Anthropic nộp hồ sơ IPO lớn nhất lịch sử, CEO cảnh báo AI đe dọa sự tồn vong của nhân loại

Anthropic vừa chính thức nộp hồ sơ xin niêm yết lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) vào thứ Hai, mở đường cho một trong những thương vụ IPO lớn nhất lịch sử Phố Wall. Đáng chú ý, ngay trong tài liệu này, ban lãnh đạo công ty lại đưa ra những cảnh báo nghiêm trọng về khả năng trí tuệ nhân tạo vượt khỏi tầm kiểm soát và đe dọa chính con người.

Anthropic và những tranh cãi về AI

Một thương vụ IPO chấn động Phố Wall

Theo hồ sơ dài 335 trang, Anthropic dự kiến niêm yết trên sàn Nasdaq Global Select Market với mã chứng khoán "ANT" vào tháng tới. Nếu thành công, thương vụ này có thể vượt qua kỷ lục 86 tỷ USD mà SpaceX lập được hồi tháng 6, với số tiền huy động ước tính lên tới 100 tỷ USD.

Công ty khởi nghiệp 5 năm tuổi này được định giá 965 tỷ USD bởi các nhà đầu tư tư nhân hồi đầu năm. Con số này được cho là sẽ tăng lên 1.500 tỷ USD, thậm chí 2.000 tỷ USD sau khi niêm yết — đưa Anthropic vào nhóm những công ty giá trị nhất thế giới, ngang tầm Tesla.

Về hiệu quả kinh doanh, doanh thu của Anthropic đạt hơn 16 tỷ USD trong nửa đầu năm nay, gấp 14 lần cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, giống nhiều công ty công nghệ khác, đơn vị đứng sau chatbot Claude vẫn chưa có lãi. Công ty báo lỗ ròng 80,7 tỷ USD trong nửa đầu 2026, trong đó có khoản phí một lần 72,4 tỷ USD liên quan đến điều chỉnh kế toán cho các thỏa thuận tài chính.

Việc chọn thời điểm này để ra mắt công chúng phản ánh áp lực dòng tiền rất lớn của ngành AI. Chi phí hạ tầng, điện toán và nhân sự cho các mô hình ngôn ngữ khổng lồ đang ngốn tiền nhanh hơn tốc độ tạo ra lợi nhuận. Trong bối cảnh giới đầu tư ngày càng lo ngại về bong bóng AI và một số công ty công nghệ đã rút kế hoạch IPO, Anthropic rõ ràng muốn tranh thủ "cửa sổ cơ hội" trước khi nhu cầu có thể suy giảm.

Bảy nhà sáng lập và khối tài sản khổng lồ

Thương vụ này cũng sẽ mang lại khối tài sản đáng kinh ngạc cho bảy nhà sáng lập Anthropic, trong đó có CEO Dario Amodei và em gái Daniela Amodei — hiện giữ chức Chủ tịch công ty. Dù hồ sơ không công bố trực tiếp tỷ lệ sở hữu, các số liệu gián tiếp cho thấy mỗi người có thể nắm khoảng 1,4% cổ phần, tương đương gần 28 tỷ USD nếu định giá đạt mức cao nhất kỳ vọng.

Hiện tại, theo Forbes, hai anh em nhà Amodei mỗi người sở hữu khối tài sản 15,5 tỷ USD.

Những điều khoản "lạ" để bảo vệ sự an toàn

Điểm đáng chú ý là hồ sơ IPO của Anthropic chứa nhiều điều khoản khác thường, phản ánh triết lý an toàn mà công ty theo đuổi. Cụ thể:

• Bảy nhà sáng lập được trao một loại cổ phiếu đặc biệt nắm giữ 50,1% quyền biểu quyết của cổ đông, giúp họ giữ quyền kiểm soát công ty.
• Anthropic lập ra Quỹ Lợi ích Dài hạn (Long-Term Benefit Trust) gồm các thành viên độc lập, không có lợi ích tài chính, có quyền bổ nhiệm thành viên hội đồng quản trị. Mục tiêu là bảo đảm công ty không đặt lợi ích tài chính lên trên an toàn cộng đồng.

Phần "các yếu tố rủi ro" — vốn là mục bắt buộc với mọi công ty đại chúng — dài gần 100 trang. Bên cạnh những rủi ro thường thấy như khó giữ chân nhân sự chủ chốt hay vướng rào cản pháp lý, tài liệu còn liệt kê những nguy cơ đáng sợ hơn nhiều: các "chủ thể độc hại" lợi dụng mô hình AI để chế tạo vũ khí hóa học, các chế độ độc tài dùng công nghệ để đàn áp người dân, và khả năng mô hình AI của công ty "vượt khỏi kiểm soát" để gây ra "những rủi ro thảm khốc hoặc đe dọa sự tồn vong của nhân loại".

Kêu gọi giảm tốc độ phát triển AI

Anthropic vẫn nhấn mạnh tiềm năng của AI trong việc chữa bệnh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nhưng công ty cũng thừa nhận công nghệ này có thể gây ra những xáo trộn lớn về việc làm khi giảm nhu cầu lao động của con người.

Một loạt sự cố tấn công mạng gần đây do các tác nhân AI tự hoạt động (AI agent) gây ra càng làm dấy lên lo ngại rằng công nghệ này sẽ thoát khỏi tầm kiểm soát để thực hiện những nhiệm vụ nguy hiểm, đe dọa tính mạng.

Hồi tháng 9, ông Dario Amodei đã kêu gọi ngành AI giảm tốc độ phát triển để các biện pháp an toàn kịp bắt nhịp. Ông cảnh báo nếu không làm vậy, chỉ trong 6 đến 12 tháng, AI có thể tạo ra một "bầy" tác nhân tự động có khả năng chiếm lấy toàn bộ internet.

Căng thẳng với chính phủ Mỹ

Anthropic vốn cố gắng định vị mình là "người tốt" trong ngành, ưu tiên an toàn và phát triển có trách nhiệm thay vì tăng trưởng bằng mọi giá. Một phần động thái này xuất phát từ xung đột với chính phủ Mỹ.

Hồi tháng 2, Tổng thống Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cáo buộc Anthropic gây nguy hại cho an ninh quốc gia và xếp công ty vào diện rủi ro chuỗi cung ứng. Tháng 3, Anthropic khởi kiện Lầu Năm Góc, cáo buộc chính phủ tiến hành "chiến dịch trả đũa bất hợp pháp" sau khi công ty từ chối cho phép sử dụng công nghệ không giới hạn trong quân sự.

Chỉ vài giờ sau khi chính phủ trừng phạt Anthropic, OpenAI — đơn vị đứng sau ChatGPT — đã ký thỏa thuận hợp tác với Lầu Năm Góc. Vụ kiện làm bùng nổ tranh cãi công khai về việc sử dụng AI trong chiến tranh và giám sát hàng loạt.

Hiện một thẩm phán ở California ra phán quyết có lợi cho Anthropic trong vụ thứ nhất, trong khi một thẩm phán ở Washington D.C. lại đứng về phía chính phủ trong vụ thứ hai. Cả hai bên đều đang kháng cáo.

Với Anthropic, bài toán lớn nhất có lẽ không nằm ở việc huy động được bao nhiêu tỷ USD, mà ở chỗ làm sao cân bằng giữa áp lực tăng trưởng của một công ty đại chúng và cam kết an toàn mà chính các nhà sáng lập đã đặt ra.

SecurityWeek

Với giới công nghệ Việt Nam, thương vụ IPO của Anthropic là chỉ dấu rõ ràng cho thấy dòng vốn toàn cầu vẫn đổ mạnh vào AI, đồng thời đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của các doanh nghiệp công nghệ khi sản phẩm của họ ngày càng có sức ảnh hưởng tới xã hội.