Vì sao các quốc gia châu Âu đang chuyển vàng dự trữ khỏi Bắc Mỹ?

Khi ngân hàng trung ương Hà Lan xác nhận trong tuần này rằng họ đã di dời hàng tấn vàng khỏi Bắc Mỹ, họ cho biết việc này sẽ giúp đất nước "chuẩn bị tốt hơn cho các cuộc khủng hoảng nghiêm trọng". Đây là động thái mới nhất trong chuỗi hành động tương tự của các quốc gia châu Âu nhằm đưa vàng dự trữ về gần "nhà" hơn, giữa lúc tình hình địa chính trị toàn cầu đang ngày càng bất ổn.

Khoảng 86 tấn vàng từ tổng số khoảng 313 tấn được lưu trữ tại Mỹ và Canada của Hà Lan đã được chuyển đến London "do tình hình bất ổn địa chính trị gia tăng" trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 8 năm nay. Số vàng này hiện được giữ trong các kho của Ngân hàng Anh (Bank of England), nơi được xem là trung tâm giao dịch vàng lớn nhất thế giới.

Kho vàng của Ngân hàng Anh tại London

Xu hướng "hồi hương" vàng ngày càng rõ rệt

Câu chuyện này không chỉ riêng của Hà Lan. Đầu năm nay, Pháp tuyên bố đã đưa toàn bộ vàng dự trữ từ Mỹ về nước. Trước đó, Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) cũng đã chuyển hơn 216 tấn vàng từ các kho lưu trữ nước ngoài về nước, với 111 tấn từ New York và 105 tấn từ Paris, trong giai đoạn kết thúc vào năm 2016.

Đây không phải là chiến lược mới. Trong Chiến tranh Lạnh, nhiều ngân hàng trung ương châu Âu đã gửi vàng của mình đến New York vì lo ngại an ninh tại châu Âu. Giờ đây, khi cục diện thế giới thay đổi, xu hướng này đang đảo ngược.

"Một số ngân hàng trung ương châu Âu đã chuyển một phần vàng dự trữ đến New York trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh," các nhà phân tích Lina Thomas và Daan Struyven của Goldman Sachs nhận định.

Chiến tranh thương mại và lo ngại khủng hoảng

Theo Joseph Cavatoni, chiến lược gia cao cấp tại Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council), chiến tranh và căng thẳng thương mại đang "tác động đến một số quyết định này", nhưng không phải là yếu tố hàng đầu.

Lạm phát, lãi suất và việc có vàng ở nơi có thể giao dịch nhanh chóng cũng đóng vai trò quan trọng.

"Tôi không cảm nhận rằng có một thảm họa sắp xảy ra," Cavatoni nói với BBC, "nhưng tôi nghĩ rằng mọi người đang được trang bị kiến thức tốt hơn về cách quản lý tài sản dự trữ, gia tăng tài sản dự trữ và suy nghĩ hiệu quả hơn về cách tận dụng tối đa các tài sản đó."

Thống đốc ngân hàng trung ương Hà Lan, Olaf Sleijpen, khẳng định: "Chúng tôi hy vọng sẽ không bao giờ cần sử dụng đến chúng, nhưng chúng tôi cần tăng cường khả năng phục hồi và sự sẵn sàng của mình."

Vì sao chọn London?

London được chọn làm điểm đến lý tưởng vì vị thế là trung tâm giao dịch vàng lớn nhất thế giới. Nếu muốn mua hoặc bán vàng nhanh chóng trong khủng hoảng, London chính là nơi tốt nhất, khiến Ngân hàng Anh trở thành địa điểm lưu trữ phổ biến.

Hình ảnh minh họa về giao dịch vàng

Ngân hàng Anh là một trong những đơn vị lưu trữ vàng lớn nhất thế giới. Bên dưới tổ chức có tuổi đời 300 năm tại trung tâm London là khoảng 400.000 thỏi vàng trị giá hơn 200 tỷ bảng Anh.

Theo khảo sát của Hội đồng Vàng Thế giới, Ngân hàng Anh vẫn là địa điểm lưu trữ phổ biến nhất, nhưng các ngân hàng trung ương đang ngày càng đa dạng hóa nơi cất giữ kim loại quý.

Quy trình vận chuyển vàng an toàn

Trong thế giới hiện đại, có nhiều cách để di chuyển kho báu. Hà Lan đã bán khoảng 59 tấn vàng tại New York và mua lại lượng tương đương ở London, nghĩa là số vàng đó không cần vận chuyển qua Đại Tây Dương. Tuy nhiên, hơn 27 tấn đã được vận chuyển vật lý từ Mỹ và Canada về thị trấn Zeist của Hà Lan, và một lượng tương tự cũng được chuyển từ Zeist đến London.

Các công ty cung cấp dịch vụ này rất kín tiếng về quy trình hoạt động, nhưng có thể khẳng định rằng các biện pháp an ninh và kế hoạch được chuẩn bị vô cùng kỹ lưỡng để tránh rủi ro như trong phim "Italian Job".

Minh họa về dự trữ vàng toàn cầu

Một số ít công ty được chọn để vận chuyển vàng qua biên giới, trong đó có Brink's Global Services. Công ty này cho biết đã chứng kiến "nhu cầu tăng cao" từ các ngân hàng trung ương trong thời gian gần đây.

"Sự bất ổn địa chính trị và kinh tế gia tăng, cùng với vai trò ngày càng lớn của vàng như một tài sản dự trữ chiến lược, dường như đang góp phần vào xu hướng này," Nader Antar, phó chủ tịch điều hành của Brink's nhận định.

Vàng đang có "cú huých" lớn

Lý do khiến việc lưu trữ vàng trở thành chủ đề được các ngân hàng trung ương quan tâm là vì họ đang mua vàng ngày càng nhiều. Trong bốn năm qua, các ngân hàng trung ương mua trung bình 1.000 tấn vàng mỗi năm, tăng đáng kể so với mức trung bình 500 tấn trong thập kỷ trước, theo Hội đồng Vàng Thế giới.

Xu hướng này bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong năm tới. Vàng đã liên tục phá vỡ các mức giá kỷ lục, vượt qua mốc 5.000 USD/ounce vào tháng 1.

Tuy nhiên, việc lưu trữ vàng tại nhà cũng có chi phí. Theo Goldman Sachs, việc này đòi hỏi đầu tư vào an ninh vật lý, cơ sở hạ tầng kiểm toán và bảo hiểm, những chi phí có thể không tương xứng đối với các ngân hàng trung ương nhỏ hơn.

Giá vàng hiện vẫn ở mức cao trong lịch sử, dù đã giảm nhẹ so với đỉnh điểm đầu năm. Các nhà nghiên cứu của Goldman dự báo giá vàng có thể tăng lên 4.900 USD mỗi troy ounce vào cuối năm 2026, và nhu cầu từ các ngân hàng trung ương là một trong những nguyên nhân chính khiến giá vàng tăng cao trong thời gian qua.