Xbox ra mắt tính năng chuyển đĩa game sang bản số: Tiện lợi nhưng còn nhiều giới hạn

Sau khi Sony tuyên bố sẽ từ bỏ đĩa vật lý vào năm 2028, giới công nghệ đổ dồn sự chú ý về phía Microsoft để xem liệu thế hệ console tiếp theo của hãng có còn hỗ trợ phương tiện vật lý hay không. Trong bối cảnh đó, tính năng Disc to Digital chính là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy Xbox đang chuẩn bị cho một tương lai không đĩa.

Sau một tháng thử nghiệm với người dùng Xbox Insider, công cụ này đã chính thức mở cửa cho tất cả mọi người — và người dùng không cần đăng ký Xbox Game Pass. Về lý thuyết, đây là cách để bất kỳ ai cũng có thể số hóa bộ sưu tập đĩa game của mình, nhưng thực tế vẫn tồn tại không ít rắc rối.

Cách thức hoạt động

Microsoft cho biết: chơi bất kỳ đĩa game Xbox One hoặc Xbox Series X nào được hỗ trợ trong khi đăng nhập tài khoản sẽ giúp người dùng nhận được bản quyền số của tựa game đó. Tuy nhiên, theo trải nghiệm thực tế, quá trình này không tự động kích hoạt khi khởi chạy đĩa game.

Người dùng cần nhấn nút menu khi đang chọn biểu tượng game trên màn hình chính của Xbox để tìm tùy chọn "Claim Digital License" (Nhận bản quyền số). Nếu game được hỗ trợ, hệ thống sẽ hiển thị thông báo "Digital license unlocked".

Bản quyền số được gắn với tài khoản Xbox chứ không phải với máy console, đồng thời xuất hiện trong thư viện với một biểu tượng mới — chiếc đĩa đang vỡ vụn thành các bit dữ liệu. Từ đó, người dùng có thể cài đặt game, cập nhật và chơi mà không cần đĩa trong ổ.

Điểm đáng chú ý là tính năng này không giới hạn ở console Xbox Series X hiện hành — nó cũng hoạt động trên các máy Xbox One có ổ đĩa. Điều này mở ra hướng đi mới cho những người đã nâng cấp lên Xbox Series S hoặc Series X không ổ đĩa: nhận bản quyền số trên máy Xbox One cũ, rồi cài đặt kỹ thuật số trên máy mới.

Vấn đề lớn nhất: Không phổ quát

Trở ngại chính là Disc to Digital không áp dụng cho mọi tựa game, và Microsoft chưa công bố danh sách chính thức các game được hỗ trợ.

Các tựa game độc quyền của Microsoft như Halo, Gears of War hay Forza Horizon là lựa chọn an toàn, nhưng điều này không mở rộng cho các game cũ — chẳng hạn Fallout 4 (phát hành cho Xbox One năm 2015) vẫn chưa thể chuyển đổi, dù Microsoft đã mua lại Bethesda từ năm 2021. Với game bên thứ ba, kết quả hoàn toàn ngẫu nhiên: The Lego Ninjago Movie Video Game của Warner Bros. hoạt động, nhưng Dead Rising 3 của Capcom thì không.

"Bản quyền số không khả dụng: Game này không tham gia chương trình cấp phép số. Bạn vẫn có thể chơi với đĩa được chèn."

Thông báo lỗi này khiến người dùng khó hiểu về lý do thực sự. Nhiều khả năng Xbox vẫn đang đàm phán với các đối tác để đưa tựa game của họ vào chương trình, và khi nhiều nhà phát hành tham gia hơn, danh sách tương thích sẽ mở rộng.

Không phải "tấm vé vàng" cho tương thích ngược

Rất tiếc, Disc to Digital không phải giải pháp toàn diện cho vấn đề tương thích ngược. Tính năng này chỉ giới hạn ở game Xbox One và Xbox Series, có thể vì các console này sử dụng mã định danh riêng cho từng đĩa. Đĩa của Xbox 360 và Xbox đời đầu không có đặc điểm này — nếu có thể "sao chép" rồi chuyển nhượng đĩa cho người khác, sẽ dẫn đến tình trạng cấp bản quyền số tràn lan.

Điều này cũng tạo ra một mâu thuẫn khó hiểu. Khi nhận bản quyền số cho game tương thích, người dùng được thông báo: "Bản quyền số của bạn được liên kết với đĩa. Để đảm bảo bản quyền số duy trì trong thư viện, hãy giữ đĩa game của bạn."

Tuyên bố này có vẻ trái ngược với việc hệ thống loại bỏ nhu cầu chèn đĩa để chơi. Microsoft chưa làm rõ liệu bản quyền số có cần được gia hạn bằng cách định kỳ chèn lại đĩa hay không. Đây là điểm cần theo dõi, và người dùng có lẽ chưa nên bán vội console có ổ đĩa hay bộ sưu tập đĩa vật lý.

Giới hạn trên các thiết bị khác

Các game đã chuyển đổi không nhất thiết khả dụng trên mọi thiết bị. Người dùng vẫn phải lưu ý về khả năng tương thích: game Xbox One số hóa có thể chơi trên console Xbox Series, nhưng không thể ngược lại.

Người chơi PC dùng ứng dụng Xbox chỉ có thể cài game Disc to Digital nếu chúng nằm trong danh mục Play Anywhere của Microsoft. Điều tương tự áp dụng với Xbox Cloud Gaming — nếu game không thuộc danh mục này, người dùng không thể chơi dù đã sở hữu bản quyền số.

Đáng chú ý, Microsoft gần đây đã giới hạn thời gian chơi cloud gaming: người đăng ký Game Pass Ultimate chỉ được 15 giờ "miễn phí" mỗi tháng, gói Premium là 10 giờ, còn gói Essential chỉ có 5 giờ. Vượt quá giới hạn, người dùng phải mua thêm thời gian streaming qua Xbox Store.

Đánh giá tổng thể

Dù còn nhiều hạn chế, hầu hết vấn đề trên có thể được cải thiện theo thời gian khi Microsoft hoàn thiện dịch vụ. Về cơ bản, Disc to Digital hoạt động ngay khi cài đặt và mang lại cách thức hiệu quả để người chơi tinh gọn bộ sưu tập của mình.

Thời điểm ra mắt tính năng này cũng khá hợp lý: khi dung lượng game đã vượt quá khả năng chứa của đĩa, bản thân đĩa game đã trở thành "gói cài đặt" danh nghĩa — vậy tại sao không biến chúng thành chìa khóa để truy cập phiên bản số vốn dĩ vẫn được cài đặt?

Liệu Disc to Digital có báo hiệu thế hệ Xbox tiếp theo sẽ hoàn toàn kỹ thuật số hay không vẫn còn là câu hỏi bỏ ngỏ. Hiện tại, đây là tính năng hữu ích, dễ sử dụng và gây bất ngờ về mức độ thân thiện với người tiêu dùng. Nếu Microsoft mở rộng được hỗ trợ phổ quát, đây có thể trở thành tính năng chủ lực của hãng — ít nhất là trong phần còn lại của thế hệ console này.