California có thể phải bãi bỏ luật trung lập internet để nhận 1,86 tỷ USD từ chính quyền Trump

California đang đứng trước một quyết định có thể làm thay đổi cục diện internet tại bang này: chấp nhận khoản trợ cấp băng rộng liên bang trị giá 1,86 tỷ USD, nhưng phải đánh đổi bằng việc từ bỏ quyền thực thi luật trung lập internet (net neutrality) do chính bang ban hành.

Chính quyền Trump gắn tiền với điều kiện

Khi cải tổ chương trình Broadband Equity, Access, and Deployment (BEAD) trị giá 42 tỷ USD vào năm ngoái, chính quyền Trump đã đưa ra quy định rằng các bang phải cam kết không áp dụng bất kỳ quy định kiểm soát giá hay luật trung lập internet nào đối với các nhà cung cấp dịch vụ internet (ISP) nhận tiền từ chương trình này.

Đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm với California — bang từng thắng kiện qua nhiều năm để bảo vệ luật trung lập internet của mình.

Luật trung lập internet của California cấm các ISP chặn hoặc làm chậm lưu lượng hợp pháp, đồng thời không cho phép họ thu phí từ các website hay dịch vụ trực tuyến để ưu tiên truyền tải dữ liệu đến người dùng.

Từ thất bại của chính quyền Trump đầu tiên đến chiến thuật mới

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, chính quyền Trump từng thất bại trong nỗ lực vô hiệu hóa luật trung lập internet cấp bang. Nhưng ở nhiệm kỳ thứ hai, họ đang theo đuổi kết quả tương tự bằng một cách khác: biến tiền trợ cấp băng rộng liên bang thành công cụ gây áp lực, buộc các bang phải lựa chọn giữa nguồn vốn đầu tư hạ tầng và quyền tự chủ trong quản lý internet.

Cách tiếp cận này được giới phân tích đánh giá là tinh vi hơn về mặt pháp lý, bởi về hình thức, chính quyền liên bang chỉ đặt điều kiện cho việc nhận tiền chứ không trực tiếp ra lệnh các bang bãi bỏ luật.

Ý nghĩa với người dùng internet

Đối với người dùng tại California, việc bang nhượng bộ đồng nghĩa với nguy cơ:

• Các ISP có thể chặn hoặc làm chậm nội dung, dịch vụ mà họ không ưa
• Xuất hiện khả năng "làn đường ưu tiên" trả phí, nơi các công ty lớn trả tiền để tốc độ truy cập nhanh hơn
• Mất đi lớp bảo vệ pháp lý mà bang đã mất nhiều năm đấu tranh để có được

Câu chuyện này cũng đáng chú ý với các quốc gia đang xây dựng khung pháp lý cho internet, trong đó có Việt Nam, khi cho thấy hạ tầng viễn thông và quy định nội dung ngày càng đan xen chặt chẽ với các khoản đầu tư công.

Điều gì tiếp theo?

California chưa đưa ra quyết định cuối cùng, nhưng sức ép từ khoản tiền gần 2 tỷ USD là rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu mở rộng hạ tầng băng rộng tại các khu vực nông thôn và vùng sâu vùng xa vẫn còn cấp thiết. Nếu bang chấp nhận điều kiện, đây sẽ là một tiền lệ quan trọng, mở đường cho chính quyền liên bang áp đặt các yêu cầu tương tự với những bang khác trong tương lai.