiệu cho thấy chúng ta đang bước vào "Thời đại Điện khí hóa".

Tuy nhiên, bất chấp những tiến bộ này, lượng khí thải nhà kính hằng năm vẫn đang ở mức cao kỷ lục. Nói cách khác, thế giới vẫn đang "hút một bao thuốc mỗi ngày", ngay cả khi đối mặt với nguy cơ mất đi một lá phổi.

"Có một số tín hiệu đáng khích lệ, đặc biệt là sự phát triển của năng lượng tái tạo, nhưng chúng chưa đủ để đảo ngược tình trạng suy thoái chung. Tình trạng khẩn cấp về khí hậu không phải là điều đang chờ đợi chúng ta trong tương lai. Chúng ta đang sống trong đó ngay lúc này", Ripple kết luận.