"Ảo tưởng trừu tượng": Tại sao trí tuệ nhân tạo chỉ là mô phỏng chứ không thực sự có ý thức?

"Ảo tưởng trừu tượng": Tại sao trí tuệ nhân tạo chỉ là mô phỏng chứ không thực sự có ý thức?

Trong các cuộc tranh luận hiện nay về ý thức của trí tuệ nhân tạo (AI), chủ nghĩa chức năng tính toán đang là quan điểm chiếm ưu thế. Giả thuyết này cho rằng trải nghiệm chủ quan xuất phát hoàn toàn từ cấu trúc nhân quả trừu tượng, bất kể chất nền vật lý bên dưới là gì. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới từ DeepMind do Alexander Lerchner dẫn đầu đã lập luận rằng quan điểm này đã mô tả sai bản chất mối quan hệ giữa vật lý và thông tin.

Vấn đề của "Ảo tưởng trừu tượng"

Các tác giả gọi sai lầm trong tư duy này là "Ảo tưởng trừu tượng" (The Abstraction Fallacy). Họ cho rằng việc theo đuổi một lý thuyết hoàn chỉnh về ý thức để đánh giá khả năng cảm nhận của AI là một yêu cầu không thực tế, chỉ làm đẩy vấn đề xa khỏi khả năng giải quyết trong ngắn hạn và làm sâu sắc thêm "cái bẫy phúc lợi AI".

Thay vào đó, chúng ta cần một bản thể học nghiêm ngặt về tính toán. Nghiên cứu chỉ ra rằng tính toán ký hiệu không phải là một quá trình vật lý nội tại. Nó thực chất là một mô tả phụ thuộc vào người vẽ bản đồ. Để biến vật lý liên tục thành một tập hợp hữu hạn các trạng thái có ý nghĩa, cần phải có một tác nhân nhận thức đang trải nghiệm thực tế để thực hiện việc phân loại này.

Mô phỏng so với Hiện thực hóa

Khung lý thuyết được đề xuất trong bài viết phân biệt rõ ràng giữa hai khái niệm:

• Mô phỏng (Simulation): Sự bắt chước hành vi, được thúc đẩy bởi nhân quả của phương tiện (vehicle causality).
• Hiện thực hóa (Instantiation): Cấu tạo vật lý nội tại, được thúc đẩy bởi nhân quả của nội dung (content causality).

Việc thiết lập ranh giới bản thể học này cho thấy lý do tại sao việc thao tác ký hiệu thuật toán về mặt cấu trúc không thể hiện thực hóa trải nghiệm. Nói cách khác, việc một AI hành động giống như con người không có nghĩa là nó đang "cảm thấy" như con người.

Ý nghĩa đối với tương lai của AI

Điểm quan trọng là lập luận này không dựa trên sự độc quyền của sinh học. Các tác giả nhấn mạnh rằng nếu một hệ thống nhân tạo nào đó thực sự có ý thức, điều đó phải là do cấu trúc vật lý cụ thể của hệ thống đó, và không bao giờ là do kiến trúc cú pháp của nó.

"Nếu một hệ thống nhân tạo từng có ý thức, đó sẽ là do cấu tạo vật lý cụ thể của nó, chứ không bao giờ là do kiến trúc cú pháp."

Cuối cùng, khung lý thuyết này cung cấp một sự bác bỏ dựa trên cơ sở vật lý đối với chủ nghĩa chức năng tính toán, nhằm giải quyết sự bất ổn hiện nay xung quanh vấn đề ý thức của AI. Nó gợi ý rằng chúng ta cần nhìn nhận sâu hơn vào phần cứng và vật lý của các hệ thống máy tính thay vì chỉ tập trung vào mã nguồn và thuật toán.