Cha con tôi mất hai tháng nhét cả một máy tính vào hộp kẹo Altoids

Một ông bố và cậu con trai 12 tuổi đã dành khoảng hai tháng để biến chiếc hộp kẹo Altoids thành một cỗ máy chơi game mini. Dự án trải qua năm phiên bản, đốt cháy không ít linh kiện và mang lại bài học thực tế về phần cứng, sự kiên nhẫn — cùng giới hạn đáng ngờ của AI khi tra cứu tài liệu kỹ thuật.

Thành phẩm cuối cùng của dự án Altoids

Khởi đầu từ một chú robot miễn phí

Mọi chuyện bắt đầu khi người cha đưa con trai đến MIT Swapfest — hội chợ đồ điện tử cũ nổi tiếng ở Massachusetts — lần đầu tiên. Hai cha con dừng lại ở một gian hàng của một cặp vợ chồng, nơi bày một chú robot đã lắp ráp hoàn chỉnh. Hóa ra đó là robot từ một bộ kit, do con gái của họ lắp cách đây nhiều năm. Biết hai cha con đi cùng nhau, họ tặng luôn chú robot.

Hai cha con còn mua được một chiếc ThinkPad cũ với giá rất hợp lý, và chiếc laptop này sau đó trở thành công cụ chính cho toàn bộ dự án.

Như mọi đứa trẻ tò mò, cậu bé tháo tung robot ra. Nhận thấy thiếu bộ điều khiển, hai cha con bắt đầu xem linh kiện nào có thể tận dụng lại. Họ gỡ được màn hình 128x64 ra khỏi robot — nhưng rồi bế tắc vì không tìm thấy sơ đồ chân (pinout) của màn hình.

Khi AI "bịa" ra 20 chân cho một màn hình 10 chân

Đây có lẽ là chi tiết đáng chú ý nhất với giới làm công nghệ: người cha thử nhờ AI tra cứu pinout, và kết quả là AI "ảo giác" nặng đến mức đưa ra sơ đồ 20 chân trong khi màn hình chỉ có 10 chân.

Sau nhiều giờ tìm kiếm, cuối cùng họ tìm được đúng sơ đồ mạch mà một người lạ trên diễn đàn Arduino đã đăng tải. Nhờ đó, màn hình cuối cùng cũng hiển thị được nội dung — họ chạy thử game Space Trash từ thư viện U8g2. Phiên bản này được gọi là v1.

Màn hình chạy game Space Trash

Cảm hứng từ YouTube và những lần "đóng nắp không được"

Sau khi xem một video YouTube về người ta nhét cả một máy tính tí hon vào hộp Altoids, hai cha con quyết định làm theo. Họ lấy một chiếc hộp bất kỳ trong nhà và chuyển dự án lên bàn làm việc.

Để thu nhỏ kích thước, họ chuyển sang dùng Arduino Nano, đặt mua pin LiPo và module PowerBoost để cấp nguồn. Yêu cầu đặt ra rất rõ ràng: mọi thứ phải vừa trong hộp. Cậu con trai phụ trách toàn bộ phần thiết kế CAD và in 3D.

Bàn làm việc của hai cha con

Phiên bản v2 ra đời với nắp hộp không đóng được. Người cha ví việc nhồi nhét linh kiện vào hộp giống như "chơi cờ vua 3D". Họ chuyển sang dùng breadboard hàn để bớt dây nhợ lằng nhằng, đồng thời mua một hộp Altoids thật ngoài siêu thị vì hộp này cao hơn một chút so với hộp họ đang dùng.

Phiên bản v3 vẫn chưa đóng được nắp, nhưng đã gần hơn.

Bài học đắt giá từ mỏ hàn

Bước ngoặt không đến từ linh kiện mà từ dụng cụ. Hai cha con quyết định gỡ màn hình khỏi breadboard để hàn dây trực tiếp — và đã lỡ tay bong mất một pad đồng trên màn hình. Chiếc màn hình hỏng, họ phải đặt mua màn hình mới từ Adafruit.

Để tránh hàn đi hàn lại, họ dùng móc kẹp nhỏ để thử màn hình mới, rồi phát hiện màn hình này không mặc định chạy ở chế độ SPI, buộc phải hàn lại hai jumper.

Lúc này người cha nghi ngờ mỏ hàn của mình gia nhiệt không đều. Mua mỏ hàn mới xong, tiến độ bỗng tăng vọt. Màn hình được dán keo nóng lên nắp hộp, mọi thứ chạy được lần đầu tiên — phiên bản v4, và nắp hộp đã đóng được, dù còn chật vật.

Sự chuyển giao vai trò

Sang ngày hôm sau, hai sợi dây nối vi điều khiển với màn hình bị đứt. Sau vài mẹo chắp vá thất bại, họ mua dây siêu nhỏ 30 AWG để thay. Ở giai đoạn này, cậu con trai 12 tuổi đã đảm nhận phần lớn công việc hàn và gỡ hàn. Cậu nối nhầm một dây nên lần đầu không chạy — một trải nghiệm gỡ lỗi quý giá đúng nghĩa.

Để hoàn thiện, hai cha con mua những túi ziploc cỡ 1x1 inch, đặt hai viên kẹo Altoids thật vào trong hộp. Thành phẩm sau năm lần lặp lại không còn giữ được bất kỳ linh kiện nào từ phiên bản đầu tiên.

Câu chuyện này minh họa rất rõ hai điều: sức mạnh của cộng đồng mã nguồn mở và các diễn đàn kỹ thuật — nơi một người lạ vô danh có thể cứu cả dự án — và giới hạn hiện tại của AI khi tra cứu tài liệu phần cứng chuyên sâu, nơi dữ liệu huấn luyện còn quá thưa thớt.

Góc nhìn cho người làm công nghệ Việt Nam

Với các bạn trẻ Việt Nam muốn bước vào lĩnh vực IoT và phần cứng nhúng, dự án nhỏ này gói gọn nhiều kỹ năng thiết yếu: đọc sơ đồ mạch, hàn và gỡ hàn, thiết kế CAD, in 3D, gỡ lỗi tín hiệu và quan trọng nhất là kiên nhẫn chấp nhận thất bại.

Một mỏ hàn tốt, dây đúng cỡ và một cộng đồng trực tuyến sẵn sàng giúp đỡ có thể tạo ra khác biệt lớn hơn nhiều so với việc chạy theo linh kiện đắt tiền. Và đôi khi, dự án hay nhất lại bắt đầu từ một món đồ cũ được ai đó tặng miễn phí.