ChatGPT đang "ghi nhớ" gì về bạn và cách để kiểm soát nó

ChatGPT giờ đây ghi nhớ gần như mọi thứ bạn từng trao đổi, và những ký ức đó đang âm thầm định hình câu trả lời bạn nhận được mỗi ngày.

Khi AI tự quyết định điều gì đáng nhớ

Khả năng ghi nhớ đã trở thành tính năng tiêu chuẩn trên hầu hết các chatbot AI hiện nay. Công cụ sẽ lưu lại toàn bộ tương tác của bạn, cho phép bạn tham chiếu lại các cuộc trò chuyện trước đó, đồng thời cung cấp ngữ cảnh để định hình câu trả lời. Chẳng hạn, nếu bạn nói mình ăn chay, nó sẽ không gợi ý công thức có thịt.

Minh họa tính năng ghi nhớ của ChatGPT

Điều này kéo theo những lo ngại về quyền riêng tư khi ngày càng nhiều người chia sẻ đời sống cá nhân với các ứng dụng này. Nhưng nó cũng có thể ảnh hưởng đến phản hồi của AI theo những cách bạn không hề mong muốn.

Có thể bạn dành cả tuần tìm hiểu cách thay công tắc đèn và ChatGPT cho rằng bạn là người đam mê tự làm đồ thủ công. Hoặc bạn tra cứu địa điểm quanh một khu vực chuẩn bị đi du lịch, và AI lại nghĩ bạn sống ở đó.

Khi tính năng ghi nhớ ra mắt lần đầu vào tháng 4/2024, bạn phải nói rõ ràng với bot rằng "hãy nhớ điều này", nếu không thông tin sẽ trôi đi theo mạch hội thoại. Những ký ức khi đó rất cố định — nếu bạn nhắc đến một bữa tiệc sắp tới, ChatGPT sẽ luôn cho rằng nó vẫn ở tương lai, ngay cả khi ngày đó đã qua.

Bước ngoặt với cơ chế "dreaming"

Sau bản cập nhật tháng 6, ChatGPT thực hiện một cơ chế mà OpenAI gọi là dreaming. Ký ức giờ đây linh hoạt, được xây dựng và chỉnh sửa dần theo thời gian — nghĩa là ChatGPT biết bữa tiệc đó đã qua chứ không còn ở tương lai. Quan trọng hơn, ký ức được lưu và sàng lọc tự động, bạn không cần yêu cầu thủ công nữa.

Về cơ bản, giờ đây chính chatbot quyết định điều gì đủ quan trọng để ghi nhớ, thay vì bạn. Điều này tiện lợi hơn cho người dùng, nhưng cũng kéo theo những vấn đề riêng. ChatGPT liên tục tinh chỉnh những gì nó nghĩ rằng nó biết về bạn qua mỗi lần tương tác, và nó không phải lúc nào cũng đánh giá đúng.

Theo OpenAI, ba mục tiêu chính của tính năng ghi nhớ là: duy trì ngữ cảnh hữu ích, tuân theo sở thích và ràng buộc của người dùng, và cập nhật theo thời gian. Về lý thuyết, điều này sẽ mang lại phản hồi được cá nhân hóa hữu ích — nhưng mức độ kiểm soát thực tế thấp hơn bạn tưởng.

Cách xem và chỉnh sửa những gì ChatGPT nhớ

Bản ghi ký ức của ChatGPT

Để xem ChatGPT đã ghi nhớ gì về bạn trên bản web, hãy nhấp vào biểu tượng hồ sơ ở góc dưới bên trái, chọn Personalization, rồi cuộn xuống phần Memory. Trên ứng dụng di động, nhấn nút menu ở góc trên bên trái, vào biểu tượng hồ sơ, rồi chọn Memory.

Điều đầu tiên bạn thấy là công tắc bật/tắt tính năng ghi nhớ. Bạn có thể tắt để ChatGPT ngừng ghi nhớ mọi thứ bạn nói, nhưng thao tác này không xóa các ký ức hiện có — AI sẽ không tham chiếu đến chúng, nhưng vẫn giữ lại phòng khi bạn muốn bật lại.

Chọn Manage bên cạnh mục Memory summaries để xem hồ sơ mà AI xây dựng về bạn. Phần này bao gồm các chủ đề như sở thích và cách bạn muốn câu trả lời được trình bày. Bạn có thể bôi đen bất kỳ nội dung nào, rồi chọn Make a correction hoặc Don't mention this again để thay đổi. Bạn cũng có thể dùng ô lệnh ở cuối để ra lệnh như "forget that I'm a journalist".

Để xóa toàn bộ, hãy chọn ba dấu chấm ở trên cùng, rồi chọn Delete và tắt tính năng ghi nhớ. Sau khi xác nhận, bạn và ChatGPT sẽ bắt đầu lại từ đầu về mặt ký ức — dù các cuộc trò chuyện cũ vẫn còn đó, và nếu bật lại, chúng sẽ được lập chỉ mục lại khi ChatGPT cố gắng hiểu bạn là ai.

Một cách khác để quản lý bộ nhớ là đừng nói với ChatGPT bất cứ điều gì bạn không muốn bị ghi nhớ. Ngoài ra còn có tính năng temporary chat: mọi nội dung trong cuộc trò chuyện tạm thời đều không được lưu vào bộ nhớ và sẽ bị quên ngay khi đóng. Trên web, nhấp vào biểu tượng bong bóng hội thoại có chấm ở góc trên bên phải để bắt đầu một cuộc trò chuyện tạm thời.

Vì sao điều này quan trọng với người dùng Việt Nam

Với người dùng Việt Nam ngày càng dựa vào ChatGPT cho công việc, học tập và cả đời sống hàng ngày, việc hiểu rõ cơ chế ghi nhớ giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ thông tin cá nhân. Một chatbot "hiểu" bạn quá rõ có thể hữu ích, nhưng cũng có thể đưa ra những gợi ý sai lệch chỉ vì vài lần tra cứu ngẫu nhiên. Dành vài phút kiểm tra phần Memory định kỳ là thói quen đáng có trong thời đại AI ngày càng thông minh và cũng ngày càng "nhớ dai".