X tung luật sư 'hạ màn' Nitter: Dự án mã nguồn mở chính thức bị khai tử

X Corp, công ty truyền thông xã hội của tỷ phú Elon Musk, vừa gửi thông báo pháp lý yêu cầu ngừng hoạt động (cease and desist) tới Nitter và dịch vụ liên quan XCancel với cáo buộc vi phạm quy định và thu thập dữ liệu trái phép. Sự việc này đánh dấu chấm hết cho dự án mã nguồn mở từng là 'cứu cánh' cho những người dùng muốn đọc tweet mà không cần tài khoản, cũng như không muốn bị theo dõi.

Trang chủ của XCancel hiện chỉ còn dòng thông báo ngắn gọn: "Vào thứ Hai, ngày 24 tháng 8 lúc 8 giờ tối theo giờ EST, chúng tôi đã nhận được thư từ X Corp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ XCancel." Dịch vụ này đã bị đình chỉ "cho đến khi có thông báo mới".

Trong khi đó, người duy trì dự án Nitter, lập trình viên có biệt danh zedeus, xác nhận trên trang cá nhân: "nitter.net đã ngoại tuyến và việc phát triển tạm thời dừng lại. Tôi đang tìm kiếm tư vấn pháp lý và sẽ không bình luận thêm về chi tiết vào lúc này." Kho mã nguồn trên GitHub của dự án cũng đã được đánh dấu là archived (lưu trữ) và read-only (chỉ đọc), kèm theo một số ghi chú giải thích trong file README.

Nitter là gì và vì sao nó bị 'xử lý'?

Nitter là dịch vụ mã nguồn mở cho phép người dùng đọc các bài đăng trên X (trước đây là Twitter) mà không cần đăng nhập tài khoản. Dịch vụ này không chạy JavaScript, không hiển thị quảng cáo, không theo dõi địa chỉ IP của người dùng và thường nhanh hơn đáng kể so với ứng dụng X chính thức. XCancel cũng hoạt động dựa trên nền tảng này.

Chính những đặc điểm này đã khiến Nitter trở thành 'cái gai' đối với X trong nhiều năm qua, khi nó tạo điều kiện cho những người dùng có ý thức về quyền riêng tư tiếp cận nội dung mà không cần phải 'dâng' dữ liệu cá nhân cho mạng xã hội này.

Không phải lần đầu va chạm với pháp lý

Đây không phải lần đầu tiên Nitter gặp rắc rối với đội ngũ pháp lý của X. Vào tháng 1/2024, zedeus từng tuyên bố kết thúc dự án sau khi Twitter (tên gọi cũ của X) gỡ bỏ tính năng tài khoản khách. Một năm sau đó, dự án hồi sinh nhờ tìm ra cách vượt qua các hạn chế mới. Tuy nhiên, lần này, việc gửi thư pháp lý từ công ty luật do chính một người từng ủng hộ tự do ngôn luận tuyệt đối đứng đầu cho thấy X đang 'thượng tôn pháp luật' ở một mức độ khác.

Việc X Corp gửi thư yêu cầu ngừng hoạt động (cease and desist) đến Nitter và XCancel cho thấy họ đang siết chặt hơn nữa việc kiểm soát dữ liệu của mình.

X không đơn độc trong việc phản đối nạn thu thập dữ liệu (data scraping). Meta cũng từng kiện công ty Bright Data của Israel vào năm 2023 vì hành vi tương tự. Tuy nhiên, động thái của X lại tạo ra một tình huống trớ trêu với chính các tuyên bố của Elon Musk về tự do ngôn luận, trong khi tập đoàn của ông vẫn đang sử dụng dữ liệu công khai trên X để huấn luyện mô hình AI Grok.

Tác động đến người dùng tại Việt Nam

Đối với cộng đồng người dùng công nghệ tại Việt Nam, Nitter từng là phương án hữu hiệu để đọc tin tức từ các trang báo nước ngoài chia sẻ link X mà không cần đăng nhập, đặc biệt trong bối cảnh nhiều người không có nhu cầu tạo tài khoản mạng xã hội này. Sự ra đi của Nitter khiến việc tiếp cận các bài đăng trên X trở nên khó khăn hơn nhiều nếu không có tài khoản, buộc người dùng phải đối mặt với các rào cản đăng nhập hoặc ứng dụng chính thức.

Hiện tại, The Register đã liên hệ với X để xin bình luận nhưng vẫn chưa nhận được phản hồi. Dự án Nitter và XCancel đứng trước một tương lai bất định, và cộng đồng mã nguồn mở đang chờ đợi xem liệu có một giải pháp thay thế nào xuất hiện, hay đây thực sự là màn chào tạm biệt cuối cùng cho một trong những công cụ đọc Twitter phổ biến nhất.