Vì sao Trung Quốc trở thành 'con quỷ' mà giới ủng hộ trung tâm dữ liệu không thể bỏ qua

Các cuộc thăm dò cho thấy tỷ lệ người Mỹ phản đối trung tâm dữ liệu đang tăng vọt, lên tới 75%. Trong bối cảnh đó, giới lãnh đạo công nghệ và một số chính trị gia đang tìm cách đổ lỗi cho Trung Quốc – nhưng bằng chứng về một chiến dịch thao túng có tổ chức vẫn chưa thuyết phục.

Làn sóng phản đối đang dâng cao

Mùa hè vừa qua là khoảng thời gian khó khăn cho những người ủng hộ trung tâm dữ liệu. Các cuộc khảo sát cho thấy mức độ phản đối đã tăng từ 42% lên 75% chỉ trong một năm. Các chính trị gia thuộc cả hai đảng, từ Thống đốc Texas Greg Abbott đến Thống đốc Pennsylvania Josh Shapiro, đều đang thay đổi lập trường khi kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ đến gần, muốn thể hiện sự cứng rắn với loại hạ tầng bị ghét bỏ này.

Chiến dịch đổ lỗi cho Trung Quốc

Giữa lúc phe Cộng hòa bắt đầu quay lưng, một số người lại chọn chiến lược cũ: quy kết mọi sự phản đối cho Trung Quốc. Cuối tháng 8, X (Twitter) tuyên bố đã xác định 200 tài khoản liên kết với Trung Quốc đang lan truyền luận điệu chống trung tâm dữ liệu. Tổng thống Trump cũng lên tiếng: "Trung Quốc chắc hẳn đang rất vui với phong trào chống trung tâm dữ liệu này", ông viết trên Truth Social.

Từ mùa xuân, các báo cáo từ các tổ chức nghiên cứu theo phe bảo thủ đã được sử dụng để quy kết Đảng Cộng sản Trung Quốc gieo rắc tư tưởng chống trung tâm dữ liệu. OpenAI cũng từng cấm một nhóm tài khoản bị cho là liên kết với chính phủ Trung Quốc, chuyên "thử nghiệm các câu chuyện chống lại hạ tầng AI".

Bằng chứng mỏng manh

Vấn đề là các cáo buộc này dựa trên rất ít bằng chứng cứng. Các chuyên gia về Trung Quốc nhận định báo cáo lớn nhất lan truyền tại Washington chủ yếu dựa vào suy diễn và giả định. Chính OpenAI cũng thừa nhận nhóm tài khoản họ xác định chỉ đang khai thác sự bất mãn có sẵn của người dân.

"Hầu hết sự phản đối mà chúng tôi theo dõi được đều có nguồn gốc nội địa", Tyler Williams, Phó Giám đốc tình báo tại Graphika – công ty phân tích mạng xã hội – xác nhận.

Góc nhìn từ người trong cuộc

Blogger Andy Masley, người nổi tiếng với quan điểm ủng hộ trung tâm dữ liệu, cũng tỏ ra hoài nghi về câu chuyện Trung Quốc. Anh cho biết khi bắt đầu thảo luận về chủ đề này, nhiều người ủng hộ công nghệ bỗng trở nên im lặng. "Đó có vẻ là một niềm tin rất tiện lợi" – những người theo phe bảo thủ từng phải "tự thuyết phục mình theo cánh hữu" và giờ nghĩ rằng phe hữu thích nghe về Trung Quốc.

Louise Matsakis, chuyên gia về Trung Quốc tại WIRED, nhận định những hoảng loạn kiểu này thực chất không liên quan đến Trung Quốc:

"Điều khiến tôi thấy thú vị là Trung Quốc thường bị biến thành vật tế thần. Người Mỹ luôn thấy dễ dàng hơn khi đổ lỗi cho một thực thể mơ hồ nào đó thay vì nhìn lại chính mình."

Hệ lụy cho ngành công nghệ

Câu chuyện này phản ánh một thực tế: giữa lúc Trump và chính quyền của ông đang than phiền về việc Trung Quốc "đánh cắp" thành tựu AI của Mỹ, việc đổ lỗi cho Bắc Kinh trở thành vỏ bọc tiện lợi – nhưng xây dựng trung tâm dữ liệu để phục vụ AI mà chính hạ tầng đó lại bị cho là đang bị Trung Quốc khai thác là một mâu thuẫn khó giải thích.

Đối với cộng đồng công nghệ và chính sách tại Việt Nam, câu chuyện này cũng là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc đánh giá dựa trên dữ liệu và bằng chứng – thay vì chạy theo những câu chuyện giật gân, khi quy hoạch hạ tầng số quốc gia ngày càng trở thành vấn đề chiến lược trên toàn cầu.