Cơ quan chống độc quyền Đức "thắng" Apple: Buộc sửa đổi chính sách quảng cáo cá nhân hóa trên iOS

Cơ quan chống độc quyền liên bang Đức (Bundeskartellamt) vừa tuyên bố kết thúc cuộc điều tra đối với Apple liên quan đến khung Chính sách Minh bạch Truy cập Ứng dụng (App Tracking Transparency - ATT), sau khi "nhà Táo" đưa ra các cam kết ràng buộc để loại bỏ sự phân biệt đối xử giữa ứng dụng của chính mình và ứng dụng của bên thứ ba. Động thái này được xem là bước ngoặt quan trọng trong việc định hình lại cách các ứng dụng trên iPhone, iPad xin phép người dùng để chạy quảng cáo cá nhân hóa.

Cuộc điều tra kéo dài từ tháng 6/2022 đến nay cho thấy, trong khi các nhà phát triển bên thứ ba phải trải qua các bước xin phép phức tạp và nhiều lần theo quy định của Apple, thì các ứng dụng do chính Apple phát triển lại sở hữu một luồng "ưu tiên" riêng. Theo đánh giá sơ bộ của Bundeskartellamt, sự khác biệt này không thể được biện minh bằng khác biệt về loại hình xử lý dữ liệu, dẫn đến nguy cơ Apple tự làm lợi cho mình và cản trở các nhà phát hành ứng dụng khác.

Cuộc điều tra và những bất cập trong chính sách ATT

Khung ATT của Apple được giới thiệu như một công cụ bảo vệ quyền riêng tư của người dùng, yêu cầu các ứng dụng của bên thứ ba phải có thêm sự đồng ý thông qua một cửa sổ thông báo (prompt) do Apple định nghĩa sẵn khi muốn theo dõi người dùng xuyên suốt các ứng dụng và trang web khác cho mục đích quảng cáo. Tuy nhiên, chính sách này lại không áp dụng đối với các ứng dụng và dịch vụ do Apple sở hữu.

Chủ tịch Bundeskartellamt, ông Andreas Mundt nhấn mạnh: "Chìa khóa ở đây là dữ liệu cá nhân cần được bảo vệ hiệu quả. Apple được phép thiết lập mức độ bảo vệ cao hơn yêu cầu tối thiểu của pháp luật. Nhưng nếu Apple đặt ra các quy tắc bổ sung trong hệ sinh thái của mình, thì các quy tắc đó không được đối xử với các dịch vụ của chính hãng tốt hơn so với các đối thủ cạnh tranh. Đây chính xác là điểm gây lo ngại của chúng tôi."

Cơ quan này cũng chỉ ra rằng, các nhà phát triển bên thứ ba trong một số trường hợp phải yêu cầu người dùng đồng ý nhiều lần ngay cả khi họ đã có sự đồng thuận theo luật bảo vệ dữ liệu, trong khi lời nhắc của Apple lại được thiết kế với ngôn từ và sự lựa chọn có khả năng khuyến khích người dùng đồng ý cao hơn.

Cam kết mới của Apple

Theo các cam kết được tuyên bố là ràng buộc, Apple sẽ thực hiện các thay đổi quan trọng sau:

• Thiết kế lời nhắc trung lập: Loại bỏ các biểu tượng và ngôn từ có thể gây tác động tiêu cực trong lời nhắc dành cho bên thứ ba. Nội dung, ngôn từ và bố cục lời nhắc sẽ trở nên trung lập hơn giữa các bên.

• Tăng quyền giải thích cho nhà phát hành: Các nhà phát hành ứng dụng và nhà cung cấp nội dung (như các nhà xuất bản truyền thông) sẽ có nhiều không gian hơn để giải thích cho người dùng về vai trò của quảng cáo cá nhân hóa đối với mô hình kinh doanh của họ.

• Giảm độ phức tạp: Đơn giản hóa kiến trúc xin phép hiện tại, cho phép các nhà phát triển ứng dụng kết hợp lời nhắc của Apple với lời nhắc theo luật bảo vệ dữ liệu một cách thông minh và rõ ràng hơn cho người dùng.

Ông Mundt khẳng định: "Chúng tôi không nhắm tới việc tăng tối đa tỷ lệ đồng ý. Chúng tôi muốn đảm bảo rằng người dùng có thể đưa ra quyết định tự do và sáng suốt. Người dùng không muốn cho phép cũng phải được trải nghiệm quyền riêng tư một cách đầy đủ như những người đồng ý."

Bối cảnh châu Âu và ý nghĩa pháp lý

Quyết định này của Đức không phải là cuộc điều tra duy nhất về ATT tại châu Âu. Trước đó, các cơ quan quản lý tại Pháp và Italy đã phạt Apple lần lượt 150 triệu euro và 98,6 triệu euro vì các hành vi liên quan đến ATT. Tuy nhiên, cách tiếp cận của Đức tập trung vào việc thay đổi cấu trúc hành vi trong tương lai thay vì chỉ phạt tiền.

Vụ việc được tiến hành dựa trên Điều 19a của Đạo luật Cạnh tranh Đức (quy định về kiểm soát lạm dụng vị trí thống lĩnh của các gã khổng lồ số) và Điều 102 của Hiệp ước về Hoạt động của Liên minh châu Âu (TFEU). Apple đã bị xác định là doanh nghiệp có tầm quan trọng hàng đầu đối với cạnh tranh xuyên thị trường tại Đức từ tháng 4/2023, và phán quyết này được Tòa án Tối cao Liên bang xác nhận vào tháng 3/2025.

Apple có thời hạn 4 tháng để triển khai các thay đổi và phải thử nghiệm cùng các nhà phát hành ứng dụng trước khi chính thức áp dụng. Các cam kết có hiệu lực trong vòng 7 năm và sẽ được một giám sát viên độc lập theo dõi.

Cuộc điều tra của Bundeskartellamt không nhằm thực thi luật bảo vệ dữ liệu mà tập trung vào khía cạnh cạnh tranh. Người dùng iOS tại Việt Nam cũng sẽ cảm nhận được thay đổi này – các ứng dụng từ các nhà phát triển nội địa hay quốc tế sẽ có thể đưa ra lời giải thích rõ ràng hơn về việc họ cần dữ liệu để làm gì, thay vì chỉ nhìn thấy một cửa sổ thông báo khô khan như trước.