Wi-Fi 7 bảo mật WPA3 mạnh hơn nhưng kèm rắc rối tương thích thiết bị cũ

Việc chuẩn Wi-Fi 7 bắt buộc sử dụng giao thức bảo mật WPA3 đang tạo ra một vấn đề lớn: hàng tỷ thiết bị cũ sử dụng chuẩn Wi-Fi 4 hoặc Wi-Fi 5 có thể không kết nối được với các router mới. CableLabs – tổ chức nghiên cứu của ngành cáp – đang kêu gọi các nhà sản xuất phần cứng nhanh chóng áp dụng một giải pháp kỹ thuật trung gian để giữ cho mọi thiết bị trong nhà vẫn hoạt động ổn định.

Theo CableLabs, hiện có hơn 23 tỷ thiết bị Wi-Fi đang được sử dụng trên toàn thế giới, và phần lớn trong số đó vẫn dựa trên chuẩn Wi-Fi 5 hoặc thậm chí Wi-Fi 4. Trong môi trường gia đình, nơi các thiết bị thường là một "mớ hỗn hợp" từ nhiều thế hệ khác nhau, vấn đề tương thích là điều không thể tránh khỏi.

Vấn đề nằm ở chế độ chuyển tiếp WPA3

Để giải quyết tình trạng thiết bị cũ không hỗ trợ WPA3, Liên minh Wi-Fi (Wi-Fi Alliance) đã giới thiệu Chế độ chuyển tiếp WPA3-Personal (Transition Mode). Chế độ này cho phép một điểm truy cập (access point) cung cấp đồng thời cả xác thực WPA2 lẫn WPA3 trên cùng một mạng, từ đó hỗ trợ cả thiết bị cũ lẫn thiết bị mới.

Tuy nhiên, mọi chuyện không đơn giản như vậy. Một số thiết bị cũ không "hiểu" các tùy chọn bảo mật mới mà chúng không nhận ra. Theo thiết kế, chúng được cho là sẽ bỏ qua các tùy chọn này, nhưng thực tế lại có những thiết bị hiểu sai thông tin, dẫn đến không thể kết nối.

Người dùng có thể nâng cấp lên router hoặc điểm truy cập Wi-Fi 7 và phát hiện ra rằng một số thiết bị cũ không còn kết nối được, gây bối rối và làm tăng số lượng cuộc gọi chăm sóc khách hàng cho các nhà mạng — CableLabs nhận định.

Giải pháp mới: Chế độ tương thích PCM và cơ chế RSNO

CableLabs không chỉ dừng lại ở việc cảnh báo. Họ tin rằng có một giải pháp kỹ thuật đã được Liên minh Wi-Fi phát triển, đó là Chế độ tương thích WPA3-Personal (PCM - Compatibility Mode).

Cách hoạt động của PCM khá thông minh:

• Thông tin bảo mật dành riêng cho WPA3 và Wi-Fi 7 được di chuyển vào các phần tử RSNO (Robust Security Network Override).
• Điểm truy cập vẫn quảng bá chuẩn WPA2-Personal qua kênh RSN truyền thống để các thiết bị cũ có thể nhận diện và kết nối.
• Các thiết bị mới hiểu được RSNO sẽ tự động đàm phán mức bảo mật mạnh hơn, đáp ứng yêu cầu của Wi-Fi 7.

Cái bẫy của giải pháp

Nhưng không có gì là hoàn hảo. CableLabs chỉ ra rằng việc áp dụng PCM tạo ra một yêu cầu mới: các thiết bị phải hỗ trợ cơ chế RSNO mới có thể hoạt động ở chế độ Wi-Fi 7.

Cụ thể, nếu bật WPA3-PCM, những thiết bị không hỗ trợ RSNO sẽ bị giới hạn hoạt động ở chuẩn Wi-Fi 6 với WPA2-Personal, dù phần cứng của chúng có thể hoàn toàn đủ khả năng Wi-Fi 7. Đây là một vấn đề nan giải vì hỗ trợ RSNO vẫn còn khá mới mẻ và nhiều thiết bị hiện tại chưa có.

Khuyến nghị của CableLabs

Trước tình hình này, CableLabs đưa ra hai kêu gọi chính:

• Các nhà sản xuất chipset cũng như nhà sản xuất điểm truy cập và thiết bị Wi-Fi 7 cần ưu tiên hỗ trợ cơ chế RSNO trong sản phẩm của mình.
• Các nhà sản xuất thiết bị thông minh giá rẻ (smart home) — vốn thường dùng chipset cũ — cần chủ động kiểm tra khả năng tương thích của sản phẩm với những điểm truy cập Wi-Fi 7 mới nhất.

Khi được The Register hỏi vì sao vấn đề này không xuất hiện trước đây, CableLabs giải thích: Trước Wi-Fi 7, nếu thiết bị cũ gặp sự cố với WPA3, người dùng có thể chuyển mạng về chế độ WPA2-only để mọi thứ hoạt động. Nhưng Wi-Fi 7 bắt buộc WPA3, khiến phương án dự phòng này không còn khả thi. Do đó, PCM và RSNO ra đời như một giải pháp thay thế.

Bối cảnh thị trường

Đáng chú ý, vấn đề này diễn ra trong bối cảnh Wi-Fi 7 mới chỉ chiếm khoảng 7,2% thị trường Mỹ. Thế nhưng, Wi-Fi 8 đã bắt đầu lộ diện với những nhà sản xuất chip lớn như Broadcom đã công bố giải pháp silicon đầu tiên. Nếu vấn đề tương thích không được giải quyết triệt để, bài toán này gần như chắc chắn sẽ tiếp tục lặp lại ở thế hệ Wi-Fi tiếp theo.

Đối với người dùng Việt Nam, bài học quan trọng nhất là khi nâng cấp lên router Wi-Fi 7, nên kiểm tra kỹ danh sách thiết bị đang kết nối trong nhà. Nếu vẫn còn thiết bị cũ (đặc biệt là các thiết bị smart home giá rẻ), cần tìm hiểu xem router có hỗ trợ chế độ tương thích PCM hay không để tránh gián đoạn không đáng có.