Xe tự hành bị siết chặt: California ban hành luật mới kiểm soát robotaxi

California vừa có bước đi tiên phong trong việc quản lý xe tự hành khi Thống đốc Gavin Newsom ký ban hành Dự luật Thượng viện 1246. Luật mới đặt ra các quy định nghiêm ngặt nhằm giải quyết tình trạng robotaxi gây rối loạn giao thông và cản trở lực lượng ứng cứu khẩn cấp.

Đây được xem là nỗ lực của bang nhằm kiểm soát làn sóng robotaxi đang ngày càng gia tăng, trước khi các quy định liên bang được ban hành.

Vấn đề nhức nhối từ robotaxi

Tại San Francisco, hàng trăm chiếc robotaxi của Waymo hoạt động mỗi ngày trên khắp các tuyến phố. Phần lớn thời gian chúng vận hành trơn tru, nhưng không ít sự cố đã xảy ra.

Theo báo cáo của TechCrunch, robotaxi đã nhiều lần gây ách tắc giao thông, lái xe vào hiện trường tội phạm và cản trở lực lượng ứng cứu đầu tiên. Trong một số trường hợp, chính các nhân viên cứu hỏa và cảnh sát phải di chuyển robotaxi để giải phóng đường.

Những gián đoạn này đang diễn ra ở giai đoạn sơ khai của kỷ nguyên robotaxi. California hy vọng luật mới sẽ đi trước đón đầu làn sóng tiếp theo.

Những quy định chính của SB 1246

Dự luật mới thiết lập một loạt quy tắc dành cho xe tự hành (AV), tập trung vào hai mục tiêu: cải thiện an toàn và nâng cao trách nhiệm giải trình.

• Hỗ trợ tại chỗ bắt buộc: Các công ty như Tesla, Waymo và Zoox phải cung cấp nhân viên hỗ trợ trực tiếp tại địa phương khi robotaxi gây sự cố.
• Xử phạt tài chính: Doanh nghiệp có thể bị phạt nếu robotaxi chặn cảnh sát hoặc cứu hỏa quá 30 phút.
• Tài xế từ xa: Chỉ được thuê tài xế từ xa đang cư trú tại Mỹ và phải có bằng lái xe Mỹ hợp lệ.
• Thông báo cho chính quyền địa phương: Phải thông báo cho các thành phố, thị trấn về vị trí và trạng thái xe khi xảy ra lỗi toàn hệ thống.
• Kỹ thuật viên sự cố địa phương: Phải cung cấp nhân sự hỗ trợ xử lý tai nạn và tắc nghẽn liên quan đến xe tự hành.

Cục Quản lý Xe cơ giới (DMV) – cơ quan quản lý chính về xe tự hành tại bang – sẽ chịu trách nhiệm hoàn thiện các chi tiết còn lại.

Liệu luật mới có thực sự hiệu quả?

Luật sẽ chính thức có hiệu lực vào tháng 7 năm 2028. Câu hỏi đặt ra là liệu nó có thực sự giữ robotaxi tránh xa lực lượng ứng cứu khẩn cấp hay không.

Nhiều chuyên gia cho rằng luật khó có thể ngăn chặn hoàn toàn các sự cố, nhưng ít nhất sẽ giảm bớt hỗn loạn và nâng cao trách nhiệm khi có vấn đề xảy ra.

Câu hỏi lớn hơn là liệu các bang khác có noi gương California hay sẽ chờ chính phủ liên bang vào cuộc.

Thương vụ đáng chú ý

Thị trường công nghệ di chuyển tiếp tục sôi động với nhiều thương vụ đầu tư lớn:

• Harbinger – startup xe điện – ký hợp đồng trị giá 300 triệu USD để cung cấp 2.000 xe tải điện cho FedEx.
• HyperGuest – startup công nghệ du lịch Israel – huy động 25 triệu USD từ AMI, nhánh đầu tư của Apax Partners.
• REGENT Craft – nhà phát triển Seaglider chạy hoàn toàn bằng điện – mở rộng hợp tác với Phòng thí nghiệm Chiến tranh Thủy quân Lục chiến Mỹ, nâng tổng giá trị hợp đồng lên 19,25 triệu USD.
• Quartermaster – startup tình báo hàng hải – huy động 140 triệu USD vòng Series B, trong đó 100 triệu USD từ Insight Partners, Overmatch Ventures và First Round Capital.
• Voltaback – startup quản lý đội xe Pháp – huy động 2,8 triệu euro từ quỹ Serena.

Tin tức đáng chú ý khác

Aurora tuyên bố sẽ có 30.000 xe tải tự hành trên đường vào cuối năm 2030. Giám đốc tài chính David Maday khẳng định công ty có kế hoạch cụ thể để đạt mục tiêu này.

BMW ra mắt dòng 3 Series 2027 với phiên bản xăng và điện gần như tương đương nhau về thiết kế.

DoorDash công bố thêm chi tiết về dịch vụ giao hàng bằng drone DoorDash Air, bao gồm máy bay tự hành và hệ thống điều khiển mặt đất.

Kodiak có khách hàng mới là Ikea, sẽ bắt đầu giao hàng không người lái trên đường cao tốc công cộng từ cuối năm nay, vận chuyển sản phẩm Ikea trên quãng đường 219 dặm thuộc Xa lộ Liên tiểu bang 45 giữa Houston và Dallas.

Lyft đồng ý trả 272,5 triệu USD để dàn xếp vụ kiện cáo buộc phân loại sai tài xế là nhà thầu độc lập thay vì nhân viên.

Đại học Northeastern thử nghiệm 21 mẫu xe mới từ 17 hãng và 30 ứng dụng di động. Kết quả: xe đang thu thập lượng lớn dữ liệu cá nhân và chia sẻ với nhiều công ty công nghệ như Adobe, Google, Microsoft, Meta, Snap và Yahoo.

SpaceX lần đầu đưa tên lửa Starship lên quỹ đạo Trái Đất, dù gặp không ít kịch tính trên đường đi.

Rivian báo cáo quý bán hàng kỷ lục nhờ mẫu SUV R2 mới, dự kiến giao 65.000-70.000 xe trong năm. Tuy nhiên, công ty đã triệu hồi R2 do ốc vít trên bộ pin cao áp có thể không được siết đúng cách, gây mất điện khi đang lái.

Tesla bán hơn 480.000 xe điện trong quý 3, quý mạnh thứ hai liên tiếp sau khởi đầu chậm chạp. Công ty đã hoãn sự kiện Roadster 2 lần nữa do thời tiết xấu.

Tesla cũng đang nỗ lực định vị mình là công ty AI và robot. Cách đây một năm, Elon Musk công bố Kế hoạch Tổng thể thứ tư, hứa hẹn mang lại "sự dồi dào phi thường" thông qua robotaxi, robot và AI. Công ty vừa huy động thêm 30 tỷ USD hạn mức tín dụng mới để mở rộng các sản phẩm tương lai, bao gồm robot Optimus và robotaxi Cybercab.

Góc nhìn cho Việt Nam

Câu chuyện tại California mang lại bài học quan trọng cho Việt Nam khi các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM đang nghiên cứu triển khai xe tự hành. Việc xây dựng khung pháp lý rõ ràng ngay từ đầu – đặc biệt là quy định về trách nhiệm khi xe gây sự cố – sẽ giúp tránh những vấn đề mà Mỹ đang phải đối mặt.

Các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam như Phenikaa, VinFast hay các startup AI cũng có thể học hỏi từ mô hình quản lý này để chuẩn bị cho tương lai giao thông tự động.