Canada đáp trả thuế quan Mỹ 'đồng đô la đối đồng đô la' khi đàm phán thương mại đổ vỡ

Một làn sóng thuế quan mới từ Mỹ áp lên hàng loạt hàng hóa Canada đã chính thức có hiệu lực vào thứ Bảy, sau khi các cuộc đàm phán thương mại song phương sụp đổ vào phút cuối. Thủ tướng Canada Mark Carney tuyên bố sẽ áp thuế trả đũa tương ứng 'đồng đô la đối đồng đô la' đối với hàng hóa Mỹ, leo thang căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế từng là đối tác thân thiết.

Thông báo đình chỉ đàm phán được đưa ra chỉ vài phút trước thời hạn chót đêm thứ Sáu, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong quan hệ thương mại Bắc Mỹ. Thủ tướng Carney cho biết những thay đổi vào phút cuối trong các điều khoản đề xuất từ phía Mỹ là "không công bằng, thiếu kinh tế, và đặt ra câu hỏi về độ tin cậy của bất kỳ thỏa thuận nào."

Bối cảnh cuộc khủng hoảng thương mại

Từ tháng 7, các nhà đàm phán hai nước đã tham gia vào các cuộc đàm phán căng thẳng sau khi cựu Tổng thống Donald Trump đe dọa áp thuế 50% lên gần 20 tỷ USD (tương đương 28 tỷ CAD) hàng nhập khẩu từ Canada trước ngày 19/8.

Trước đó, Trump đã tạm thời hoãn các mức thuế này, cho rằng hai bên đang tiến gần đến việc ký kết một thỏa thuận thương mại "rất tốt" cho cả hai quốc gia. Tuy nhiên, sự lạc quan đó đã nhanh chóng tan biến khi Carney đưa ra tuyên bố gây sốc vào đêm thứ Sáu.

Phản ứng từ hai phía

Sau tuyên bố của Thủ tướng Canada, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer lên tiếng: "Tối nay, Canada đã từ chối hoàn tất thỏa thuận thương mại theo các điều khoản đã thống nhất đầu tuần này. Mặc dù Mỹ đề nghị Canada được hưởng đối xử tốt nhất trong số các nhà xuất khẩu lớn vào thị trường của chúng tôi, nhưng các yêu cầu mới và việc rút lại cam kết từ phía Canada đã làm đảo lộn sự cân bằng mong manh đạt được trong những ngày qua."

"Những thay đổi vào phút cuối trong các điều khoản đề xuất từ phía Mỹ là không công bằng, thiếu kinh tế, và đặt ra câu hỏi về độ tin cậy của bất kỳ thỏa thuận nào." — Thủ tướng Mark Carney

Trong khi đó, Doug Ford, Thủ hiến tỉnh Ontario, tuyên bố: "Thủ tướng nhận được sự ủng hộ hoàn toàn của tôi cho một phản ứng mạnh mẽ — thuế đối thuế, đồng đô la đối đồng đô la."

Tác động kinh tế với hàng hóa hai nước

Với việc đàm phán đổ vỡ, Canada sẽ phải đối mặt với mức thuế mới 50% từ Mỹ dựa trên Đạo luật Thuế quan năm 1930. Các mức thuế này sẽ áp dụng lên nhiều loại hàng hóa bao gồm rượu vang, sữa, xi măng, quần áo và thiết bị khúc côn cầu. Chúng sẽ được cộng thêm vào các mức thuế hiện hành mà Mỹ đã áp dụng lên thép, nhôm, ô tô và gỗ xẻ từ Canada.

Các doanh nghiệp và bên liên quan ở cả hai bên biên giới đã thúc giục đạt được thỏa thuận, lập luận rằng thuế quan mới sẽ gây hại cho cả hai nền kinh tế. Phòng Thương mại Mỹ cảnh báo: "Thuế quan cao hơn sẽ gây thiệt hại cho cả hai nền kinh tế, làm tăng chi phí cho các gia đình Mỹ, làm gián đoạn thêm chuỗi cung ứng quan trọng, và đe dọa 13 triệu việc làm của người Mỹ phụ thuộc vào thương mại theo Hiệp định Thương mại Mỹ-Mexico-Canada."

Bối cảnh căng thẳng kéo dài

Căng thẳng giữa hai đối tác thương mại lớn đã âm ỉ kể từ khi Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2024 và phát động một chương trình thuế quan toàn diện trên toàn cầu, làm đảo lộn hàng thập kỷ thương mại tự do giữa Canada và Mỹ.

Một cuộc khảo sát gần đây của công ty Canada Abacus Data cho thấy khoảng 36% người Canada ủng hộ việc trả đũa thuế quan Mỹ, trong khi 30% muốn chính phủ Carney tiếp tục đàm phán. Tuy nhiên, việc trả đũa có nguy cơ chọc giận chính quyền Trump, với việc Đại diện Thương mại Jamieson Greer cảnh báo rằng Mỹ "sẽ không dung thứ" cho thuế đối kháng.

Cuộc đàm phán giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới giờ đây đang rơi vào bế tắc, với việc Canada trả đũa và Mỹ kiên quyết với lập trường cứng rắn, đẩy quan hệ thương mại Bắc Mỹ vào một giai đoạn bất ổn mới.