Vì sao người giỏi sản phẩm thời AI lại thích… mình sai?

Trong bối cảnh các công cụ AI đang thay đổi cách đội ngũ sản phẩm làm việc mỗi ngày, một ghi chú nội bộ ngắn về phương pháp tư duy lại thu hút sự chú ý đáng kể. Tác giả chia sẻ với đội của mình rồi công bố rộng rãi, với hy vọng hữu ích cho những ai đang xây dựng sản phẩm trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.

Điểm cốt lõi rất đơn giản: với gần như mọi vấn đề, tác giả áp dụng một vòng lặp sáu bước, và sẵn sàng quay lại chỉnh sửa các bước giữa chừng khi có thông tin mới. Điều mà nhiều người học được khi làm việc cùng ông là tiến trình này nghe có vẻ luẩn quẩn, nhưng đó chính là cách duy nhất để đi đến lời giải đúng.

Khung sáu bước và sự cần thiết của việc cập nhật giả định

Về cơ bản, quy trình gồm: định nghĩa vấn đề, phân tích bối cảnh, đặt ra cách tiếp cận, xác định tiêu chí thành công, triển khai, và đánh giá kết quả. Trong quá trình làm, tác giả thường xuyên học được thông tin mới, buộc phải quay lại định nghĩa lại các bước giữa. Với những vấn đề phức tạp, quá trình lặp này có thể mất rất nhiều lần thử mới đúng.

Khi có dữ liệu mới, bạn phải cập nhật lại các giả định của mình.

Cảm giác "thrashy" — liên tục thay đổi hướng đi — thường bị coi là dấu hiệu của sự thiếu ổn định. Nhưng theo tác giả, nếu bạn hiểu rằng đó là một phần tất yếu của quá trình, thì sự xáo trộn ấy lại là dấu hiệu lành mạnh. Vấn đề chỉ trở nên nghiêm trọng khi đội ngũ cố bám lấy một kế hoạch đã lỗi thời.

Hai lỗi phổ biến nhất khi làm sản phẩm

Tác giả cho biết ông thường đưa phản hồi cho đồng nghiệp khi họ bỏ sót bước trong khung này, hoặc thực hiện một bước nào đó chưa tốt. Ông cũng kỳ vọng nhận lại phản hồi tương tự, và cố gắng đưa phản hồi ngay lập tức để cá nhân và đội ngũ học nhanh hơn.

Hai kiểu thất bại mà ông thấy nhiều nhất là:

• Không định nghĩa rõ vấn đề: đội ngũ lao vào giải pháp trước khi thống nhất chính xác mình đang cố giải quyết điều gì.
• Không đặt ra cách tiếp cận rõ ràng và đơn giản: dẫn đến những kế hoạch phức tạp với tiêu chí thành công mơ hồ.

Khi thiếu một trong hai yếu tố này, kế hoạch sẽ phình to và không ai biết thế nào là thành công. Với các vấn đề phức tạp, chính người lập kế hoạch thường khó nhận ra sự thiếu rõ ràng — điều này càng khiến việc lắng nghe phản hồi từ người khác trở nên quan trọng.

"Tôi thích được sai"

Tác giả kết thúc bằng một tuyên bố khá mạnh mẽ: ông thích mình sai, vì đó là cách giúp định nghĩa vấn đề rõ hơn, tìm ra lời giải đúng, học nhanh hơn và giải quyết vấn đề tốt hơn. Ông cũng để ngỏ khả năng thay đổi chính khung tư duy này nếu bản thân nó sai ở đâu đó.

Đối với đội ngũ công nghệ và sản phẩm tại Việt Nam, thông điệp này đặc biệt đáng lưu tâm. Văn hóa "giữ thể diện" và ngại thừa nhận sai sót vẫn còn khá phổ biến trong nhiều tổ chức, khiến các vòng lặp phản hồi bị kéo dài và chi phí sửa sai tăng cao. Xây dựng thói quen định nghĩa vấn đề trước khi bàn giải pháp, và coi việc cập nhật giả định là bình thường thay vì thất bại, có thể là lợi thế cạnh tranh lớn trong thời đại AI — khi tốc độ học hỏi quan trọng hơn việc tỏ ra luôn đúng.