Các ông lớn AI kêu gọi giảm tốc, đội ngũ Trump nói: 'Tự lo lấy'

Cuối tuần qua, hàng loạt lãnh đạo công nghệ hàng đầu đã lên tiếng ủng hộ việc kiềm chế tốc độ phát triển trí tuệ nhân tạo, sau bài luận của CEO Anthropic Dario Amodei kêu gọi chính phủ Mỹ vào cuộc. Nhưng đội ngũ của Tổng thống Donald Trump đã thẳng thắn gạt bỏ ý tưởng này, cho rằng các phòng thí nghiệm AI phải tự chịu trách nhiệm nếu muốn giảm tốc.

Làn sóng kêu gọi kiềm chế chưa từng có

Trong bài luận công bố hôm thứ Bảy, CEO Anthropic Dario Amodei đã kêu gọi chính phủ Mỹ quản lý các công ty AI, đồng thời thúc đẩy một nỗ lực rộng lớn hơn nhằm làm chậm nhịp độ phát triển của công nghệ này.

Điều đáng chú ý là lời kêu gọi của Amodei nhận được sự ủng hộ hiếm hoi từ cả Sam Altman (CEO OpenAI) và Elon Musk (chủ sở hữu chatbot Grok). Trước đó, cả hai vốn là những đối thủ không đội trời chung trong lĩnh vực AI. CEO Microsoft Satya Nadella cũng lên tiếng ủng hộ việc tiết chế tốc độ phát triển.

Sự đồng thuận bất thường này diễn ra sau một tuần tranh luận gay gắt về những mối đe dọa mà AI có thể gây ra cho an toàn con người.

Nhà Trắng nói: Không ai cấm được các người, nhưng đừng mong được phép

Phản hồi lại đề xuất trên, David Sacks — đồng chủ tịch Hội đồng Cố vấn Khoa học và Công nghệ của Tổng thống — đã viết trên X:

"Nếu những mô hình chưa phát hành đáng sợ đến mức các người nghĩ nên giảm tốc, tôi ủng hộ quyết định có trách nhiệm của các người. Nhưng đừng giả vờ rằng các người cần sự cho phép của bất kỳ ai khác. Đừng giả vờ rằng luật chống độc quyền phải bị đình chỉ để các người lập một cartel… Trên hết, đừng giả vờ rằng động cơ giảm tốc hoàn toàn là vì lòng vị tha."

Trước đó, Amodei đã đề nghị chính phủ cho phép các công ty AI cạnh tranh nhau được phép hợp tác xây dựng tiêu chuẩn chung mà không vi phạm luật chống độc quyền — thông qua việc tham gia thảo luận hoặc ban hành miễn trừ cho các công ty liên quan. Ông cũng kêu gọi chính phủ hỗ trợ thiết lập cơ chế phối hợp quốc tế, bao gồm cả với Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Tuy nhiên, Sacks tỏ ra hoài nghi: "Trung Quốc rất khó có khả năng tham gia một thỏa thuận toàn cầu, như các người đã biết."

Mỹ không muốn mất vị thế dẫn đầu

Nỗi lo Mỹ để mất vị thế dẫn đầu công nghệ vào tay Trung Quốc chính là lý do khiến chính quyền Trump chủ yếu phản đối ý tưởng giảm tốc. Phát biểu trong chuyến thăm Ireland, Tổng thống Trump nói:

"Có rất nhiều thế lực tiêu cực đang thúc đẩy điều này, những thứ lẽ ra không nên được nêu ra, và họ đang đưa ra những vấn đề sẽ không bao giờ xảy ra. Chúng ta đang dẫn trước Trung Quốc về AI, và thẳng thắn mà nói, tôi muốn giữ nguyên như vậy, bởi ai thắng AI, người đó thắng tất cả."

Chính phủ Mỹ nhìn chung coi hệ sinh thái AI của Trung Quốc là mối đe dọa kinh tế và an ninh quốc gia, và từng bị động trước những bước tiến của quốc gia này.

Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cũng chia sẻ quan điểm tương tự với CNN: "Nếu Quốc hội cứ lao vào và triệu tập một phiên họp khẩn cấp để tìm cách quản lý AI, chúng ta sẽ thua Trung Quốc, và đó là mối đe dọa với từng người dân Mỹ. Vì vậy, chúng ta phải có sự cân bằng, phải có những bàn tay vững vàng cầm lái."

Doanh nghiệp tự nguyện hành động để lấy lại niềm tin

Trong khi đó, các công ty nói rằng họ sẽ bắt đầu thực hiện những bước đi tự nguyện nhằm khôi phục niềm tin của công chúng rằng họ đang hành động có trách nhiệm.

Tối Chủ nhật, CEO OpenAI Sam Altman đã cam kết ủng hộ đề xuất của Amodei về việc cho phép các đơn vị đánh giá bên thứ ba được nhúng vào công ty với quyền truy cập ngang cấp nhân viên, nhằm kiểm tra các hoạt động và sản phẩm có an toàn hay không, đồng thời báo cáo các sự cố.

Dù các biện pháp này sẽ tốn "chi phí đáng kể", Altman viết trên X:

"Việc tiết chế tốc độ hoàn toàn xứng đáng với cái giá đó; không một áp lực cạnh tranh nào của Mỹ có thể biện minh cho sự liều lĩnh."

Ý nghĩa với Việt Nam

Cuộc tranh luận này phản ánh một nghịch lý toàn cầu: trong khi các nước đang tìm cách quản lý AI để đảm bảo an toàn, áp lực cạnh tranh giữa các cường quốc lại đẩy tốc độ phát triển lên cao hơn.

Với Việt Nam — nơi đang xây dựng khung pháp lý cho AI và thu hút đầu tư vào lĩnh vực này — bài học từ Mỹ cho thấy cần cân bằng giữa việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thiết lập các rào chắn an toàn. Việc hợp tác quốc tế về tiêu chuẩn AI, dù khó khăn, vẫn là hướng đi quan trọng để các quốc gia nhỏ và vừa không bị bỏ lại phía sau.