Chỉ 3% doanh nghiệp đạt mục tiêu năng suất và tiết kiệm chi phí nhờ AI

Dù phần lớn lãnh đạo doanh nghiệp đặt nhiều kỳ vọng vào trí tuệ nhân tạo, khoảng cách giữa kỳ vọng và kết quả thực tế vẫn còn rất lớn. Khảo sát mới của Gartner cho thấy chỉ 3% tổ chức đạt được các mục tiêu năng suất và cắt giảm chi phí mà họ đặt ra với AI, trong khi chi phí đầu tư tiếp tục leo thang.

Theo số liệu công bố tại Hội nghị Nhân sự (HR Symposium) của Gartner, 3/4 thành viên hội đồng quản trị kỳ vọng AI sẽ mang lại hiệu quả năng suất và tiết kiệm chi phí, nhưng trên thực tế chỉ 3% doanh nghiệp chạm được các chỉ tiêu đó. Đáng chú ý hơn, 38% doanh nghiệp đang chi vượt ngân sách cho các dự án AI, và 85% vẫn có kế hoạch tăng chi tiêu trong năm tới.

Kỳ vọng lớn, kết quả khiêm tốn

Bà CV Viverito, Giám đốc phân tích cấp cao mảng nhân sự của Gartner, nhận định thẳng thắn:

"Ở thời điểm này, các tổ chức sẽ không thể tạo ra tiết kiệm chi phí từ AI. Cơ hội lớn hơn nằm ở việc dùng AI để làm những điều trước đây không thể, chẳng hạn như chuyển thời gian của nhân viên sang các năng lực, kết quả và nguồn tăng trưởng mới."

Theo Gartner, ít nhất 75% lãnh đạo doanh nghiệp không đồng quan điểm với tổ chức về việc AI tạo ra giá trị ở đâu. Sự lệch pha này khiến các nỗ lực chuyển đổi bị đình trệ và làm mờ đi cách bố trí nguồn lực con người để thu về lợi nhuận.

Bài toán nằm ở việc tận dụng năng lực, không phải tạo ra năng lực

Một phát hiện đáng chú ý từ hội nghị: AI mới chỉ giải phóng khoảng 1/5 thời gian làm việc của nhân viên, cho phép họ chuyển sang các công việc sáng tạo hơn.

"Không có khó khăn trong việc tạo ra năng lực dư thừa, điều đó đang diễn ra khi các tổ chức thiết kế lại công việc. Cái các tổ chức đang vật lộn là làm sao để năng lực đó trở nên hữu dụng và chuyển hướng nó vào những việc có giá trị", bà Viverito chia sẻ.

Gartner khuyến nghị doanh nghiệp nên tập trung AI vào những công việc quan trọng nhất với hoạt động kinh doanh, với sự hỗ trợ của bộ phận nhân sự để các lãnh đạo thống nhất về những ưu tiên chiến lược. Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên lan tỏa chuyên môn AI hiện có thay vì chờ tuyển các chuyên gia khan hiếm, đồng thời trao quyền cho quản lý cấp trung thiết kế lại cách làm việc xoay quanh công nghệ này.

Xu hướng chung: vẫn chi tiền, dù chưa thấy lợi nhuận

Bức tranh của Gartner phản ánh một xu hướng rộng hơn trong giới doanh nghiệp toàn cầu. Báo cáo gần đây của Forrester kết luận AI sẽ chiếm 20% tổng chi tiêu công nghệ doanh nghiệp trong năm tới, nhưng hơn một nửa số giám đốc công nghệ (CIO) có thể sẽ không đạt mục tiêu hoàn vốn đầu tư (ROI).

Nghiên cứu của KPMG hồi đầu năm cũng cho thấy phần lớn lãnh đạo doanh nghiệp Anh vẫn ưu tiên chi cho AI dù nó chưa hiệu quả: 65% dự định duy trì đầu tư bất kể có thấy lợi nhuận đo lường được ngay hay không.

Tuy nhiên, sự kiên định này đang bị thử thách. Tập đoàn đầu tư tư nhân Apollo Global Management mới đây bày tỏ hoài nghi khi lưu ý rằng nhóm "Magnificent Seven" gồm các ông lớn công nghệ đang hưởng lợi từ dòng tiền AI, trong khi phần còn lại của chỉ số S&P 500 chưa ghi nhận dấu hiệu AI giúp tăng trưởng năng suất.

Hàm ý cho doanh nghiệp Việt Nam

Với các doanh nghiệp Việt Nam đang bước vào làn sóng AI, bài học từ khảo sát này khá rõ ràng: đầu tư công nghệ chỉ là bước khởi đầu. Để thu được lợi nhuận thực sự, tổ chức cần:

• Xác định rõ ràng AI tạo ra giá trị ở đâu trong chuỗi hoạt động kinh doanh
• Thống nhất mục tiêu giữa ban lãnh đạo và các phòng ban
• Đầu tư vào đào tạo kỹ năng để nhân viên tận dụng được năng lực mà AI giải phóng
• Kiên trì với lộ trình chuyển đổi thay vì kỳ vọng kết quả tức thì

Kết luận của Gartner cũng là lời nhắc nhở: thu hồi vốn đầu tư từ AI khó hơn kỳ vọng, và doanh nghiệp cần sẵn sàng thay đổi cách tổ chức vận hành cũng như cách nhân viên làm việc trước khi thấy lợi ích cụ thể.