Chính phủ Anh dành thời gian cho các ông lớn trung tâm dữ liệu AI, nhưng "quên" nhóm môi trường

Chính phủ Vương quốc Anh đang tích cực mời gọi các công ty trung tâm dữ liệu AI, nhưng dường như lại không có thời gian để nói chuyện với những người sẽ phải sống cạnh những "trang trại máy chủ" khổng lồ này.

Đó là kết luận từ báo cáo công bố ngày 27/10 của nhóm vận động Spotlight on Corruption. Theo báo cáo, có tới 84% các bên liên quan mà các bộ trưởng gặp gỡ để bàn về trung tâm dữ liệu trong giai đoạn từ tháng 7/2024 đến tháng 6/2026 là doanh nghiệp hoặc hiệp hội thương mại tư nhân.

Ở chiều ngược lại, các nhóm môi trường không có lấy một cuộc gặp nào với bộ trưởng hay quan chức cấp cao.

Ai được ngồi vào bàn?

Báo cáo mang tên Zoned Out cho biết các bộ trưởng đã gặp đại diện của 137 doanh nghiệp khác nhau trong hai năm. Trong khi đó, các thư ký thường trực và tổng giám đốc không có cuộc gặp nào với các nhóm cộng đồng về chủ đề trung tâm dữ liệu.

Cư dân địa phương cũng không khá hơn là bao. Các bộ trưởng chỉ gặp hai nhóm cộng đồng, và cả hai đều diễn ra sau khi quyết định quy hoạch khu vực của họ thành AI Growth Zone đã được đưa ra. Thậm chí có trường hợp cuộc gặp diễn ra đúng ngày công bố quy hoạch.

Chính phủ cũng không tổ chức tham vấn công khai cấp quốc gia nào về chiến lược AI Growth Zone, bất chấp những hệ quả tiềm tàng với nguồn điện, lượng nước tiêu thụ và cộng đồng địa phương.

Spotlight không tìm thấy bất kỳ cuộc tham vấn độc lập nào với người dân tại các khu vực được chọn, dù một số nhà phát triển có tự thực hiện riêng.

Ngay cả chính quyền địa phương cũng gặp khó trong việc được lắng nghe. Trong số 10 cơ quan địa phương và chính quyền phân quyền bị ảnh hưởng bởi 5 khu vực đã công bố, một nửa cho biết không có liên lạc nào với bộ trưởng hay quan chức cấp cao của Bộ Khoa học, Đổi mới và Công nghệ (DSIT) ngoài hồ sơ đăng ký của họ.

Ưu đãi cho nhà phát triển, thiệt thòi cho cộng đồng

Chính phủ tỏ ra hào phóng hơn với các công ty xây dựng cơ sở hạ tầng. AI Growth Zones mang lại cho nhà phát triển quyết định quy hoạch nhanh hơn và khả năng tiếp cận hạ tầng điện tốt hơn, nhằm mục tiêu nhanh chóng mở rộng năng lực tính toán của nước Anh.

Như chúng tôi từng đưa tin hồi tháng 3, chính phủ cũng đang lấy ý kiến về các đề xuất cho phép những trung tâm dữ liệu có tầm quan trọng chiến lược được ưu tiên đấu nối lưới điện, thậm chí vượt cả các dự án nhà ở đang chờ điện.

Nói cách khác, trong khi các nhà phát triển trung tâm dữ liệu có thể sớm được "chen ngang" hàng đợi đấu nối điện, những người sống gần các cơ sở này lại có rất ít tiếng nói trong kế hoạch của chính phủ.

Hội đồng Năng lượng AI gây tranh cãi

Báo cáo cũng chỉ trích Hội đồng Năng lượng AI của chính phủ, nơi có đại diện của Microsoft, Google và Amazon Web Services nhưng không có tổ chức phi chính phủ nào về môi trường. Nhóm công tác về tính bền vững của hội đồng, được lập ra để xem xét tác động môi trường của AI, chỉ họp đúng một lần trong giai đoạn từ tháng 4/2025 đến tháng 7/2026.

Câu hỏi về ai đang gây ảnh hưởng chính sách từ bên ngoài chính phủ cũng đáng lo ngại. Spotlight ghi nhận 38 trường hợp cựu bộ trưởng và cựu công chức cấp cao được các công ty AI tuyển dụng trong giai đoạn từ tháng 7/2024 đến tháng 9/2026, trong đó có 9 người từng làm việc tại DSIT.

Nhóm vận động cho rằng các quy định minh bạch của Whitehall có thể khiến bức tranh càng mờ mịt hơn. Trong khi các bộ trưởng buộc phải khai báo các cuộc gặp, cố vấn không lương lại không chịu yêu cầu tương tự, ngay cả khi họ đang góp phần định hình chính sách AI của chính phủ.

Kiến nghị tạm dừng và tham vấn công khai

Spotlight kêu gọi chính phủ tạm dừng các AI Growth Zone và trung tâm dữ liệu mới cho đến khi siết chặt quy định về tham vấn công khai và buộc nhà phát triển minh bạch hơn về lượng điện, nước tiêu thụ cũng như khí thải phát sinh.

Nhóm vận động lập luận rằng nước Anh đang tụt lại phía sau các nước như Đức, Canada và Ireland, những nước đã tổ chức tham vấn quốc gia về chiến lược trung tâm dữ liệu của mình.

Với một chính phủ quyết tâm biến nước Anh thành cường quốc AI, rõ ràng không thiếu doanh nghiệp sẵn sàng giúp xây dựng hạ tầng. Nhưng việc dành chỗ cho những người sẽ phải sống chung với hạ tầng đó dường như lại là câu chuyện khác.