Chiếc iPhone chưa từng ra đời: Sự trỗi dậy và sụp đổ của General Magic

Chiếc iPhone chưa từng ra đời: Sự trỗi dậy và sụp đổ của General Magic

Hãy tưởng tượng một công ty công nghệ có tầm nhìn xa trông rộng đến mức có thể đưa một ý tưởng thuần túy ra công chúng. Một "IPO dựa trên ý tưởng", họ gọi như vậy. Hãy hình dung ba người đồng sáng lập, đều là cựu nhân viên của Apple, trong đó hai người—kỹ sư phần mềm Andy Hertzfeld và Bill Atkinson—đã là những huyền thoại của Thung lũng Silicon nhờ công việc tạo ra máy tính Apple Macintosh.

Người sáng lập thứ ba, Marc Porat, có khả năng nhìn thấy tương lai. Trong luận án tiến sĩ tại Stanford năm 1976, Porat đã dự đoán một sự thay đổi lớn trong nền kinh tế: chuyển từ nền kinh tế dựa trên vật chất và năng lượng sang nền kinh tế dựa trên thông tin. Ông chính là người đặt ra thuật ngữ "nền kinh tế thông tin".

Pocket Crystal: Tiền đề của iPhone

Năm 1988, Porat gia nhập nhóm Công nghệ Nâng cao của Apple. Một ngày nọ, ông dán một chiếc máy tính bỏ túi Sharp Wizard vào một chiếc điện thoại di động Motorola. Ông có ý tưởng của mình. Không lâu sau, ông tạo ra các mô hình thạch cao cho một thiết bị kết hợp giữa điện thoại và trợ lý kỹ thuật số. Năm 1989, trong một cuốn sổ đỏ lớn, ông phác thảo một sản phẩm tầm nhìn mà ông đặt tên là Pocket Crystal.

Bản thiết kế Pocket Crystal mô tả một hình chữ nhật kính mỏng không có các nút bấm lồi—chỉ có màn hình cảm ứng. Nó sẽ là một máy tính kết hợp điện thoại và máy fax; người dùng có thể dùng nó để gửi tin nhắn, xem phim, chơi game, mua vé máy bay và tải xuống các ứng dụng mới. Nó sẽ vừa vặn trong túi áo và đẹp như một món trang sức.

Năm 1989, chỉ 15% hộ gia đình Mỹ có máy tính và chưa ai lướt web. Và thế là, Marc Porat đã phác thảo ra iPhone.

Sự ra đời của General Magic

Dự án được chấp thuận, nhưng với một điều khoản: Nó quá lớn, ngay cả đối với Apple. Năm 1990, Porat và CEO Apple John Sculley đồng ý để dự án tách thành một công ty riêng và tìm kiếm đối tác. Công ty mới được đặt tên là General Magic, gợi nhắc đến câu nói của nhà văn khoa học viễn tưởng Arthur C. Clarke rằng "công nghệ đủ tiên tiến sẽ không thể phân biệt được với ma thuật".

Sculley đã giới thiệu bộ ba sáng lập cho Sony. Chỉ vài ngày sau, Sony đã tham gia với vốn đầu tư và thỏa thuận cấp phép. Tiếp theo là Motorola, AT&T, Philips, Panasonic, NTT, Toshiba và France Telecom. Các đối tác của General Magic kiểm soát một phần lớn ngành viễn thông thế giới, tạo thành một liên minh khổng lồ chưa từng có trong lịch sử kinh doanh Mỹ.

Với danh tiếng của Atkinson và Hertzfeld, General Magic trở thành điểm đến của những nhân tài. Họ thu hút các cựu binh Apple như Joanna Hoffman, Susan Kare, và cả những người trẻ đầy tham vọng như Tony Fadell (người sau này thiết kế iPod và iPhone).

Thiên đường của kỹ sư

Các kỹ sư General Magic đã tự xây dựng hầu hết mọi thứ: một dạng sơ khai của USB; màn hình cảm ứng với bàn phím ảo; đồ họa "skeuomorphic" (giả lập vật lý) mô phỏng tủ hồ sơ, phòng game; tin nhắn có hình dán (tiền thân của emoji); và ngôn ngữ lập trình Telescript cho phép các thiết bị giao tiếp trong mạng ảo. Họ gọi không gian lưu trữ từ xa đó là đám mây (cloud).

Khi hai nhân viên trẻ là Steve Jarrett và Tony Fadell đến Nhật Bản để trình diễn phần cứng cho Mitsubishi Electric, các kỹ sư của Mitsubishi đã sốc khi biết rằng General Magic đã loại bỏ modem và thực hiện mọi thứ bằng phần mềm. Một kỹ sư Mitsubishi đã đập đầu vào bàn và nói: "Các bạn vừa làm cho bộ phận của Kato-san trở nên lỗi thời."

Năm 1995, Goldman Sachs đưa General Magic lên sàn chứng khoán. Ngày đầu tiên giao dịch, giá cổ phiếu đã tăng gấp đôi. Porat nói rằng mục tiêu của ông là tạo ra "thiên đường cho kỹ sư". "Họ được tự do tưởng tượng, chơi đùa và sáng tạo," ông nói.

Nhưng câu trả lời, hóa ra là: một chút ít tự do hơn.

Sự sụp đổ

Bạn có thể chưa từng nghe đến General Magic vì "thiên đường" ngắn ngủi đó không thực sự tạo ra iPhone trước thời hạn. Sự sụp đổ của General Magic còn thảm khốc hơn cả sự trỗi dậy của nó. Khi sản phẩm cuối cùng ra mắt, thiết bị cỡ sách chạy hệ điều hành "hao pin" của General Magic là một thảm họa. Trong sáu tháng, nó chỉ bán được 3.000 đơn vị. Một năm sau IPO, giá cổ phiếu giảm 85%.

Tại sao một công ty có tầm nhìn đúng đắn và đội ngũ tài năng như vậy lại sụp đổ? Câu trả lời nằm ở sự thiếu hụt các giới hạn.

General Magic đã tự xây dựng mọi thứ từ đầu thay vì sử dụng các công nghệ có sẵn. Một kỹ sư ví von việc này giống như việc tự tay chế tạo một chiếc ô tô thay vì dùng nhà máy. Họ có quá nhiều tiền và quá nhiều tự do. Nếu một kỹ sư có một ý tưởng "ngầu", họ sẽ làm ngay cả khi nó không cần thiết hoặc làm chậm tiến độ.

Họ không xác định rõ khách hàng mục tiêu là ai. Họ không biết nên làm gì và không nên làm gì. Như Megan Smith (cựu nhân viên General Magic, sau này là CTO của Mỹ) nhận xét: "Phần thách thức nhất của sản phẩm là quyết định những gì không nên làm."

Khi General Magic liên tục hoãn hạn chót, internet bùng nổ, khiến khái niệm "đám mây" độc quyền của họ trở nên lỗi thời. Nhà đầu tư mạo hiểm Bill Gurley đã nói: "Chúng tôi có một câu nói trong giới đầu tư: 'Các startup chết vì khó tiêu (quá nhiều nguồn lực) nhiều hơn là chết đói.'"

Di sản

Mặc dù General Magic thất bại, những "nhà ảo thuật" của họ đã tiếp tục định hình thế giới. Cựu nhân viên của công ty này đã trở thành các giám đốc điều hành tại Apple, Google, Adobe, Samsung. Họ đã thiết kế hoặc dẫn đầu Safari, iPod, iPhone, Apple Watch, tìm kiếm Google, AI của Apple. Họ cũng đồng sáng lập LinkedIn, Nest và Android.

Câu chuyện về General Magic là một bài học đắt giá: Tầm nhìn xa và tài năng là chưa đủ. Sự thành công cũng cần sự kỷ luật, những giới hạn cần thiết và khả năng tập trung vào việc giải quyết vấn đề thực tế cho người dùng.