Dùng AI tăng điểm bài tập 18% nhưng điểm thi giảm 20%
Nghiên cứu trên 27.000 học sinh Trung Quốc cho thấy dùng AI giúp điểm bài tập tăng 18% trong sáu tháng, nhưng khi thi không có AI, nhóm này lại thấp hơn bạn học 20%. Kết quả đặt câu hỏi về tác động thật của AI tới việc học.

Một nghiên cứu mới theo dõi 27.000 học sinh tại Trung Quốc cho thấy điểm bài tập và điểm thi đi theo hai hướng ngược nhau khi học sinh dùng trí tuệ nhân tạo (AI). Kết quả được The Economist đưa tin ngày 18/8.
Học sinh sử dụng công cụ AI khi làm bài tập
Cách nghiên cứu được thực hiện
Nhóm tác giả gồm David Stromberg của Đại học Stockholm, cùng Victor Lei và Wu Yanhui của Đại học Hong Kong. Họ theo dõi 27.000 học sinh từ 12 đến 18 tuổi tại Trung Quốc, nơi học sinh dùng công cụ AI ngày càng nhiều.
Khoảng 80% học sinh được khảo sát cho biết có dùng các mô hình như Doubao và DeepSeek. Nhóm 20% còn lại không dùng công cụ này, đóng vai trò nhóm đối chứng (control group).
Điểm bài tập tăng, điểm thi giảm
Theo số liệu The Economist công bố, nhóm dùng AI có điểm bài tập trung bình tăng 18% ở tất cả các môn trong sáu tháng.
Nhưng khi chính nhóm này làm bài trong điều kiện thi, không được dùng AI, điểm của họ thấp hơn 20% so với các bạn không dùng AI trong suốt thời gian nghiên cứu.
AI đã phổ biến tới mức nào
Nghiên cứu dẫn thêm số liệu về mức độ dùng AI của học sinh. Năm ngoái, hãng công nghệ giáo dục Chegg khảo sát và thấy 80% sinh viên đại học ở các nước giàu dùng AI trong học tập.
Các khảo sát gần đây hơn đưa ra con số 94% ở Anh và 93% ở Đức.
The Economist cho biết giáo viên đã phản ánh việc chấm những bài luận na ná nhau, sáo rỗng và nghi do chatbot như ChatGPT viết. Nhưng trước nghiên cứu này, bằng chứng chắc chắn về tác động thực tế của AI lên kết quả học tập vẫn còn ít.
Một thí nghiệm nhỏ hơn cho kết quả tương tự
Năm 2024, Đại học Pennsylvania thực hiện một nghiên cứu quy mô nhỏ hơn với cùng câu hỏi. Sinh viên trong một tiết toán luyện bài bằng cách truyền thống (ghi chép, sách giáo khoa) hoặc bằng AI, gồm ChatGPT và một chương trình gia sư AI.
Nhóm dùng AI làm tốt hơn trong các buổi luyện ngắn. Nhưng lợi thế đó không kéo sang bài kiểm tra không dùng tài liệu làm sau đó.
Phản ứng và lưu ý
Khi The Economist tóm tắt kết quả trên mạng xã hội X, nhiều người bình luận. Một số cho rằng khoảng cách điểm thi đến từ việc học sinh chép đáp án AI mà không hiểu sâu bài.
Trên Hacker News, có người đặt câu hỏi về thiết kế nghiên cứu, số khác cho rằng kết quả khớp với lo ngại sẵn có của giới giáo dục.
Đầu năm nay, Brookings Institution công bố một bản hướng dẫn: AI có thể hỗ trợ học tập nếu được dùng có chủ đích và thiết kế tốt. Nhưng lạm dụng công nghệ để thay thế suy nghĩ, tương tác xã hội hay sáng tạo có thể khiến học sinh không phát triển được kỹ năng nhận thức và xã hội.
Nghiên cứu đầy đủ của nhóm Đại học Stockholm và Đại học Hong Kong chưa được cơ quan độc lập nào kiểm chứng tại thời điểm công bố.
Góc nhìn
Với lập trình viên và kỹ sư Việt Nam, kết quả này là lời nhắc về cách dùng trợ lý AI trong công việc. Sinh viên CNTT dùng AI viết code, làm bài tập lớn có thể nộp bài đẹp hơn, nhưng nếu không tự hiểu thuật toán và cách gỡ lỗi, họ sẽ yếu đi đúng ở phần bị kiểm tra thật: phỏng vấn kỹ thuật, bảo vệ đồ án, xử lý sự cố trong sản phẩm chạy thật.
Với doanh nghiệp, bài học nằm ở cách đánh giá năng lực. Nếu chỉ nhìn sản phẩm đầu ra mà không kiểm tra khả năng tự làm, đội ngũ có thể đông người biết gõ lệnh cho AI nhưng ít người giải được bài toán khi công cụ không có sẵn. Cách hợp lý là dùng AI để tăng tốc phần việc lặp lại, còn phần cần tư duy thì vẫn phải luyện không có trợ giúp.
Nguồn: canews24.online · Quy trình biên tập


