AI không chỉ đe dọa lập trình viên: Quản lý sản phẩm cũng đang gặp nguy

Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (genAI) đang thách thức gần như mọi nghề nghiệp, không riêng gì lập trình viên. Theo góc nhìn của một kỹ sư phần mềm kỳ cựu, vai trò quản lý sản phẩm (Product Manager - PM) có lý do để lo lắng hơn nhiều người tưởng. Ranh giới giữa người làm kỹ thuật và người làm sản phẩm đang dần bị xóa nhòa.

Kỷ nguyên của "thợ gõ code" đã qua

Tác giả bài viết trên blog cá nhân Lucas Kostka không ngần ngại thừa nhận một sự thật phũ phàng: những người chỉ biết "gõ code" theo đúng nghĩa sẽ khó tồn tại. Những kỹ sư ở mức trung bình, tự nhận mình như vậy, sẽ không thể cạnh tranh với những lập trình viên giỏi gấp mười lần được AI hỗ trợ.

"Kẻ thua cuộc là những người chỉ biết viết code theo yêu cầu. Hãy chấp nhận số phận để tất cả cùng bước tiếp."

Tuy nhiên, kiến trúc sư phần mềm (architect) lại nằm trong nhóm an toàn hơn. Lý do: dù mô hình AI có chính xác đến đâu, việc đưa ra giải pháp phù hợp với ràng buộc về bảo mật, tuân thủ pháp lý, năng lực kỹ thuật và ngân sách đòi hỏi dữ liệu nội bộ, các cuộc họp trực tiếp và những kỹ năng giao tiếp mà AI hiện nay gần như không thể thay thế được.

Bài học từ nhiếp ảnh chuyên nghiệp

Tác giả đưa ra một phép so sánh thú vị. AI tạo sinh giống như mối đe dọa mà Instagram từng gây ra với nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp. Khoảng 90% bức ảnh mất đi lợi thế cạnh tranh trước một cậu bé 16 tuổi cầm điện thoại chụp hình. Nhưng 10% còn lại đã tạo ra giá trị lớn hơn bao giờ hết nhờ tài năng không thể sao chép.

Với lập trình, câu chuyện cũng tương tự. Những kỹ sư giỏi sẽ được AI khuếch đại năng lực, trong khi nhóm trung bình dễ bị đào thải. Nhưng câu hỏi đặt ra: liệu đến một lúc nào đó, chính các lập trình viên siêu hạng cũng bị thay thế bởi những "bầy" tác tử AI tự động?

Vì sao PM cũng nằm trong vòng nguy hiểm

Điểm mấu chốt của bài viết là lập luận rằng PM đang bị đe dọa nghiêm trọng vì cùng một lý do. Khi bất kỳ PM nào cũng có thể "ra lệnh" cho AI tạo ra một tính năng, điều gì sẽ xảy ra nếu lập trình viên cũng làm được điều tương tự?

Nhiều người cho rằng PM hiểu rõ hơn lập trình viên về lý do tại sao một tính năng lại hợp lý. Nhưng trên thực tế, chính người viết code cho tính năng đó hoàn toàn có thể xây dựng được trực giác sản phẩm tương đương nhờ hỗ trợ từ các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).

"Vì code giờ đây rẻ, người ta có nhiều thời gian hơn để thực sự hiểu nỗi đau của khách hàng và giải pháp của công ty — không chỉ phần mềm, mà cả những đánh đổi thiết kế và các giả định từ mười năm trước so với hôm nay."

Hai vai trò đang hợp nhất thành một

Tác giả lớn lên trong bối cảnh có sự phân chia rõ ràng: "người làm kỹ thuật" cần một "người làm sản phẩm". Anh không phủ nhận sự phân chia này trong quá khứ, nhưng cho rằng thế giới đang bước vào giai đoạn mà cả hai vai trò cuối cùng sẽ hòa làm một.

Điều này đồng nghĩa với việc người làm sản phẩm, dù ở cấp bậc nào, cũng nên lo lắng một cách nghiêm túc — trừ khi họ chứng minh được năng lực kiến trúc hệ thống, được xem là một trong những "pháo đài" cuối cùng của trí tuệ con người.

Góc nhìn từ thị trường Việt Nam

Với các đội ngũ công nghệ tại Việt Nam, đặc biệt là các startup đang trong giai đoạn tinh gọn nhân sự, xu hướng này càng đáng chú ý. Mô hình tuyển dụng "một kỹ sư một PM" cho mỗi nhóm sản phẩm nhỏ đang dần thay đổi. Những PM biết đọc dữ liệu, viết script xử lý cơ bản hoặc hiểu sâu về kiến trúc hệ thống sẽ có lợi thế lớn hơn nhiều so với người chỉ dừng ở kỹ năng giao tiếp và viết tài liệu yêu cầu.

Tác giả khiêm tốn chia sẻ bản thân là một lập trình viên, từng xây dựng các sản phẩm tiếp thị dữ liệu trong bốn năm trước khi chuyển sang Cloudflare làm việc cho Zaraz, công ty YC mà họ mới mua lại. Anh nhấn mạnh mình không đứng ở vị trí phán xét, mà chỉ lo ngại rằng từng phần rồi đến toàn bộ nghề nghiệp của nhiều người có thể biến mất.

"Tôi nghĩ các PM nên tự nhận thức rõ hơn và bắt đầu củng cố những kỹ năng sẽ còn giá trị. Chẳng hạn như phân tích một tệp văn bản bằng ngôn ngữ lập trình chỉ với 14 dòng code."

Thông điệp xuyên suốt khá rõ ràng: trong thời đại AI, khả năng kết hợp cả tư duy kỹ thuật lẫn tư duy sản phẩm không còn là lợi thế mà là yêu cầu thiết yếu để tồn tại.