Bede Liu, người tiên phong trong lĩnh vực xử lý tín hiệu số, qua đời ở tuổi 91

Bede Liu, một trong những nhà khoa học tiên phong đặt nền móng cho lĩnh vực xử lý tín hiệu số (DSP), đã qua đời vào ngày 7 tháng 5 vừa qua ở tuổi 91. Ông là IEEE Life Fellow và được cả thế giới công nhận là người sáng lập ra nhiều thuật toán nền tảng cho các công nghệ mà chúng ta sử dụng hằng ngày.

Từ điện thoại thông minh, máy ảnh kỹ thuật số đến hệ thống mạng 5G, mọi thứ đều phụ thuộc vào nền tảng DSP. Các công trình nghiên cứu mang tính tiên phong của Bede Liu không chỉ giải quyết những bài toán học thuật mà còn mở ra kỷ nguyên truyền thông số hóa, thay thế hoàn toàn các hệ thống tương tự trước đây.

Người thầy của nhiều thế hệ kỹ sư

Bede Liu dành phần lớn sự nghiệp của mình tại Đại học Princeton, nơi ông làm việc trong suốt hơn 40 năm. Ông không chỉ là một nhà nghiên cứu xuất sắc mà còn là một người thầy tận tâm, đào tạo biết bao thế hệ kỹ sư và nhà khoa học máy tính trên toàn thế giới.

Những nghiên cứu của ông về biến đổi Fourier nhanh (FFT), thiết kế bộ lọc số và xử lý ảnh đã trở thành sách giáo khoa kinh điển trong các trường đại học. Trong bối cảnh công nghệ chuyển từ analog sang digital, các thuật toán của ông đã giúp giảm thiểu chi phí tính toán và nâng cao chất lượng tín hiệu một cách vượt bậc.

"Giáo sư Liu là một nhà khoa học có tầm nhìn xa. Ông không chỉ giải quyết các vấn đề trước mắt mà còn đặt nền móng cho những cải tiến mà chúng ta vẫn đang khai thác cho đến ngày nay," một đồng nghiệp tại Princeton chia sẻ.

Chân dung phác họa một nhà khoa học lớn tuổi mỉm cười hiền hậu

Di sản trường tồn trong một thế giới số hóa

Thuật ngữ "xử lý tín hiệu số" có thể còn xa lạ với nhiều người dùng phổ thông, nhưng tác động của nó thì vô cùng lớn. Ở Việt Nam, khi chúng ta nghe nhạc lossless trên các nền tảng số, xem video độ phân giải 4K, hay thực hiện cuộc gọi video qua mạng internet, chúng ta đang trực tiếp thừa hưởng trí tuệ của những người như Bede Liu.

Những công trình của ông đã đặt nền móng cho:

• Nén dữ liệu không mất mát (lossless) và mất mát (lossy) cho audio và video
• Hệ thống lọc nhiễu trong các thiết bị trợ thính và điện thoại di động
• Các thuật toán khôi phục tín hiệu bị biến dạng trong quá trình truyền tải
• Phát triển các bộ vi xử lý tín hiệu chuyên dụng (DSP chip)

Ở một góc nhìn khác, sự nghiệp của Bede Liu phản ánh rõ nét sự dịch chuyển của ngành điện tử viễn thông toàn cầu, từ các hệ thống cơ khí và analog cồng kềnh sang các con chip bán dẫn siêu nhỏ gọn với khả năng tính toán vượt trội. Điều này cũng tạo tiền đề cho sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và học máy hiện nay.

Gia đình ông cho biết, sự ra đi của Bede Liu để lại một khoảng trống lớn trong giới khoa học kỹ thuật. Tuy nhiên, di sản trí tuệ mà ông để lại sẽ còn tiếp tục truyền cảm hứng cho các thế hệ nghiên cứu tiếp theo, trong đó có cả những kỹ sư, sinh viên công nghệ tại Việt Nam đang học tập và làm việc trong lĩnh vực điện tử, viễn thông và khoa học máy tính.