Anthropic cam kết dành 20% cổ phần cho lợi ích cộng đồng

Anthropic vừa công bố thành lập Quỹ Lợi ích Công cộng Anthropic (Anthropic Public Benefit Fund) — một pháp nhân mới được thiết kế để tỷ lệ sở hữu của quỹ trong công ty tăng lên theo đà phát triển. Theo kế hoạch, 5% cổ phần sẽ được cam kết ngay từ hôm nay, và có thể cộng thêm 2% mỗi khi giá trị công ty tăng 50% so với một mốc cơ sở định trước.

Động thái này đưa tổng tỷ lệ cổ phần dành cho mục tiêu công ích lên khoảng 20%, nếu tính cả cam kết của các nhà sáng lập và chương trình quyên góp cổ phần của nhân viên.

Minh họa về cam kết lợi ích cộng đồng của Anthropic

Cơ chế hoạt động của quỹ

Anthropic được tổ chức dưới mô hình công ty lợi ích công cộng (public benefit corporation), nghĩa là phần lớn công việc phục vụ sứ mệnh diễn ra ngay bên trong công ty. Đó là các hoạt động nghiên cứu về an toàn AI và khả năng diễn giải (interpretability), nghiên cứu y sinh ứng dụng, hay các ưu đãi dành cho tổ chức phi lợi nhuận và viện nghiên cứu khi sử dụng Claude.

Tuy nhiên, những hoạt động này vừa mang lại lợi ích công cộng vừa tạo giá trị thương mại, nên chúng được đặt trực tiếp trong công ty. Quỹ mới sẽ có quy mô và độ linh hoạt lớn hơn, cho phép Anthropic theo đuổi sứ mệnh theo những cách khác — chẳng hạn như tài trợ lớn cho các tổ chức phi lợi nhuận truyền thống hoặc phân phối trực tiếp cho những nhóm dân cư cụ thể.

"Vì cách quỹ được cấu trúc, Anthropic càng phát triển thì phần công ty được dành riêng cho lợi ích công cộng càng lớn."

Một ví dụ được nêu ra là tác động lên thị trường lao động. AI có thể tạo ra giá trị kinh tế khổng lồ nhưng cũng có thể gây bất ổn cho nhiều người lao động. Anthropic đã cam kết 200 triệu USD để nghiên cứu và giải quyết vấn đề này, nhưng với tốc độ tiến bộ của AI, những cách tiếp cận táo bạo hơn có thể là cần thiết — và quỹ sẽ có đủ linh hoạt để theo đuổi chúng.

Vì sao chọn mô hình LLC thay vì quỹ từ thiện

Anthropic thành lập quỹ dưới dạng LLC thuộc sở hữu hoàn toàn (wholly-owned LLC) thay vì mô hình 501(c)(3) hay các hình thức khác, nhằm cho phép điều chỉnh linh hoạt giữa các phương thức trao tặng khác nhau. Đáng chú ý, không phần cổ phần nào do LLC nắm giữ sẽ được dùng cho hoạt động vận động hành lang hay tài trợ chính trị, dù ở Mỹ hay ở nước ngoài.

Cách tiếp cận này cũng được so sánh với thông lệ phổ biến trong ngành công nghệ: các công ty thường trao gói thưởng cổ phần tăng dần cho ban lãnh đạo. Ở đây, Anthropic chọn hướng số cổ phần đó vào lợi ích công cộng thay vì cho lãnh đạo.

Nối tiếp các cam kết đã có

Sáng kiến mới dựa trên những cam kết mà đội ngũ sáng lập và nhân viên đã đưa ra từ trước:

• Khi thành lập công ty, các nhà sáng lập đã cam kết quyên góp 80% cổ phần của mình.
• Công ty vận hành chương trình quyên góp cổ phần có đối ứng, cho phép nhân viên cam kết quyên góp cổ phần và Anthropic đối ứng lại. Khoảng một nửa nhân viên tham gia chương trình này.

Khi cộng gộp với thông báo hôm nay, khoảng 20% cổ phần Anthropic sẽ được dành cho mục tiêu công ích, chưa kể phần có thể bổ sung nếu công ty đạt các mốc định giá cụ thể.

Bước tiếp theo

Trong những tháng tới, Anthropic cho biết sẽ công bố thêm về cấu trúc và quản trị của Quỹ Lợi ích Công cộng, bao gồm các mốc định giá có thể làm tăng tỷ lệ sở hữu của quỹ. Công ty cũng sẽ báo cáo tiến độ thực hiện sứ mệnh trong một báo cáo lợi ích công cộng sắp tới.

Với người dùng và đối tác tại Việt Nam, động thái này đáng chú ý ở chỗ nó đặt câu hỏi về trách nhiệm của các công ty AI hàng đầu đối với xã hội — đặc biệt khi các mô hình ngôn ngữ lớn ngày càng len lỏi vào công việc, giáo dục và dịch vụ công. Cách một phòng thí nghiệm AI phân bổ giá trị kinh tế mà nó tạo ra có thể trở thành hình mẫu để các doanh nghiệp công nghệ khác tham khảo.