a16z: Olivia Moore và bài toán kinh tế của AI tiêu dùng

Tuần này tôi có viết về bức tranh kinh tế ảm đạm của AI tiêu dùng — nhưng nơi người này nhìn thấy khủng hoảng, người khác lại thấy cơ hội.

Olivia Moore là đối tác tại Andreessen Horowitz (a16z), phụ trách mảng AI tiêu dùng. Hôm thứ Hai vừa qua, bà công bố báo cáo về 100 ứng dụng AI tiêu dùng hàng đầu. ChatGPT vẫn là cái tên dẫn đầu với khoảng cách rất xa, nhưng những sản phẩm nhỏ hơn như Suno và ElevenLabs lại cho thấy sức bền đáng kinh ngạc. Điều thú vị hơn cả là những gì không xuất hiện trong danh sách: báo cáo của Moore chỉ ra gần nửa tá mảng tiêu dùng dường như chưa hề bị AI chạm tới.

Moore nhìn thấy cơ hội khổng lồ ở AI tiêu dùng, đặc biệt nếu ngành này khai thác được những nguồn doanh thu ngoài thuê bao và phí API. Trong cuộc trò chuyện với chúng tôi tuần này, bà chia sẻ về nền kinh tế đặc biệt của AI tiêu dùng và lý do vì sao lĩnh vực này vẫn còn ở giai đoạn sơ khai.

Bài phỏng vấn đã được biên tập để đảm bảo độ dài và sự rõ ràng.

Thời điểm thú vị để bàn về AI tiêu dùng

Đây là thời điểm khá trớ trêu để ra mắt một báo cáo về AI tiêu dùng, khi mà OpenAI đã quay trở lại tập trung vào mảng doanh nghiệp trong năm nay. Điều này làm dấy lên nhiều quan ngại về bức tranh doanh thu tổng thể của AI tiêu dùng, trong đó có cả tôi. Nhưng có vẻ bà lạc quan hơn?

Tôi đồng ý với anh rằng OpenAI đã quay lại hướng doanh nghiệp. Với tôi, đó không hẳn là một sự chuyển hướng, bởi họ vẫn ra mắt rất nhiều sản phẩm cho người dùng cá nhân. Đúng hơn đây là sự mở rộng. Nhưng tôi không trách họ, dù tôi rất yêu mảng tiêu dùng, bởi gần như toàn bộ doanh thu AI đến nay đều đến từ thuê bao và chi phí sử dụng token. Nguồn thu đó tập trung nhiều hơn hẳn vào phía doanh nghiệp và người dùng chuyên nghiệp.

Bài toán doanh thu của AI tiêu dùng

Vậy các sản phẩm AI tiêu dùng có thể thay đổi bài toán doanh thu này như thế nào? Báo cáo State of Markets nhắc chúng ta rằng chỉ 2,2% hộ gia đình Mỹ đang trả tiền cho AI. Liệu con số đó có cần tăng lên trước khi thị trường trở nên hấp dẫn?

Thật ra tôi không chắc mình muốn thấy con số người dùng đó tăng lên. Tôi quan tâm hơn đến việc quay lại một thế giới mà ở đó người tiêu dùng được kiếm tiền theo cách không phải móc tiền túi trả thuê bao.

Tôi nghĩ ở Thung lũng Silicon, với những người thu nhập cao và có thẻ công ty để chi trả cho các công cụ này, thật dễ để nói "thôi thì tôi thà trả tiền cho sản phẩm còn hơn". Nhưng tôi cho rằng hầu hết mọi người thực ra muốn được truy cập miễn phí và chấp nhận xem quảng cáo, rồi họ tự quyết định có trả tiền để bỏ quảng cáo hay không.

Chi phí biên — rào cản lớn nhất

Thách thức khác là chi phí biên của các dịch vụ AI vẫn cao hơn nhiều so với những dịch vụ internet cổ điển như Facebook hay Google Search. Bà có thấy nhiều dịch vụ đang tìm cách hạ chi phí, dù là qua mã nguồn mở hay các mô hình nhẹ hơn?

Đúng vậy, tôi nghĩ chúng ta đang thấy những cải thiện ở đó. Ngay cả ChatGPT giờ cũng có gói Go chỉ 8 đô-la một tháng, và tôi đoán nó chạy trên các mô hình rẻ hơn. Không phải tác vụ nào cũng cần đến trí tuệ tiên tiến nhất, nên điều đó có thể đồng nghĩa với việc dùng mô hình rẻ hơn, đặc biệt cho một số trường hợp sử dụng phía tiêu dùng. Nó cũng có thể nghĩa là nhiều công ty tiêu dùng hơn sẽ xây dựng trên nền các mô hình mã nguồn mở. Gần đây chúng tôi nghe rất nhiều điều đó từ các nhà sáng lập trong danh mục đầu tư, và cảm giác như điều này đang bắt đầu thay đổi thực sự.

Vấn đề là hiện tại, nhóm người dùng tạo ra doanh thu đang làm lập trình và các tác vụ tự động hóa kỹ thuật khác — những việc mà họ có thể thực sự cần đến trí tuệ tiên tiến. Tôi nghĩ khi ngày càng nhiều người xây dựng sản phẩm cho người tiêu dùng, nơi mô hình không phải là sản phẩm, chúng ta sẽ bắt đầu thấy các mô hình chi phí thấp được dùng thường xuyên hơn.

Ranh giới mờ dần giữa tiêu dùng và doanh nghiệp

Thật lạ khi nói về tự động hóa kỹ thuật trong một dịch vụ tiêu dùng — cảm giác như đây là một nét đặc trưng nữa của AI. Phải chăng chúng ta đang bắt đầu xóa nhòa ranh giới giữa tiêu dùng và doanh nghiệp?

Tôi có viết một bài cách đây khoảng một năm với tựa đề The Great Expansion để nói về điều này. Trước thời AI, người ta thường thấy những công ty như Canva theo hướng tiêu dùng trước, và phải mất sáu bảy năm mới thêm gói cho nhóm làm việc hay doanh nghiệp. Giờ đây chúng ta thấy những công ty như Gamma, ElevenLabs và Cursor khởi đầu là sản phẩm tiêu dùng, nhưng trong vòng 18 tháng đã trở thành doanh nghiệp mà phần lớn doanh thu đến từ khách hàng tổ chức.

Gần như toàn bộ những gì ta nghĩ là AI tiêu dùng, theo tôi, thực chất là AI dành cho người dùng chuyên nghiệp (prosumer). Điều này thể hiện rõ trên bảng xếp hạng doanh thu, khi có cơ bản ba nhóm mà người dùng nâng cao chi tiền. Thứ nhất là ứng dụng xây dựng sản phẩm, như Lovable, Replit và Fal. Thứ hai là tiếp thị sản phẩm, tức các công cụ tạo quảng cáo bằng AI như Higgsfield hay HeyGen. Thứ ba là quản lý công việc tổng quát, như Manus, Fireflies AI và Granola. Những công cụ này ban đầu được người tiêu dùng chi trả, nhưng tôi cho rằng chúng không mang tính tiêu dùng theo cách chúng ta hình dung trước thời AI.

Những mảng thị trường còn bỏ ngỏ

Còn có cả những mảng trống hoàn toàn: mạng xã hội, hẹn hò, sàn thương mại, bán lẻ, du lịch, tài chính, y tế. Không có cái tên nào trong danh sách 100 ứng dụng hàng đầu của chúng tôi thuộc các mảng này, điều này khá đáng ngạc nhiên. Và đó là điều tôi nghĩ chúng ta cần thấy trong sáu tháng tới.

Vậy có lẽ chúng ta vẫn chưa thực sự chứng kiến AI tiêu dùng đúng nghĩa?

Chắc chắn là còn rất sớm.

Gần như toàn bộ doanh thu AI đến nay đều đến từ thuê bao và chi phí sử dụng token — và nguồn thu đó tập trung nhiều hơn hẳn vào phía doanh nghiệp.